Nga rrymat kryesore si sunizmi dhe shiizmi, te kuptimi i xhihadit dhe lindja e kalifatit: një fjalor i shkurtër për t’ju ndihmuar të orientoheni në termat më të rëndësishëm të botës islame.
Islami nuk është një bllok i vetëm, por një mozaik rrymash teologjike dhe traditash kulturore. Nga Iranit me shumicë shiite deri te vendet arabe me shumicë sunite, besimi mysliman është ndërthurur me kulturat lokale gjatë shekujve.
Shpesh, fjalë si Xhihad, Kalifat apo dallimi midis sunitëve dhe shiitëve krijojnë konfuzion ose lidhen ekskluzivisht me ngjarjet aktuale dhe grupet fundamentaliste si ISIS. Në realitet, këto terma mbartin një histori mijëvjeçare spiritualiteti dhe një strukturë klerikale që ndryshon nga një vend në tjetrin. Kuptimi i këtyre nuancave është hapi i parë për të interpretuar kompleksitetin e Lindjes së Mesme dhe botës myslimane sot.
Islami sunit
Sunizmi është dega kryesore e Islamit. Ai përbën rreth 85–90% të botës myslimane dhe mbështetet në Sunetin, traditën e zakoneve dhe mësimeve të profetit Muhamed. Sunitët e konsiderojnë veten trashëgimtarë të interpretimit më autentik të Kuranit dhe të traditës profetike.
Islami shiit
Shiizmi është dega kryesore e pakicës myslimane. Ai është veçanërisht i përhapur në Iran dhe Irak, por ka prani të rëndësishme edhe në Liban, Jemen dhe pjesë të tjera të Lindjes së Mesme.
Shiitët besojnë se pasardhësit e familjes së Profetit Muhamed kanë një autoritet të veçantë shpirtëror dhe politik mbi komunitetin mysliman. Ndryshe nga sunitët, ata kanë një klerikë më të strukturuar, të udhëhequr nga ajatollahët.
Islami vehabi
Vehabizmi është një rrymë minoritare brenda Islamit sunit, e njohur për interpretimin e saj shumë konservator të fesë. Ajo kërkon një rikthim te parimet e hershme të Islamit dhe një interpretim strikt të Kuranit dhe Sheriatit.
Kjo rrymë është veçanërisht e lidhur me Arabinë Saudite, ku përbën bazën fetare të shtetit dhe të familjes sunduese.
Doktrina hanefi
Shkolla juridike hanefi është një nga shkollat më të përhapura të jurisprudencës islame. Ajo gjendet në Egjipt, në nënkontinentin indian, në Azisë Qendrore, Afganistan, Turqi dhe Siri.
Kjo doktrinë konsiderohet më fleksibile në interpretimin e ligjit fetar. Megjithatë, ajo vendos kufizime të caktuara në çështje si divorci, duke lejuar kërkesën e gruas vetëm në raste të veçanta.
Çfarë është Xhihadi?
Fjala xhihad do të thotë në mënyrë të drejtpërdrejtë “përpjekje” ose “luftë shpirtërore” në rrugën e Zotit. Në traditën islame ajo nënkupton përpjekjen e besimtarit për vetëpërmirësim dhe mbrojtjen e vlerave të fesë, jo domosdoshmërisht përmes dhunës.
Çfarë është Kalifati Islamik?
Kalifati është një formë qeverisjeje që daton nga shekulli i VII, pas vdekjes së Profetit Muhamed. Ai synonte të përfaqësonte unitetin politik dhe shpirtëror të myslimanëve.
Megjithatë, gjatë historisë, shumë udhëheqës dhe dijetarë islamikë kanë debatuar për legjitimitetin e kalifatit dhe mënyrën se si ai duhet të funksionojë në praktikë.
Burimi: focus.it/ Përgatiti për botim: L.Veizi