Më 24 gusht 2023, termocentrali bërthamor i Fukushimës nisi shkarkimin në det të ujit të trajtuar që ishte grumbulluar pas katastrofës së vitit 2011. Vendimi shënoi fillimin e një procesi që, sipas planit japonez, do të shtrihet në disa dekada.
Kompleksi i menaxhuar nga kompania TEPCO, në verilindje të Japonisë, u godit më 11 mars 2011 nga një tërmet me magnitudë 9,0 dhe cunami pasues. Humbja e energjisë dhe e sistemeve të ftohjes shkaktoi shkrirjen e bërthamave në tre reaktorë dhe e ktheu Fukushimën në aksidentin bërthamor më të rëndë që nga Çernobili.
Që prej asaj kohe, ujë është përdorur vazhdimisht për të ftohur karburantin e dëmtuar dhe mbetjet e reaktorëve. Një pjesë e ujit në kompleks vjen gjithashtu nga reshjet dhe ujërat nëntokësore që depërtojnë në strukturat e centralit.
Jashtë kapaciteteve
Problemi u shndërrua gradualisht në një krizë më vete: çfarë të bëhej me ujin e grumbulluar?
Në rezervuarët e vendosur pranë centralit u depozituan rreth 1.34 milionë tonë ujë, sasi e krahasueshme me afro 540 pishina olimpike. Kapaciteti i magazinimit po i afrohej kufirit dhe hapësira për rezervuarë të rinj ishte gjithnjë e më e kufizuar.
Plani i qeverisë japoneze dhe TEPCO-s ishte që uji të trajtohej, të hollohej dhe të shkarkohej gradualisht në oqean gjatë një periudhe që pritet të zgjasë disa dekada.
Uji nuk derdhet drejtpërdrejt pranë bregut. Ai transportohet përmes një sistemi nëntokësor dhe shkarkohet në det, rreth një kilometër larg vijës bregdetare.
I dekontaminuar… apo vetëm i trajtuar?
Në qendër të procesit është sistemi ALPS – Advanced Liquid Processing System, i cili përdor një seri procesesh filtrimi për të hequr nga uji shumicën dërrmuese të radionuklideve.
Megjithatë, një element nuk mund të eliminohet në mënyrë praktike me këtë teknologji: tritiumi, një izotop radioaktiv i hidrogjenit.
Tritiumi gjendet natyrshëm në mjedis dhe prodhohet gjithashtu nga aktiviteti i centraleve bërthamore. Ai emeton rrezatim beta me energji të ulët dhe depërtimi i këtij rrezatimi është i kufizuar. Rreziku lidhet kryesisht me ekspozimin e brendshëm, në rast se tritiumi merret në organizëm në sasi të konsiderueshme.
Pikërisht për këtë arsye, uji i trajtuar nuk hidhet në det në përqendrimin që ka në rezervuarë. Ai hollohet me ujë deti përpara shkarkimit.
Procesi i hollimit
TEPCO ka vendosur që përqendrimi i tritiumit në ujin që shkarkohet të mos kalojë 1 500 bekerelë për litër (Bq/L). Ky nivel është shumë më i ulët se kufiri japonez prej 60 000 Bq/L për shkarkimet e ujërave me tritium.
Pas hollimit, uji kalon përmes tubacionit nënujor dhe shkarkohet në Oqeanin Paqësor.
Plani është të kryhen shkarkime të përsëritura dhe të kontrolluara për një periudhë të gjatë, ndërsa uji monitorohet para, gjatë dhe pas procesit.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) e ka vlerësuar planin japonez si në përputhje me standardet ndërkombëtare të sigurisë dhe ka vendosur të marrë pjesë në monitorimin teknik të procesit.
Kontroversat
Megjithatë, shkarkimi nuk u prit pa kundërshtime.
Disa organizata mjedisore kanë ngritur pikëpyetje mbi sigurinë afatgjatë të shkarkimit dhe mbi mënyrën se si trajtohen radionuklidet e tjera përveç tritiumit. Kritika ka pasur edhe nga komunitetet e peshkatarëve japonezë.
Për ta, problemi nuk është vetëm radioaktiviteti. Është edhe besimi i konsumatorit. Peshkatarët druhen se lajmi për derdhjen e ujit nga Fukushima mund të krijojë frikë te blerësit dhe të dëmtojë tregun e produkteve detare të rajonit, edhe nëse matjet tregojnë nivele brenda kufijve të përcaktuar.
Kështu, Fukushima hyri në një fazë të re të historisë së saj: nga katastrofa e vitit 2011 te një proces teknik që do të zgjasë dekada dhe që, përtej laboratorëve dhe standardeve të sigurisë, mbetet një çështje e fortë politike, ekonomike dhe psikologjike.
Uji mund të jetë i holluar. Por kujtesa e Fukushimës nuk hollohet kaq lehtë.
Burimi: focus.it