Last Updated on 29/06/2026 by EL
Teksa temperaturat në Evropë po arrijnë nivele rekord dhe përdorimi i ajrit të kondicionuar është kthyer në një temë të nxehtë politike, Komisioni Evropian ka zgjedhur të mos mbajë një qëndrim zyrtar. Sipas ekzekutivit evropian, nuk është detyrë e BE-së t’u diktojë qytetarëve nëse duhet apo jo të përdorin kondicionerët. Aktualisht, vetëm rreth 20% e familjeve në Evropë kanë të instaluar sisteme ajri të kondicionuar, një kontrast i madh me mbi 90% të familjeve në Shtetet e Bashkuara, Japoni dhe Korenë e Jugut. Mungesa e këtyre sistemeve është bërë objekt debatesh të forta politike, sidomos pas valës së fundit të të nxehtit, e cila shkaktoi vdekjen e të paktën 1.300 personave në kontinent dhe detyroi shumë qytetarë të improvizonin mënyra për të përballuar temperaturat ekstreme. “Ne e dimë se shumica e banesave në Bashkimin Evropian nuk kanë ajër të kondicionuar. Historikisht, këto sisteme nuk kanë qenë pjesë e ndërtesave, veçanërisht sepse një pjesë e madhe e stokut të banesave është e vjetër”, deklaroi zëdhënësja e Komisionit për Klimën, Anna-Kaisa Itkonen. Ajo theksoi se Komisioni nuk është as pro dhe as kundër përdorimit të kondicionerëve, por e trajton çështjen në kuadër të politikave për rinovimin e ndërtesave, rritjen e efikasitetit energjetik dhe strategjisë së strehimit. E pyetur nëse Komisioni duhet të mbajë një qëndrim më të qartë, duke pasur parasysh rëndësinë në rritje të debatit, Itkonen u përgjigj se prioriteti mbetet tranzicioni “efikas dhe efektiv” drejt neutralitetit klimatik.
Megjithatë, ajo nuk përjashtoi mundësinë që qëndrimi aktual të rishikohet nëse debati merr përmasa më të mëdha politike. “Duhet të shqyrtojmë gjithashtu deri ku shtrihen kompetencat e Komisionit dhe sa duhet t’u tregojmë qytetarëve se çfarë duhet ose nuk duhet të bëjnë,” tha ajo. Sipas saj, vala ekstreme e të nxehtit e javës së kaluar mund të jetë vetëm paralajmërimi i parë për një verë edhe më të ashpër, ndaj nuk përjashtohet që tema e ajrit të kondicionuar të diskutohet në nivel politik nga shtetet anëtare. Megjithatë, Komisioni thekson se nuk synon të ndërhyjë në vendimet që familjet marrin për përdorimin e kondicionerëve në banesat e tyre.
Debati politik
Ajri i kondicionuar ka qenë prej kohësh një temë që ndan opinionin publik në Evropë. Kritikët argumentojnë se përdorimi masiv i tij rrit kërkesën për energji elektrike, rëndon rrjetet energjetike, lëshon nxehtësi shtesë në atmosferë dhe nuk adreson shkaqet themelore të ndryshimeve klimatike. Nga ana tjetër, mbështetësit thonë se, në kushtet e temperaturave gjithnjë e më të larta, kondicionerët janë bërë një mjet i domosdoshëm për të garantuar kushte të jetueshme dhe për të ruajtur produktivitetin në punë. Në Francë, partia e ekstremit të djathtë National Rally ka propozuar subvencionimin në shkallë të gjerë të instalimit të sistemeve të ajrit të kondicionuar. Edhe drejtuesja e të Gjelbërve, Marine Tondelier, ka pranuar se këto sisteme “po bëhen” të domosdoshme. Komisioni Evropian përpiqet të qëndrojë larg polemikave dhe thekson se fokusi nuk duhet të jetë vetë kondicioneri, por burimi i energjisë që e furnizon atë. Në vitin 2025, rreth 47% e energjisë elektrike të prodhuar në BE vinte nga burime të rinovueshme. Muajin e ardhshëm, Komisioni pritet të prezantojë një Plan Veprimi për Elektrifikimin, i cili do të përfshijë masa të reja për elektrifikimin e sistemeve të ngrohjes dhe ftohjes në të gjithë bllokun. Debati për ajrin e kondicionuar zhvillohet në një moment kur BE po rishikon edhe politikat e saj klimatike. Edhe pse objektivi për të arritur neutralitetin klimatik deri në vitin 2050 mbetet i pandryshuar, shumë nga masat e hartuara fillimisht në kuadër të Marrëveshjes së Gjelbër Evropiane janë thjeshtuar pas presionit të qeverive dhe industrisë. Për këtë arsye, Komisioni tashmë përdor gjithnjë e më shumë termat “net zero” dhe “dekarbonizim”, në vend të emrit tradicional “Green Deal”./et