Nga Jean‑Pierre Cabestan
Sot, Zhejiang konsiderohet “pionierja e modernizimit në stilin kinez”, një titull politik dhe simbolik që iu dha nga Xi Jinping gjatë një vizite në provincë në shtator 2023. Pak muaj më vonë, qeveria kineze e bëri zyrtar këtë përkufizim dhe që prej asaj kohe Zhejiang është shndërruar në laboratorin ku Pekini teston të ardhmen e Kinës.
Provinca nuk është thjesht një histori suksesi ekonomik. Ajo shihet si terreni eksperimental ku provohen politika që më pas mund të eksportohen në të gjithë vendin: nga inteligjenca artificiale dhe robotika, te ulja e pabarazive sociale, menaxhimi i plakjes së popullsisë, zhvillimi rural, mbrojtja e mjedisit dhe forcimi i kontrollit politik të Partisë Komuniste.
Në thelb, modeli Zhejiang përfaqëson vizionin e Xi Jinping për Kinën e dekadave të ardhshme.
Një provincë e pasur që u bë simbol i kapitalizmit kinez
Zhejiang është një nga provincat më të zhvilluara të Kinës. Me një PBB që në vitin 2024 arriti rreth 1.27 trilion dollarë, ajo renditet e katërta në vend, pas Guangdong, Jiangsu dhe Shandong. Edhe të ardhurat për frymë janë ndër më të lartat në Kinë.
Historikisht, kjo zonë ka qenë një nga qendrat më të pasura dhe më të kultivuara të perandorisë kineze, sidomos që nga dinastia Song. Afërsia me Shanghai, motori ekonomik i vendit, e ndihmoi edhe më shumë zhvillimin e saj modern.
Kur Kina nisi reformat ekonomike në fund të viteve ’70, Deng Xiaoping thoshte shpesh: “Nëse doni të shihni kapitalizmin, shkoni në Wenzhou”. Qyteti jugor i provincës u kthye në simbolin e sipërmarrjes private kineze.
Ndërkohë, kryeqyteti provincial, Hangzhou, sot është një nga qendrat më dinamike teknologjike të Azisë dhe seli e gjigantëve si Alibaba dhe DeepSeek.
Strategjia “Dy Tetat”, projekti personal i Xi Jinping
Fakti që Xi Jinping drejtoi provincën Zhejiang si sekretar i Partisë nga viti 2002 deri më 2007 ka rëndësi vendimtare në ngritjen e saj si model kombëtar.
Në vitin 2003, me ndihmën e Li Qiang, atëherë shef kabineti i tij dhe sot kryeministër, Xi lançoi të ashtuquajturën “Strategjia e Dy Tetave” (ba ba zhanlüe), një paketë prej tetë politikash zhvillimi që mbështeteshin mbi tetë avantazhe ekzistuese të provincës.
Strategjia synonte:
- forcimin e ekonomisë private,
- integrimin me deltën e lumit Yangtze,
- zhvillimin industrial të avancuar,
- zvogëlimin e hendekut qytet–fshat,
- mbrojtjen e mjedisit,
- ekonominë detare,
- ndërtimin e infrastrukturës moderne,
- si dhe shndërrimin e Zhejiang në qendër kulturore, shkencore dhe arsimore.
Shumë prej këtyre ideve do të përfshiheshin më vonë në projektin kombëtar të “modernizimit socialist” të Kinës.
Modernizim me karakteristika kineze
Më 1 korrik 2021, në 100-vjetorin e Partisë Komuniste të Kinës, Xi Jinping deklaroi se vendi kishte arritur objektivin e parë historik: “prosperitetin e moderuar”. Objektivi i dytë është transformimi i Kinës në një “fuqi të madhe moderne socialiste” deri në vitin 2049, njëqindvjetori i Republikës Popullore.
Ky projekt mbështetet mbi të ashtuquajturin “Plani i Pesë Sferave”, që kombinon:
- zhvillimin ekonomik,
- kontrollin politik,
- kulturën,
- mirëqenien sociale,
- dhe ekologjinë.
