Pinguinët perandorakë, një nga speciet më ikonike të Antarktidës, janë shpallur zyrtarisht si të rrezikuar nga zhdukja, vetëm 124 vite pasi u zbulua kolonia e parë e shumimit në Ishullin Ross nga eksploruesi britanik Robert Falcon Scott gjatë ekspeditës së tij në vitin 1902.
Ky zhvillim konsiderohet një sinjal alarmi për gjendjen e mjedisit në Antarktidë, ku ndryshimet klimatike po përshpejtojnë transformime të thella në ekosistem. Sipas të dhënave të fundit, popullata e pinguinëve perandorakë ka rënë me rreth 10% gjatë viteve 2009–2018 dhe pritet të përgjysmohet deri në vitin 2073 nëse trendi aktual vazhdon.
Ekspertët theksojnë se shkaku kryesor i kësaj rënieje është tkurrja e akullit detar, i cili është jetik për ciklin e jetës së pinguinëve. Ata e përdorin akullin si platformë për çiftëzim, inkubimin e vezëve dhe rritjen e të vegjëlve. Kur akulli shkrihet para kohe, zogjtë e vegjël nuk arrijnë të mbijetojnë.
Në të njëjtën kohë, ndryshimet në temperaturën e oqeanit po ndikojnë edhe në zinxhirin ushqimor. Krilli i Antarktidës, burimi kryesor i ushqimit për shumë specie, po zhvendoset drejt jugut dhe në thellësi më të mëdha, duke u bërë më pak i arritshëm për grabitqarët si pinguinët dhe fokat.
Situata është po aq shqetësuese edhe për fokat me gëzof të Antarktidës, të cilat kanë pësuar një rënie mbi 50% të popullatës që nga fundi i viteve 1990. Nga rreth 2.1 milion individë të pjekur në vitin 1999, sot numri i tyre ka rënë në rreth 944 mijë.
Për më tepër, një kërcënim i ri po përhapet në rajon: gripi i shpendëve, një virus shumë ngjitës që po shkakton vdekshmëri të lartë tek fauna detare. Në disa raste, më shumë se 90% e këlyshëve të fokave elefantë kanë humbur jetën, ndërsa janë raportuar edhe rënie të ndjeshme tek të rriturit.
Organizata ndërkombëtare International Union for Conservation of Nature i ka përfshirë këto specie në Listën e Kuqe, një tregues global i rrezikut të zhdukjes. Kalimi i shpejtë nga statusi “shqetësim i ulët” në “i rrezikuar” për disa specie tregon ritmin alarmues të përkeqësimit të situatës.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se mungesa e të dhënave të plota për shumë specie të tjera në Antarktidë e bën situatën edhe më të paqartë. Për shkak të kushteve të vështira dhe largësisë së rajonit, monitorimi i vazhdueshëm mbetet një sfidë e madhe.
Ekspertët bëjnë thirrje për veprime urgjente globale, duke përfshirë uljen e emetimeve të gazrave serrë, kufizimin e ndikimit të peshkimit industrial dhe përmirësimin e mbrojtjes së habitateve natyrore.
Sipas tyre, pa ndërhyrje të shpejtë dhe të koordinuar, pinguinët perandorakë dhe shumë specie të tjera të Antarktidës mund të zhduken përgjithmonë, duke shënuar një humbje të pakthyeshme për biodiversitetin global./ kb