Një analizë e re shkencore hedh dritë mbi një fenomen të njohur prej kohësh: gratë jetojnë më gjatë se burrat, por arsyet nuk shpjegohen plotësisht vetëm nga mënyra e jetesës apo faktorët socialë.
Sipas të dhënave nga SHBA, burrat jetojnë mesatarisht rreth 5 vite më pak se gratë (76 kundrejt 81 vite). Edhe pse mjekësia dhe kushtet e jetesës kanë përparuar ndjeshëm, kjo diferencë nuk është ngushtuar.
Studimi 20-vjeçar
Një studim i publikuar në JAMA Network Open analizoi rreth 47 mijë të rritur në SHBA, të ndjekur për gati dy dekada (1999–2018). Studiuesit morën parasysh një gamë të gjerë faktorësh: moshën, stilin e jetesës, duhanin, alkoolin, sëmundjet kronike, të ardhurat, arsimin, punën, aktivitetin fizik dhe indeksin e masës trupore.
Rezultatet
Edhe pasi u kontrolluan të gjithë këta faktorë, diferenca mbeti: burrat kishin rreth 63% më shumë rrezik vdekjeje nga çdo shkak krahasuar me gratë.
Sipas studiuesve, kjo tregon se nuk janë vetëm faktorët e jashtëm që e shpjegojnë këtë hendek, por mund të ketë edhe një komponent biologjik.
Faktorët biologjikë në fokus
Studiuesit përmendin si mundësi rolin e hormoneve seksuale, kromozomeve X dhe Y dhe ndryshimeve në sistemin imunitar, të cilat mund të ndikojnë në jetëgjatësi. Ata theksojnë se shkaku është një ndërthurje komplekse mes gjenetikës, mjedisit dhe faktorëve evolutivë.
Jetë më e gjatë, por jo gjithmonë më e shëndetshme
Megjithëse gratë jetojnë më gjatë, ato shpesh përballen me më shumë probleme shëndetësore dhe paaftësi gjatë jetës. Në studim, gratë raportuan më rrallë gjendje “shëndeti të shkëlqyer” krahasuar me burrat.
Përfundimi
Hulumtimi tregon se, edhe kur merren parasysh pothuajse të gjithë faktorët e matshëm, burrat vazhdojnë të kenë vdekshmëri më të lartë se gratë. Kjo mbështet idenë se pas këtij fenomeni mund të fshihen edhe mekanizma biologjikë, përveç atyre socialë dhe të sjelljes./fjala.al-A.D