Përgatiti: Leonard Veizi
Më 8 qershor 1815, në përfundim të Kongresit të Vjenës, fuqitë evropiane miratuan Aktin e Konfederatës Gjermane (Deutscher Bund), duke krijuar një bashkim politik të përbërë nga 39 shtete gjermanishtfolëse. Ishte një përpjekje për të riorganizuar Evropën pas rrëzimit të Napoleon Bonapartit dhe për të mbushur boshllëkun e lënë nga shpërbërja e Perandorisë së Shenjtë Romake, e cila kishte pushuar së ekzistuari në vitin 1806.
Konfederata Gjermane nuk ishte një shtet i vetëm dhe as një federatë e mirëfilltë. Ajo përbëhej nga mbretëri, dukate, principata dhe qytete të lira që ruanin sovranitetin e tyre, por bashkëpunonin për çështje të përbashkëta, veçanërisht në fushën e mbrojtjes dhe të ekonomisë. Midis anëtarëve më të rëndësishëm ishin Austria, Prusia, Baviera, Saksonia, Hanoveri dhe Virtembergu.
Kongresi i Vjenës, i mbledhur pas disfatës së Napoleonit, kishte si synim rikthimin e ekuilibrit politik në Evropë. Diplomatët e kohës e konsideronin të rrezikshëm krijimin e një Gjermanie të bashkuar dhe të fuqishme, ndaj zgjodhën një formulë kompromisi: një konfederatë shtetesh të pavarura që do të bashkëpunonin pa humbur autonominë e tyre.
Organi kryesor i Konfederatës ishte Dieta Federale (Bundestag), me seli në Frankfurt am Main. Ajo drejtohej nga Austria, e cila gëzonte ndikimin më të madh politik në këtë organizëm. Megjithatë, Dieta nuk ishte një parlament në kuptimin modern të fjalës. Përfaqësuesit e saj emëroheshin nga qeveritë e shteteve anëtare dhe jo nga qytetarët.
Gjatë dekadave që pasuan, Konfederata luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të hapësirës gjermane. Edhe pse politikisht e fragmentuar, bota gjermanishtfolëse nisi të integrohej ekonomikisht. Një hap vendimtar ishte krijimi i Zollverein-it, bashkimit doganor të udhëhequr nga Prusia në vitin 1834, i cili hoqi shumë barriera tregtare mes shteteve gjermane dhe krijoi një treg të përbashkët. Kjo nxitje ekonomike forcoi ndjenjën e identitetit kombëtar gjerman dhe përgatiti terrenin për bashkimin e ardhshëm.
Megjithatë, Konfederata vuante nga kontradikta të thella. Dy fuqitë kryesore, Austria dhe Prusia, konkurronin vazhdimisht për ndikim. Austria përfaqësonte modelin tradicional konservator dhe shumëkombësh të Perandorisë Habsburge, ndërsa Prusia po shndërrohej në një fuqi moderne ushtarake dhe industriale.
Në vitet 1848–1849, valët revolucionare që përfshinë Evropën prekën edhe shtetet gjermane. Liberalët dhe nacionalistët kërkuan krijimin e një shteti gjerman të bashkuar me kushtetutë dhe parlament. Parlamenti i Frankfurtit tentoi të realizonte këtë projekt, por dështoi për shkak të kundërshtimeve të princërve gjermanë dhe rivalitetit austro-prusian.
Përplasja mes Austrisë dhe Prusisë u thellua gjatë viteve 1850 dhe 1860. Çështja themelore ishte se kush do të udhëhiqte procesin e bashkimit gjerman. Kjo rivalitet u quajt “dualizmi gjerman”, sepse të dyja fuqitë pretendonin rolin drejtues në botën gjermanishtfolëse.
Kriza arriti kulmin në vitin 1866 me Luftën Austro-Prusiane, e njohur edhe si Lufta e Shtatë Javëve. Prusia, e udhëhequr nga kancelari Otto von Bismarck dhe me një ushtri moderne, arriti një fitore të shpejtë dhe vendimtare ndaj Austrisë në betejën e Königgrätzit.
Pas humbjes së Austrisë, Konfederata Gjermane u shpërbë zyrtarisht. Në vend të saj, Prusia krijoi Konfederatën e Gjermanisë Veriore, e cila përfshinte shumicën e shteteve gjermane në veri. Kjo ishte faza përfundimtare drejt bashkimit kombëtar.
Pesë vjet më vonë, pas fitores në Luftën Franko-Prusiane, më 18 janar 1871, u shpall Perandoria Gjermane në Pallatin e Versajës. Mbreti i Prusisë, Vilhelmi I, u kurorëzua perandor i Gjermanisë së bashkuar, duke realizuar projektin që Konfederata Gjermane nuk kishte mundur ta përmbushte.
Megjithëse ekzistoi vetëm për 51 vjet, nga 1815 deri më 1866, Konfederata Gjermane mbetet një etapë kyçe në historinë evropiane. Ajo shërbeu si urë kalimi midis rendit të vjetër të Perandorisë së Shenjtë Romake dhe lindjes së Gjermanisë moderne, duke krijuar kushtet ekonomike, politike dhe kulturore që do të çonin drejt bashkimit të një prej kombeve më të fuqishme të Evropës.