Pas pjesëmarrjes në një provë të terapisë CAR T-cell, aktori Sam Neill njoftoi se është i lirë nga kanceri. Studiuesit janë optimistë se këto terapi mund të bëhen një armë e fuqishme në luftën kundër kancerit.
“Një ndryshim loje.”
Kështu e përshkruan Prof. Misty Jenkins, imunologe në Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research, terapinë CAR T-cell, një trajtim i ri, por ende i kushtueshëm, që forcon sistemin imunitar të trupit për të luftuar sëmundjen.
Në fund të muajit të kaluar, aktori i “Jurassic Park”, Sam Neill, e solli këtë trajtim në vëmendje, duke zbuluar se kanceri i tij në stadin e tretë është në remision pas trajtimit me CAR T-cell në një provë klinike në Sydney. Ai e përshkroi suksesin si “shkenca në formën e saj më të mirë”.
Historia e terapisë CAR (chimeric antigen receptor) T-cell është një seri zbulimesh të vogla ndër vite që kanë çuar në përparime të mëdha në trajtimin e pacientëve. E zhvilluar që në vitet ’90, kjo terapi ka pasur një rritje të madhe në dekadën e fundit. Katër terapi CAR T-cell janë miratuar në Australi që nga viti 2018, të gjitha për kanceret e gjakut.
Suksesi i tyre ka rritur optimizmin e studiuesve se CAR T-cell mund të bëhet një armë kryesore kundër kancerit. Aktualisht po përshtatet edhe për tumoret solide, me rezultate premtuese, por ende me sfida të mëdha. Madje, në të ardhmen mund të aplikohet edhe në formë injeksioni.
“Është një periudhë shumë emocionuese për imunoterapinë e kancerit, sepse kemi ndjesinë se kemi gërvishtur vetëm sipërfaqen e asaj që është e mundur”, thotë Jenkins.
Si funksionon CAR T-cell
Sistemi imunitar është shumë kompleks. Në thjeshtëzim, ai mbron trupin nga infeksionet dhe largon qelizat e dëmtuara ose kanceroze. Një rol kyç luajnë qelizat T.
Qelizat T citotoksike, ose “vrasëse”, janë si ushtarët e sistemit imunitar. Ato identifikojnë qelizat e sëmura dhe i shkatërrojnë.
Por qelizat kanceroze shpesh arrijnë të shmangin sistemin imunitar. Terapia CAR T-cell synon ta përmirësojë këtë sistem duke i “shtuar një GPS” qelizave T, që t’i drejtojë drejt qelizave kanceroze.
Zakonisht, qelizat T nxirren nga gjaku i pacientit, modifikohen gjenetikisht në laborator dhe më pas rikthehen në trup, ku shumohen dhe sulmojnë kancerin.
Kjo terapi ka disa avantazhe ndaj kimioterapisë: është më e saktë, më e shpejtë dhe në disa raste efekti i saj mund të jetë afatgjatë, duke parandaluar rikthimin e sëmundjes.
“Në teori, mund të zgjasë gjithë jetën e pacientit si një ilaç i gjallë”, thotë Dr. Criselle D’Souza.
Megjithatë, CAR T-cell ka pasur më shumë sukses në kanceret e gjakut sesa në tumoret solide, të cilat janë më të vështira për t’u trajtuar sepse janë më të “fshehura” dhe mbrohen nga mikroambienti i tyre.
Studiuesit po punojnë për t’i bërë qelizat T më të fuqishme dhe më të sakta. Po testohen gjithashtu metoda të reja ku terapia mund të aplikohet me injeksion, pa nevojën e manipulimit laboratorik.
Kostoja dhe e ardhmja
Një nga sfidat më të mëdha të kësaj terapie është kostoja, që mund të arrijë deri në qindra mijëra dollarë për pacient.
Megjithatë, disa përparime të fundit po e bëjnë më të aksesueshme. Qeveria australiane ka njoftuar se një nga terapitë do të ofrohet falas në spitalet publike.
Studiuesit theksojnë se përparimi varet nga investimet në shkencë dhe infrastrukturë.
“Shkenca po jep rezultate. Tani është sistemi shëndetësor dhe politika që duhet të ecin përpara”, thotë Biro./mxh