Last Updated on 31/01/2026 by Leonard
Përgatiti: Leonard Veizi
Më 31 janar 1943, në rrënojat e ngrira të Stalingradit, u shënua një nga çastet më vendimtare të shekullit XX. Marshalli gjerman Friedrih Paulus, komandant i Ushtrisë së 6-të të Wehrmacht-it, iu dorëzua trupave sovjetike, duke i dhënë fund njërës nga betejat më të përgjakshme dhe më të pamëshirshme të Luftës së Dytë Botërore. Ishte hera e parë që një marshall gjerman kapitulonte në fushëbetejë – një goditje shkatërruese për prestigjin ushtarak të Rajhut të Tretë.
Rruga drejt Stalingradit
Beteja kishte nisur në verën e vitit 1942, kur Adolf Hitleri urdhëroi ofensivën drejt jugut të Bashkimit Sovjetik, me synim kapjen e fushave të naftës në Kaukaz dhe pushtimin e qytetit industrial të Stalingradit, që mbante emrin e armikut të tij ideologjik, Josif Stalin. Qyteti mbi lumin Vollga kishte rëndësi strategjike dhe simbolike: kontrolli i tij do të ndërpriste linjat sovjetike të furnizimit dhe do të jepte një goditje morale të jashtëzakonshme.
Luftimet u shndërruan shpejt në luftë urbane të egër, ku çdo ndërtesë, fabrikë dhe bodrum kthehej në pozicion mbrojtës. Parulla sovjetike “Asnjë hap prapa” u bë realitet brutal. Humbjet në të dyja anët ishin të frikshme, ndërsa dimri rus e përkeqësoi edhe më shumë situatën e trupave gjermane.
Gjeneralfeldmarshalli
Friedrich Wilhelm Ernst Paulus ishte një Gjeneralfeldmarshall gjerman (Marshall Fushor), drejtuesi i Ushtrisë së 6-të Gjermane prej 265,000 trupash gjatë Betejës së Stalingradit. Paulus kishte luftuar edhe në Luftën e Parë Botërore në Francë dhe Ballkan. Ai konsiderohej një ushtarak premtues. Në kohën kur shpërtheu Lufta e Dytë Botërore, ai ishte graduar në gjeneral major. Paulus mori pjesë në pushtimet e Polonisë dhe Vendeve të Ulëta, pas së cilës u emërua zëvendësshef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Gjermane. Në këtë cilësi, Paulus ndihmoi në planifikimin e pushtimit të Bashkimit Sovjetik.
Rrethimi dhe shkatërrimi
Në nëntor 1942, Ushtria e Kuqe ndërmori kundërofensivën “Operacioni Uranus”, duke rrethuar Ushtrinë e 6-të gjermane brenda Stalingradit. Hitleri urdhëroi Paulusin të mos tërhiqej, duke premtuar furnizim ajror – një premtim që dështoi tragjikisht. Pa ushqim, pa municione dhe pa ngrohje, ushtarët gjermanë u shkatërruan nga uria, sëmundjet dhe sulmet e pandërprera sovjetike.
Më 30 janar 1943, Hitleri e ngriti Friedrih Paulus-in në gradën “marshall”, duke shpresuar se ai do të vetëvritej ose do të luftonte deri në fund, pasi asnjë marshall gjerman nuk ishte dorëzuar më parë. Por realiteti në terren ishte i pamëshirshëm.
Dorëzimi
Mëngjesin e 31 janarit 1943, Paulus dhe shtabi i tij u dorëzuan te trupat sovjetike në sektorin jugor të qytetit. Dy ditë më vonë, edhe xhepat e fundit të rezistencës gjermane në veri u shuan plotësisht. Beteja e Stalingradit kishte përfunduar.
Bilanci ishte apokaliptik: qindra mijëra të vrarë, të plagosur dhe të zënë rob, me vlerësime që shkojnë mbi 2 milionë viktima në të dyja anët. Ushtria e 6-të gjermane u shkatërrua pothuajse tërësisht.
Një pikë kthese historike
Stalingradi u bë pika e madhe e kthesës në Luftën e Dytë Botërore. Për herë të parë, makineria ushtarake naziste pësoi një disfatë totale dhe të pakthyeshme. Nga ky moment, iniciativa strategjike kaloi gradualisht në duart e Bashkimit Sovjetik, i cili do të shtynte frontin drejt perëndimit, deri në Berlin.
Kapitulimi i Friedrih Paulus-it nuk ishte thjesht fundi i një beteje. Ai simbolizoi shembjen e mitit të pathyeshmërisë gjermane dhe shënoi fillimin e fundit për Rajhun e Tretë. Në rrënojat e Stalingradit, historia mori një drejtim të ri.