A keni takuar ndonjëherë njerëz që, në vend që të gëzohen për suksesin tuaj, përpiqen ta zvogëlojnë ose ta nënvlerësojnë atë? Ky fenomen njihet si “mentaliteti i gaforres”. Ky term përshkruan sjelljen e njerëzve që, nga zilia, pasiguria ose frika, pengojnë përparimin e të tjerëve në vend që t’i mbështesin.
Çfarë është mentaliteti i gaforres?
Emri vjen nga imazhi i gaforreve brenda një kove. Kur njëra prej tyre përpiqet të ngjitet dhe të dalë jashtë, gaforret e tjera e tërheqin poshtë, duke e penguar të shpëtojë. Në mënyrë të ngjashme, në disa familje, miqësi ose mjedise profesionale, suksesi i një personi mund të shkaktojë reagime negative në vend të mbështetjes.
Suksesi dhe krahasimi
Sipas psikologjisë, njerëzit shpesh e krahasojnë veten me të tjerët. Kur dikush arrin një qëllim të rëndësishëm, ai mund t’u kujtojë të tjerëve atë që nuk kanë arritur ose atë që frikësohen se nuk do ta arrijnë kurrë. Kështu, suksesi i tjetrit nuk funksionon si frymëzim, por si kërcënim. Pasiguria është një nga faktorët kryesorë pas kësaj sjelljeje. Gjithashtu, shumë njerëz veprojnë me një mentalitet mungese, duke besuar se suksesi është i kufizuar dhe se nëse dikush tjetër përparon, ata vetë humbasin diçka.
Sipas një studimi të publikuar në Psychological Bulletin, njerëzit në përgjithësi zgjedhin të krahasohen me individë që i konsiderojnë më të suksesshëm se vetja në një fushë të caktuar, edhe kur ky krahasim mund të dëmtojë vetëvlerësimin e tyre. Megjithatë, këto lloj krahasimesh shpesh çojnë në humor më negativ dhe në vlerësim më të ulët të aftësive të tyre.
Si shfaqet në përditshmëri?
Mentaliteti i gaforres nuk shprehet gjithmonë hapur. Mund të shfaqet përmes komenteve ironike, indiferencës ose nënvlerësimit të arritjeve tuaja. Fraza si “ke pasur thjesht fat”, “nuk është ndonjë gjë e madhe” ose “të gjithë do ta bënin” janë shembuj tipikë. Në raste më të forta, disa mund të përpiqen t’ju dekurajojnë nga një qëllim, të vënë në dyshim aftësitë tuaja ose të krijojnë tensione në momente të rëndësishme të jetës suaj.
Si të mbroheni
Vija e parë e mbrojtjes është njohja e sjelljes. Kur kuptoni se qëndrimi i tjetrit vjen nga pasiguritë e tij, është më e lehtë të mos ndikoheni emocionalisht.
Është gjithashtu e rëndësishme të vendosni kufij. Nuk është e nevojshme të ndani çdo qëllim apo sukses personal me njerëz që ju kritikojnë ose ju dekurajojnë vazhdimisht. Paralelisht, kërkoni njerëz që ju mbështesin vërtet, qoftë miq, kolegë, mentorë apo anëtarë të familjes.
Suksesi i njërit nuk e zvogëlon suksesin e tjetrit
Zhvillimi personal shpesh shkakton reagime te ata që kanë vështirësi të menaxhojnë pasiguritë e tyre. Megjithatë, suksesi i një personi nuk i zvogëlon mundësitë e të tjerëve. Ju keni të drejtë të zhvilloheni, të arrini qëllimet tuaja dhe të krijoni jetën që dëshironi. Nëse disa njerëz shqetësohen nga përparimi juaj, kjo nuk do të thotë që po bëni diçka gabim — ndoshta do të thotë që po ecni në drejtimin e duhur./a.d