Përvoja është e njohur: dy pije mund të kenë të njëjtën përqindje alkooli, por efektet e tyre të nesërmen nuk janë aspak të njëjta. Njëra kalon pa pasoja të rënda, tjetra lë pas dhimbje koke, lodhje të theksuar dhe një ndjesi të përgjithshme “helmimi”. Diferenca nuk lidhet vetëm me sasinë e konsumuar, por edhe me përbërjen kimike të pijes.
Alkooli nuk është vetëm etanol
Kur flasim për alkoolin, në mënyrë të thjeshtë i referohemi etanolit. Por çdo pije alkoolike përmban edhe një sërë përbërjesh të tjera që formohen gjatë fermentimit dhe distilimit. Këto substanca quhen kongjenerë – molekula organike dytësore si metanoli, acetaldehidi, esteret dhe aldehidet.
Ato nuk janë thjesht “papastërti”. Janë nënprodukte të procesit të prodhimit dhe ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si trupi reagon ndaj alkoolit.
Pse pijet e errëta shpesh godasin më fort
Kongjenerët gjenden në përqendrime më të larta në pijet me ngjyrë të errët dhe më pak të rafinuara: vera e kuqe, uiski, raki, konjak.
Në këto produkte, procesi i distilimit dhe filtrimit është më pak agresiv ose më kompleks, duke lënë më shumë substanca dytësore në përbërje. Në pijet më të pastra si vodka, këto molekula janë reduktuar ndjeshëm përmes distilimeve të përsëritura.
Studime krahasuese kanë treguar se pijet me përmbajtje më të lartë kongjenerësh shoqërohen me simptoma më të rënda të dehjes dhe sidomos me hangover më të fortë.
Çfarë bëjnë konkretisht kongjenerët në trup?
Organizmi i përpunon alkoolin kryesisht në mëlçi, ku etanoli shndërrohet fillimisht në acetaldehid – një substancë toksike – dhe më pas në acide më të padëmshme.
Problemi është se kongjenerët e shtojnë këtë ngarkesë metabolike në disa mënyra:
rrisin toksicitetin total që duhet përpunuar nga mëlçia
ngadalësojnë eliminimin e produkteve të shpërbërjes së alkoolit
rrisin inflamacionin sistemik dhe stresin oksidativ
Rezultati është një rikuperim më i ngadaltë dhe një ndjesi më e rëndë pas konsumit.