Vetëm pak ditë pasi presidenti amerikan Donald Trump kritikoi ashpër energjinë e erës gjatë një fjalimi në Davos, nëntë vende evropiane nënshkruan një marrëveshje për ndërtimin e një qendre gjigante të energjisë eolike në Deti i Veriut.
Marrëveshja u arrit në kuadër të Samiti i Detit të Veriut dhe u firmos nga Belgjika, Danimarka, Franca, Gjermania, Irlanda, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia dhe Mbretëria e Bashkuar.
100 gigavat energji e pastër
Sipas deklaratës së përbashkët, projekti synon të prodhojë 100 gigavat energji eolike në det të hapur – mjaftueshëm për të furnizuar rreth 50 milionë shtëpi. Energjia do të transmetohet përmes kabllove nënujore me tension të lartë, duke lidhur vendet pjesëmarrëse në një rrjet të përbashkët energjetik.Qendra pritet të bëhet më e madhja e energjisë së pastër në botë.
Lëvizje për siguri energjetike
Projekti vjen në një kohë kur Evropa po përpiqet të zvogëlojë varësinë nga importet e energjisë. Pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, kontinenti uli ndjeshëm importet e gazit rus dhe rriti furnizimin me gaz natyror të lëngshëm nga Shtetet e Bashkuara.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se varësia nga importet – pavarësisht burimit – mbetet një dobësi strategjike. Aktualisht, Bashkimi Evropian importon afro 60% të energjisë që konsumon.
Kontrast me SHBA-në
Ndërsa administrata Trump ka theksuar prioritetin e lëndëve djegëse fosile dhe ka kritikuar politikat e energjisë së pastër, vendet evropiane po e shohin energjinë e rinovueshme si garanci për pavarësi ekonomike dhe politike.
Energjia nga era dhe dielli përbënte rreth 30% të prodhimit të energjisë elektrike në BE gjatë vitit 2025, duke tejkaluar për herë të parë lëndët djegëse fosile.
Një kthesë strategjike
Deti i Veriut, dikur epiqendër e industrisë së naftës dhe gazit, po shndërrohet gradualisht në një qendër të energjisë së pastër. Me ujëra relativisht të cekëta dhe erëra të forta e të qëndrueshme, zona konsiderohet ndër më premtueset në botë për zhvillimin e energjisë eolike në det të hapur.
Zyrtarët evropianë theksojnë se projekti nuk është një reagim i drejtpërdrejtë ndaj deklaratave të Trump, por pjesë e një strategjie afatgjatë për siguri energjetike, ulje kostosh dhe përmbushje të objektivave klimatike.
Me këtë marrëveshje, Evropa synon të forcojë pozicionin e saj si lider global në energjinë e rinovueshme dhe të reduktojë ndjeshëm varësinë nga importet e karburanteve fosile./Kb