Përgatiti: Leonard Veizi
Jo vetëm Klaus fon Shtaufenberg dhe atentati i bujshëm i Komploti i 20 Korrikut 1944. Në historinë e përpjekjeve për të eliminuar Adolf Hitler, ekzistojnë edhe kapituj të tjerë më pak të njohur, por po aq dramatikë. Një prej tyre lidhet me një oficer të lartë të “Wehrmacht”-it – në shërbimin e inteligjencës “Abwehr”: Rudolf-Kristof Frajher fon Gërsdorf…
…Ishte marsi i vitit 1943. Berlini jetonte nën hijen e luftës, por në zemër të kryeqytetit nazist organizohej një ekspozitë propagandistike e armëve sovjetike të kapura. Hitleri pritej ta vizitonte personalisht ekspozitën në Zeughaus, një nga godinat më simbolike ushtarake të Prusisë. Për shumicën, ishte një ceremoni rutinë. Për Gërsdorf-in, ishte një mundësi e vetme – dhe ndoshta e fundit.
Ai kishte marrë një vendim që shkonte përtej besnikërisë ushtarake: të vriste diktatorin, edhe nëse kjo do të nënkuptonte vdekjen e tij.
Plani i vetëflijimit
Majori Gërsdorf nuk ishte një aventurier i çmendur, por një oficer i zhgënjyer nga kursi katastrofik i luftës dhe nga krimet që regjimi po kryente. Ai ishte pjesë e rrjetit të fshehtë të rezistencës brenda ushtrisë gjermane – një rreth që besonte se eliminimi i Hitlerit ishte e vetmja mënyrë për të shpëtuar Gjermaninë.
Plani ishte i thjeshtë në koncept, por ekstrem në realizim: ai do të mbante mbi trup dy bomba me ndezje me vonesë dhe do të qëndronte pranë Hitlerit gjatë vizitës. Koha e shpërthimit ishte rreth 10 minuta. Në atë hapësirë të mbyllur, shpërthimi do të vriste të gjithë të pranishmit – përfshirë edhe vetë atentatorin.
Ishte një akt vetëvrasës, i llogaritur me saktësi ushtarake.
Dështimi që shpëtoi jetën
Por historia, shpesh, ndryshon në detaje të vogla.
Hitleri, i njohur për lëvizjet e paparashikueshme dhe paranojën e tij, qëndroi në ekspozitë vetëm disa minuta – shumë më pak se sa ishte parashikuar. Vizita u përshkua me një shpejtësi të pazakontë. Para se Gërsdorf të mund të afrohej mjaftueshëm dhe të sigurohej për shpërthimin në kohën e duhur, diktatori ishte larguar tashmë.
Ora po tik-takonte.
Me gjakftohtësi ekstreme, Gërsdorf u tërhoq në një nga tualetet e godinës dhe çaktivizoi bombën në sekondat e fundit. Një gabim i vogël, një hezitim, dhe gjithçka do të kishte marrë fund – jo vetëm për të, por për të gjithë planin.
Ai doli nga ndërtesa si një oficer i zakonshëm. Askush nuk dyshoi.
Nga dështimi te komploti i madh
Ky nuk ishte fundi i përpjekjeve të tij. Gërsdorf mbeti pjesë e rrethit të oficerëve që vazhdonin të planifikonin rrëzimin e Hitlerit. Një vit më vonë, ai do të lidhej me komplotin më të famshëm kundër diktatorit: Komploti i 20 Korrikut 1944, i udhëhequr nga figura si Klaus fon Shtaufenberg.
Por fati – ose rastësia – ndërhyri sërish. Gërsdorf u transferua në frontin lindor para se komploti të zbulohej. Kur regjimi nazist nisi valën e arrestimeve dhe ekzekutimeve, ai nuk ndodhej më në qendër të rrjetit të dyshuarve.
Kjo lëvizje e shpëtoi nga një fund i sigurt.
Një akt që mbeti në hije
Historia e Rudolf von Gërsdorf -it mbetet një nga ato kapituj të errët dhe paradoksalë të Luftës së Dytë Botërore: një oficer gjerman që vendosi të vdiste për të ndalur diktatorin e vet, por që mbijetoi sepse plani i tij dështoi.
Ai nuk u bë hero publik në kohën e tij. Nuk pati gjyq, as ekzekutim, as lavdi të menjëhershme. Vetëm një heshtje e gjatë dhe një e vërtetë që doli në dritë shumë më vonë.
Në fund, ai mbeti simbol i një Gjermanie tjetër – asaj që, edhe brenda makinerisë së luftës, kërkonte një rrugë për të ndalur katastrofën.