Një studim mbi individët e gjetur në një varr masiv në Jerash tregon se si Murtaja e Justinianit goditi Perandorinë Bizantine dhe se si emergjenca shëndetësore e detyroi popullsinë të ndalonte.
Murtaja e Justinianit është pandemia e parë e regjistruar në histori: ajo zgjati mbi dy shekuj (541–750 pas Krishtit), duke vrarë miliona njerëz gjatë epokës bizantine dhe duke shkaktuar trazira të mëdha në shoqërinë e kohës. Tani, një studim i botuar në Journal of Archaeological Science ka analizuar ADN-në e mbetjeve të individëve të varrosur në një varr masiv në Jerash, Jordani, gjatë asaj pandemie, duke zbuluar detaje të reja rreth lëvizjeve dhe jetës së qytetarëve të prekur nga emergjenca shëndetësore.
Varrim heterogjen
Duke analizuar ADN-në e nxjerrë nga dhëmbët e mbetjeve të gjetura në vendin e varrimit, studiuesit kanë mbledhur informacione mbi mënyrën se si jetonin viktimat, ndjeshmërinë e tyre ndaj sëmundjeve dhe arsyen pse ndodheshin në Jerash.
“Duke lidhur provat biologjike me kontekstin arkeologjik, ne mund të kuptojmë se si sëmundja preku njerëz realë brenda kontekstit të tyre shoqëror dhe mjedisor”, shpjegon Rays Jiang, koordinator i kërkimit.
Murtaja, si Covid-i
Viktimat ishin burra dhe gra, të rinj e të moshuar, skllevër dhe mercenarë — një grup heterogjen dhe jo-sedentar, zakonisht në lëvizje, por të bllokuar në Jerash nga sëmundja. Një situatë e ngjashme me atë që përjetuam ne, bashkëkohësit, më shumë se 1 500 vjet më vonë, të mbyllur në qytetet (dhe shtëpitë) tona nga Covid-i dhe emergjenca shëndetësore.
Një kontradiktë në dukje
Zbulimi se njerëzit e varrosur në Jerash përbënin një grup të larmishëm individësh të lëvizshëm hedh dritë mbi një kontradiktë të dukshme: pse historia dhe gjenetika tregojnë se popullatat lëvizin dhe përzihen, ndërsa varrimet tradicionale sugjerojnë se individët janë varrosur në të njëjtin vend ku kanë jetuar gjithë jetën?
Të detyruar të ndalen
Studimi tregon se njëra gjë nuk e përjashton tjetrën: migrimet shpesh ndodhin gradualisht, brez pas brezi. Kjo bën që migrantët të përzihen me popullsinë vendase dhe e vështirëson identifikimin e tyre në varreza të zakonshme.
Gjatë një krize shëndetësore si Murtaja e Justinianit, popullatat e lëvizshme përqendrohen papritur në të njëjtin vend, duke zbuluar modele lëvizshmërie afatgjata në një varrim të vetëm të përbashkët. Tregtarët, mercenarët dhe udhëtarët — njerëz zakonisht të shpërndarë në hapësira të ndryshme — u detyruan të ndalonin dhe të “fotografoheshin” në kohë.
“Pandemitë nuk janë vetëm ngjarje biologjike; ato janë edhe ngjarje shoqërore: ky studim tregon se si sëmundja ndërthuret me jetën e përditshme, lëvizshmërinë dhe cenueshmërinë”, përfundon Jiang.
Burimi: focus.it/ Nga Chiara Guzzonato/ Përgatiti për botim: L.V