Teknologjia që shumica e njerëzve e përdorin thjesht si një mjet bisedor për detyra të përditshme thuhet se po ndihmon agresionin ushtarak amerikan. Dhe nuk kemi shumë çfarë të bëjmë për këtë.
Chris Stokel-Walker
Ka shumë gjëra që inteligjenca artificiale mund të bëjë. Ajo mund të rregullojë listën tuaj të blerjeve dhe t’i mbajë fëmijët të argëtuar kur bëhen të padëgjueshëm, duke krijuar për ta një përrallë gjumi të personalizuar. Mund t’ju bëjë më efikas në punë dhe të ndihmojë qeverinë të funksionojë më me efektivitet.
Ajo për të cilën shkruhet më pak – dhe për të cilën tani duhet të flasim më fort – janë rreziqet e militarizimit të inteligjencës artificiale. Në tre muajt e fundit, Shtëpia e Bardhë e Donald Trump-it thuhet se e ka përdorur AI-në dy herë për të realizuar ndryshim regjimi, ose – në rastin më të fundit në Iran – për t’iu afruar sa më shumë këtij objektivi, duke ua lënë iranianëve të zakonshëm ta përfundojnë punën.
Së pari, modeli Claude i kompanisë Anthropic – që shumica e njerëzve e përdorin si një alternativë pak më selektive ndaj OpenAI – thuhet se u përdor për të planifikuar dhe zbatuar rrëmbimin e Nicolás Maduro nga kompleksi i tij në Venezuelë, ndonëse detajet e përdorimit mbeten të paqarta. Më pas, këtë fundjavë, u mësua se mjeti i AI-së u përdor sërish për të analizuar informacione zbulimi që ndihmuan në breshërinë shkatërruese të raketave mbi Iran, me sa duket për identifikimin e objektivave dhe kryerjen e simulimeve.
Është e vështirë të mbivlerësohet rëndësia e këtyre momenteve. AI-ja është përdorur në planifikimin dhe zbatimin e operacioneve ushtarake që kanë shkaktuar një numër të panjohur viktimash dhe kanë trazuar Lindjen e Mesme.
Nëse kjo ju bën të ndiheni të shqetësuar, nuk jeni vetëm. Drejtori ekzekutiv i Anthropic, Dario Amodei, është përfshirë në një përplasje të ashpër publike me presidentin amerikan, pasi refuzoi të hiqte dy “vija të kuqe” për Claude-in: që të mos përdoret për survejim masiv të brendshëm dhe të mos përdoret për ndërtimin e armëve plotësisht autonome që zgjedhin dhe godasin objektiva pa kontroll domethënës njerëzor. OpenAI ndërkohë nënshkroi një marrëveshje me Pentagonin, edhe pse pretendon se kushtet e saj ofrojnë mbrojtje më të forta se ato që kërkonte Anthropic.
Pavarësisht nënklauzolave kontraktuale, duhet theksuar: një mjet që nisi jetën publike si një ndërfaqe bisedore për përmbledhjen e email-eve dhe ndihmën në shkrimin e një letre motivimi, tani ndodhet diku në zinxhirin që e shndërron informacionin në dhunë.
Dikur, pyetje si “Kush duhet ta kontrollojë AI-në dhe çfarë ndodh nëse përdoret ushtarakisht?” debatoheshin në panele akademike në mënyrë abstrakte. Kishte shqetësime, por dukeshin të largëta. Kur Maduro u kap nga forcat speciale në janar dhe bombat nisën të bien mbi Iran – me ndihmën e AI-së – ky kalkulim ndryshoi.
Parimet bazë të konfliktit të armatosur kanë qenë se armët e frikshme mbahen për frenim, jo për përdorim. Teoria e shkatërrimit të ndërsjellë të siguruar i mbajti shtetet larg shtypjes së butonit bërthamor. (Shqetësuese është se skenarët e hershëm të lojërave ushtarake tregojnë se vendimmarrësit me AI janë të prirur të përdorin armë bërthamore.)
Tani ky justifikim po zbehet. Më shumë vende do ta përdorin AI-në në planifikimin dhe veprimet ushtarake – sepse është treguar efektive – megjithëse lindin pyetje të qarta morale kur ajo përdoret për vendime luftarake. Kur historianët ushtarakë të kthehen pas në kohë, ka gjasa ta shohin këtë moment si të ngjashëm me hedhjen e bombave bërthamore mbi Japoninë: një vijë ndarëse mes një “para” të qartë dhe një “pas” të paqartë.
Pra, çfarë mund të bëjmë? Shumë pak. Duhej të kishim vendosur një ndalim të plotë për përdorimin ushtarak të AI-së. Prej më shumë se një dekade jemi larguar gradualisht nga kjo ide, që kur Demis Hassabis mori një qëndrim parimor, duke thënë se do ta shiste kompaninë e tij, DeepMind, te Google vetëm nëse teknologjia nuk do të përdorej për qëllime ushtarake. Vitin e kaluar, kompania mëmë, Alphabet Inc., e hoqi në heshtje këtë premtim. Veprimet e Trump-it e kanë goditur fort këtë ide.
Tani komuniteti ndërkombëtar duhet të punojë fort për ta tërhequr administratën amerikane nga ky prag. Aleatët duhet të ushtrojnë presion që Shtëpia e Bardhë jo vetëm të tregojë përgjegjësi në përdorimin ushtarak të AI-së, por të pranojë kufizime detyruese: angazhime ndërkombëtare, standarde transparente prokurimi dhe mbikëqyrje reale. Sepse nëse ushtria më e fuqishme në botë normalizon përdorimin e modeleve të AI-së të nivelit konsumator në operacione për ndryshim regjimi, atëherë do të kemi hyrë në një realitet të ri – një botë krejt tjetër, shumë më të rrezikshme.