Last Updated on 12/05/2026 by EL
Përshkallëzimi i konfliktit me Iranin dhe paraliza pothuajse totale e transportit detar në Ngushticën e Hormuzit po shkaktojnë pasoja të rënda për industrinë globale të aviacionit, duke nxitur frikën për një valë të re anulimesh fluturimesh dhe rritje të fortë të çmimeve të biletave në prag të sezonit veror.
Kriza ka sjellë mungesa serioze të karburantit për avionë në tregjet ndërkombëtare, pasi ndërprerjet në eksportet e naftës nga Gjiri Persik kanë goditur prodhimin dhe furnizimin me vajguri dhe karburant aviacioni. Rafineritë e Lindjes së Mesme, që përbëjnë mbi 10% të prodhimit global të karburantit për avionë, po hasin vështirësi të mëdha në transportimin e ngarkesave drejt blerësve jashtë rajonit.
Çmimet e karburantit janë rritur me ritëm më të shpejtë se vetë nafta bruto. Në Evropë, ato kanë kaluar nivelin rekord prej 200 dollarësh për fuçi, duke ushtruar presion të madh mbi linjat ajrore. Si pasojë, shumë kompani kanë anuluar mijëra fluturime, kanë nxjerrë jashtë përdorimit avionët më të vjetër dhe me konsum të lartë, ndërsa kanë rritur tarifat për pasagjerët.
Sipas të dhënave të OilX të Energy Aspects, prodhimi i karburantit për avionë në rafineritë aziatike ra në 2.9 milionë fuçi në ditë gjatë prillit, mbi 500 mijë fuçi më pak krahasuar me shkurtin.
Edhe Evropa po përballet me presion të madh, pasi rreth 40% e karburantit të avionëve të konsumuar në Bashkimin Evropian importohet dhe pothuajse gjysma e tij kalon përmes Ngushticës së Hormuzit. Kompania Shell ka deklaruar se rafineritë evropiane po funksionojnë me kapacitet maksimal për të përballuar kërkesën në rritje.
Në SHBA, megjithëse vendi konsiderohet më i mbrojtur falë rezervave të mëdha dhe statusit si eksportues neto i karburantit për avionë, disa rajone si Bregu Perëndimor mbeten të varura nga importet, kryesisht nga Koreja e Jugut.
Ndërkohë, kompanitë ajrore me kosto të ulët po goditen më fort nga kriza. Shumë prej tyre po transferojnë kostot shtesë te pasagjerët përmes rritjes së çmimeve të biletave, mbishpagimeve për karburantin dhe tarifave më të larta për bagazhet.
Në Azi, Cathay Pacific ka njoftuar tarifa shtesë deri në 350 dollarë për fluturimet e gjata ndërkombëtare, ndërsa në SHBA çmimi mesatar i një bilete vajtje-ardhje ndërkombëtare është rritur me 16% krahasuar me vitin e kaluar, duke arritur në 1,101 dollarë.
Autoritetet evropiane kanë bërë të ditur se mungesat lokale të karburantit konsiderohen “rrethana të jashtëzakonshme”, çka i përjashton linjat ajrore nga detyrimi për kompensim ndaj pasagjerëve në rast anulimesh për shkak të krizës.
/ET