Përgatiti: Leonard Veizi
Më 7 shtator 1940, në orën 16:30, qielli i Londrës u errësua. Në atë që u quajt “Black Saturday”, mbi 300 bombardues Heinkel dhe Dornier, të shoqëruar nga rreth 600 Messerschmitt, sulmuan doket e Tamis-it. Në atë ditë u vranë 430 civilë dhe 1.600 u plagosën. Ishte fillimi i 57 netëve të njëpasnjëshme të bombardimeve mbi Londër.
Një fitore që u shndërrua në humbje
Pas rënies së Francës, Hitleri shpresonte që Britania të kërkonte paqe. Kur Londra refuzoi, u miratua Operacioni “Seelöwe” (Luani i Detit) – pushtimi i ishullit. Parakusht ishte shkatërrimi i RAF-it. Nga korriku 1940, Luftwaffe goditi radarin dhe aerodromet në Anglinë juglindore. Në fund të gushtit, RAF ishte në prag të kolapsit – pilotët fluturonin 4-5 herë në ditë.
Ndërrimi i objektivit më 7 shtator shpëtoi Britaninë. Historianët sot e quajnë “gabimi më i madh i Göring-ut”. Duke kaluar te qytetet, Gjermania i lejoi fabrikave të Lord Beaverbrook-ut të prodhonin më shumë Spitfire dhe Hurricane sesa humbiste RAF-i.
Çfarë ishte Blitz-i?
Jo vetëm Londër. Termi gjerman “Blitz” u përdor nga shtypi britanik. Fushata zgjati 7 shtator 1940 – 11 maj 1941. Përveç Londrës, u goditën rëndë Coventry (14 nëntor 1940 – u shkatërrua katedralja dhe 568 vetë u vranë), Liverpool – porti më i bombarduar pas Londrës, Birmingham, Bristol, Plymouth, Glasgow, Belfast dhe Clydebank.
Lufta teknologjike. Gjermanët përdorën sistemin e navigimit me radio-rreze “Knickebein”. Britanikët e kundërvepruan me “Battle of the Beams”, duke devijuar rrezet – një nga fitoret e para të luftës elektronike.
Mbrojtja civile
1.5 milionë njerëz u strehuan në stacionet e metrosë, ndonëse qeveria fillimisht e ndaloi. U shpërndanë 2.3 milionë streha “Anderson” në kopshte dhe streha “Morrison” – tavolina çeliku për brenda shtëpisë. 1.4 milionë fëmijë ishin evakuuar tashmë në fshatra. Kjo krijoi një solidaritet klasor të paprecedentë – East End-i punëtor, më i godituri, u vizitua nga Mbreti George VI dhe Mbretëresha, duke thyer distancën me aristokracinë.
Bilanci real
Rreth 43,000 civilë u vranë, gjysma në Londër, dhe 139,000 u plagosën. U shkatërruan ose dëmtuan 2 milionë shtëpi në gjithë vendin. Në Londër u shkatërruan 18,000 tonë xhami, Parlamenti, Pallati Buckingham u godit 16 herë, por Katedralja e Shën Palit mbeti në këmbë – fotoja e saj më 29 dhjetor 1940 u bë simboli i vërtetë i qëndresës, jo “Keep Calm”.
Dështimi strategjik
Blitz-i dështoi në tre objektiva: nuk theu moralin, nuk shkatërroi industrinë e luftës (prodhimi britanik u rrit me 20% në 1941), dhe nuk përgatiti pushtimin. Operacioni Sea Lion u anulua përfundimisht më 17 shtator 1940. Për më tepër, i dha Britanisë modelin e mbrojtjes civile, sistemin e alarmit dhe përvojën që më vonë do të përdorte vetë RAF-i mbi Gjermani. Ai shërbeu edhe si paralajmërim i hershëm për krimet e luftës ajrore kundër civilëve – një precedent që do të peshonte në gjyqet e Nurembergut.