Në mëngjesin e 19 shkurtit 1985, një tragjedi ajrore tronditi veriun e Spanjë-s, duke u bërë një nga aksidentet më të rënda të aviacionit civil në vend. Një avion i kompanisë kombëtare Iberia Airlines, një Boeing 727 që kryente fluturimin e brendshëm Madrid–Bilbao, u përplas në shpatet e malit Mount Oiz, pak minuta përpara uljes së planifikuar.
Avioni mbante në bord 148 persona – pasagjerë dhe anëtarë ekuipazhi – dhe askush nuk mbijetoi. Kushtet meteorologjike nuk konsideroheshin ekstreme, por zona malore e Baskisë shpesh karakterizohet nga mjegull e dendur dhe ndryshime të shpejta të dukshmërisë, faktorë që e bëjnë afrimin drejt aeroportit të Bilbaos veçanërisht të ndërlikuar.
Hetimet zyrtare zbuluan se shkaku kryesor lidhej me një gabim në navigim gjatë fazës së afrimit. Ekuipazhi kishte zbritur nën lartësinë e sigurisë përpara se të identifikonte saktë pozicionin ndaj pistës, duke çuar avionin drejt përplasjes me terrenin – një lloj aksidenti i njohur në aviacion si “përplasje e kontrolluar me tokën” (CFIT). Pajisjet e avionit rezultuan funksionale dhe nuk u gjetën prova për defekt teknik apo shpërthim në bord.
Ngjarja shkaktoi reagim të fortë publik dhe institucional në Spanjë. Autoritetet e aviacionit rishikuan procedurat e afrimit në aeroporte malore, përmirësuan sistemet e paralajmërimit të terrenit dhe theksuan trajnimin e ekuipazheve për situata me dukshmëri të kufizuar. Tragjedia e Mount Oiz u kthye kështu në një pikë referimi për rritjen e standardeve të sigurisë ajrore në vend dhe më gjerë në Evropë.
Sot, në shpatet e malit ku ndodhi përplasja, një memorial përkujton viktimat – një kujtesë e heshtur se edhe në epokën e teknologjisë moderne, aviacioni mbetet i varur nga saktësia njerëzore, respektimi rigoroz i procedurave dhe përulësia përballë natyrës.
Përgatiti: L.Veizi