Në qendër të kësaj filozofie qëndron koncepti i “prosperitetit të përbashkët”, një përpjekje për të zbutur pabarazitë sociale pa braktisur kontrollin e Partisë.
Zhejiang dhe revolucioni teknologjik
Një nga eksperimentet më të rëndësishme të Zhejiang ka qenë zhvillimi i teknologjisë së lartë.
Falë Alibaba, Hangzhou u kthye prej kohësh në “kryeqytetin e tregtisë elektronike” të Kinës. Më pas erdhi strategjia “Zhejiang Digital”, e nisur nga Xi Jinping në vitin 2005, që krijoi terrenin për shpërthimin e kompanive teknologjike.
Në internetin kinez është bërë i famshëm grupi i quajtur “Gjashtë Dragonjtë e Vegjël të Hangzhou”, ku bëjnë pjesë kompani si:
- DeepSeek,
- Game Science,
- Unitree Robotics,
- DEEP Robotics,
- BrainCo,
- dhe Manycore Tech.
Këto kompani operojnë në fusha si inteligjenca artificiale, robotika humanoide, ndërfaqet tru-kompjuter dhe projektimi 3D.
Por modeli Zhejiang nuk është një kapitalizëm i lirë në stil perëndimor. Përkundrazi: shteti dhe Partia mbeten në qendër të sistemit. Pekini promovon sipërmarrjen private, por pa humbur kontrollin politik dhe ekonomik.
“Prosperiteti i përbashkët” dhe modernizimi rural
Një tjetër projekt simbolik i Zhejiang ishte modernizimi i fshatit përmes programit:
“Një mijë fshatra model, dhjetë mijë fshatra të rinovuar”.
Ky program synonte:
- uljen e varfërisë,
- zhvillimin rural,
- përmirësimin e infrastrukturës,
- garantimin e sigurisë ushqimore,
- dhe rritjen e cilësisë së jetës në zonat rurale.
Në Zhejiang, diferenca e të ardhurave mes qytetit dhe fshatit është shumë më e ulët se mesatarja kombëtare kineze.
Megjithatë, Xi Jinping nuk mbështet modelin klasik të shtetit social perëndimor. Sipas tij, “mirëqenia e tepërt krijon përtaci”. Kina kërkon të reduktojë pabarazitë, por pa ndërtuar një sistem të gjerë asistence sociale.
“Teoria e dy maleve”
Në vitin 2005, Xi Jinping vizitoi fshatin Yu në qarkun Anji dhe deklaroi:
“Ujërat e pastra dhe malet e gjelbra janë vetë male ari dhe argjendi”.
Kjo frazë u shndërrua në të ashtuquajturën “Teoria e Dy Maleve”, që sot përdoret në të gjithë Kinën si slogan i zhvillimit ekologjik.
Ideja është se mbrojtja e natyrës nuk bie ndesh me zhvillimin ekonomik, por mund të kthehet vetë në burim pasurie.
A mund të bëhet gjithë Kina si Zhejiang?
Kjo mbetet pyetja thelbësore.
Shumë provinca kineze duan të kopjojnë modelin Zhejiang: inteligjencën artificiale, robotikën, ekonominë digjitale dhe “prosperitetin e përbashkët”. Por jo të gjitha kanë të njëjtat burime, infrastrukturë apo kapital njerëzor.
Vetë Xi Jinping ka paralajmëruar provincat kundër “konkurrencës kaotike” dhe krijimit të sektorëve të tepërt në fusha si makinat elektrike apo inteligjenca artificiale.
Një problem tjetër është ajo që në Kinë quhet “neijuan”, ose “involucion”: konkurrenca e egër mes provincave në sektorët strategjikë të së ardhmes.
Në fund, modeli Zhejiang mbetet më shumë një histori frymëzuese suksesi sesa një formulë që mund të kopjohet mekanikisht në gjithë Kinën.
Megjithatë, për Pekinin, Zhejiang nuk është thjesht një provincë e pasur. Është laboratori ku po ndërtohet versioni kinez i modernitetit: teknologji e avancuar, zhvillim ekonomik, kontroll politik dhe nacionalizëm i organizuar nën drejtimin absolut të Partisë Komuniste.
Burimi: lavanguardia.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi