Andy Burnham ka bërë një tjetër hap drejt kthimit në liderin e ardhshëm të Laburistëve dhe kryeministër i Britanisë së Madhe, pasi shumica dërrmuese e deputetëve laburistë e nominuan atë për të zëvendësuar Sir Keir Starmer.
Fushata e Burnham për lider të Laburistëve është mbështetur nga 322 deputetë laburistë, duke mbetur i vetmi kandidat i deklaruar pasi nominimet nisën të enjten. Kjo e lë atë vetëm një votë larg numrit prej 323 votash të nevojshme për ta bërë matematikisht të pamundur që një rival të garojë kundër tij. Disa deputetë thonë se nuk patën mundësi të votonin të enjten, por do ta mbështesin Burnham-in sapo të kthehen në Parlament.
Nëse askush tjetër nuk hyn në garë, ashtu siç pritet, Burnham do të shpallet lider i Laburistëve javën e ardhshme përpara se të marrë detyrën si kryeministër më 20 korrik. Kjo do të shënonte një ngritje të jashtëzakonshme në pushtet, pas fitores së ish-kryebashkiakut të Manchester-it të Madh në zgjedhjet e parakohshme në Makerfield vetëm pak javë më parë.
Në një deklaratë, Burnham tha se ishte “thellësisht mirënjohës” ndaj deputetëve laburistë që e kishin nominuar atë për të qenë lider i partisë. Ai tha se mbështetja kishte ardhur nga e gjithë partia dhe pasqyronte një “besim të përbashkët se Britania ka nevojë për një qasje të re ndaj politikës”. “Ky është ndryshimi radikal që unë po ofroj: pushtet jashtë Westminster-it, një ekonomi e rindërtuar për njerëzit e thjeshtë dhe rritje të mirë në çdo kod postar,” tha Burnham.
Më vonë të enjten, ai bëri shaka me vendimin e liderit të Reform UK, Nigel Farage, për të shpallur zgjedhje të parakohshme në zonën e tij elektorale, Clacton, ku ai do të kandidojë përsëri. Laburistët dhe partitë e tjera kryesore po i bojkotojnë këto votime, por kandidati i përhershëm komik, Count Binface, është pjesë e garës.
Duke folur në ndarjen e çmimeve muzikore Silver Clef në Royal Albert Hall në Londër, ku po dorëzonte çmimin “Legend Award” për grupin indie nga Manchester, James, Burnham tha: “Legjendat që jemi këtu për të nderuar nuk i janë shmangur politikës në karrierën e tyre, por ju premtoj, nuk do t’ju flas për politikë sonte… Përveçse të them këtë: ‘Count Binface, ti po mban shpresat e kombit. Mos na zhgënje.'”
Fitorja e vetë Burnham-it në zgjedhjet e parakohshme dhe humbjet e mëdha të Laburistëve në zgjedhjet lokale të majit bënë që Sir Keir të përballej me thirrje nga deputetët e tij për t’u larguar dhe për t’i hapur rrugë Burnham-it që ta zëvendësonte. Sir Keir dha dorëheqjen si lider i Laburistëve në të njëjtën ditë kur Burnham u betua si deputet, duke thënë në fjalimin e tij të dorëheqjes se kishte dëgjuar përgjigjen ndaj pyetjes nëse “unë jam i pozicionuar më së miri për të na udhëhequr në zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme”.
Kandidatët kanë afat deri të mërkurën e javës së ardhshme për të mbledhur mbështetjen e nevojshme prej 81 deputetësh laburistë për të marrë pjesë në garën për lider. Përveç 323 nominimeve – pikë në të cilën askush tjetër nuk mund të arrijë pragun prej 81 deputetësh të nevojshëm për të garuar kundër tij – Burnham do të duhet gjithashtu të sigurojë nominime javën e ardhshme nga të paktën tri nga 31 shoqatat socialiste dhe sindikatat e lidhura me partinë, ndonëse kjo pritet të jetë thjesht një formalitet për të.
Në këtë mënyrë, Burnham do të bëhej lider i Laburistëve dhe do të futej në Downing Street pa pasur nevojë për një votim gjatë verës mes anëtarëve të partisë dhe mbështetësve të sindikatave. Disa dhjetëra deputetë kishin postuar tashmë në rrjetet sociale për të konfirmuar se po nominonin ish-kryebashkiakun. Kjo përfshinte edhe vetë Burnham-in, i cili bëri shaka se kjo “shpresojmë të jetë hera e tretë e vërtetë” për të, duke iu referuar dy tentativave të tij të kaluara të dështuara për udhëheqjen e partisë në vitet 2010 dhe 2015.
Rruga e Burnham-it për të kandiduar pa rivalë u konfirmua të mërkurën në mbrëmje, kur ish-ministri i mbrojtjes Al Carns, i cili kishte lënë të kuptohej se mund të hynte në garë, e përjashtoi veten si mundësi. Por mundësia që Burnham të marrë detyrën kryesore pa garë ka sjellë tashmë disa thirrje brenda Laburistëve që ish-kryebashkiaku të paraqesë më shumë detaje mbi politikat që synon të ndjekë në detyrë.
Burnham u largua nga Westminster në vitin 2017, duke kufizuar mundësitë e tij për të krijuar marrëdhënie të forta me deputetët laburistë të zgjedhur që nga ajo kohë, të cilët tani përbëjnë pjesën më të madhe të grupit të partisë në Dhomën e Komuneve. Siç qëndrojnë gjërat, ai do të ishte pjesëmarrësi i vetëm në një dëgjesë zyrtare parlamentare të planifikuar për të hënën e javës së ardhshme, ku do t’u përgjigjej pyetjeve të kolegëve deputetë laburistë mbi planet e tij për pushtetin.
“Bisedimet e pranimit” me nëpunësit civilë rreth propozimeve të tij politike janë në vijim e sipër, të udhëhequra nga Sekretarja e Kabinetit, Antonia Romeo, zyrtarja më e lartë e Mbretërisë së Bashkuar. Ndërsa nominimet për lider të Laburistëve u hapën zyrtarisht të enjten, Sir Keir tha se Burnham do të ishte një kryeministër i mirë. “E njoh prej një kohe të gjatë, kam punuar me të kur erdha për herë të parë në Parlament, direkt në skuadrën e tij,” tha Sir Keir.
“Më i hapur”
Burnham ofroi disa detaje të planit të tij për zyrën në një fjalim në Manchester javën e kaluar, duke përfshirë propozimet për krijimin e një njësie të re të “No 10” (Kryeministrisë) në atë qytet. Ai ka sugjeruar se kjo njësi do të ketë për detyrë t’i japë qeverisjes lokale më shumë kontroll në fusha si strehimi dhe transporti. Një pjesë qendrore e ofertës së tij politike është zotimi për t’i dhënë të gjitha pjesëve të Mbretërisë së Bashkuar “kontroll më të madh publik” mbi sektorët e ujit dhe energjisë, ndonëse ende nuk ka specifikuar se çfarë do të thotë kjo në praktikë.
Në një video të postuar më herët në X, Burnham kërkoi ndjesë për reagimin fillestar të Laburistëve ndaj veprimeve ushtarake të Izraelit në Gaza, duke thënë se partia “nuk veproi drejt” dhe duhet të bëjë më mirë nën udhëheqjen e tij. Dhe në një artikull për The Times të enjten, ai konfirmoi gjithashtu se dëshironte të mbante në detyrë këshilltarin e sigurisë kombëtare të Sir Keir, Jonathan Powell, një ish-ndihmës i Blair-it.
Ai tha gjithashtu se dëshironte të shihte një “rritje të qëndrueshme” në investimet e mbrojtjes, pa u zotuar për një objektiv specifik, duke qenë njëkohësisht “më i hapur me publikun” në lidhje me tejkalimet e kostove apo vonesat në prokurimet ushtarake. Në një nga vendimet e tij të fundit si kryeministër, Sir Keir njoftoi një plan për të rritur shpenzimet ushtarake me 15 miliardë paund gjatë katër viteve të ardhshme duke shkurtuar shpenzimet në pjesë të tjera të qeverisë, ndërsa detajet ia la në dorë pasardhësit të tij./ad