Last Updated on 27/09/2026 by Anisa
Houthit kanë ndërmarrë një avancim të shpejtë gjatë javëve të fundit. Cilat territore kontrollojnë në Jemen dhe pse ngushtica Bab al-Mandab është e rëndësishme për ekonominë globale?
Përplasjet mes rebelëve Houthi dhe forcave të qeverisë së Jemenit, të njohur ndërkombëtarisht, janë përshkallëzuar gjatë javëve të fundit.
Houthit, të cilët kontrollojnë një pjesë të madhe të veriperëndimit të vendit, kanë marrë nën kontroll zona të gjera dhe me rëndësi strategjike përgjatë bregdetit të Detit të Kuq, në kuadër të një avancimi të shpejtë.
Mes territoreve të pushtuara është edhe porti i Mokhës, i cili ndodhet pranë ngushticës strategjike Bab al-Mandab, një pikë kyçe për transportin detar ndërkombëtar.
Çmimet e naftës janë rritur për shkak të shqetësimeve për ndërprerje të mëtejshme të furnizimeve dhe ndikimit që kjo mund të ketë në ekonominë globale, në një kohë kur konflikti mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit ka hyrë në një fazë të re tensioni.
Sipas BBC-së, qindra persona janë vrarë nga të dyja palët gjatë avancimit të Houthive, i cili pasoi shembjen e një armëpushimi jozyrtar që kishte zgjatur rreth katër vjet.
Organizata e Kombeve të Bashkuara ka raportuar se më shumë se 120 mijë persona janë zhvendosur për shkak të përshkallëzimit të luftimeve.
Arabia Saudite, vendi fqinj që kundërshton Houthit dhe mbështet qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të Jemenit, ka kryer sulme ajrore ndaj tyre. Në përgjigje, Houthit, të cilët mbështeten nga Irani, kanë përdorur dronë dhe raketa kundër objektivave në jugperëndim të Arabisë Saudite.
Grupi rebel ka sulmuar gjithashtu anije tregtare në Detin e Kuq që, sipas tij, kanë lidhje me Arabinë Saudite.
Kush janë Houthit?
Sipas BBC-së, Houthit janë një organizatë politike, fetare dhe e armatosur me origjinë nga veriu i Jemenit. Ata përfaqësojnë komunitetin zajdit, një degë e shiizmit që është e përhapur kryesisht në veri të vendit.
Organizata njihet zyrtarisht si Ansar Allah, që do të thotë “Mbështetësit e Zotit”. Ajo u shfaq në vitet 1990 dhe mori emrin nga themeluesi i saj, Hussein al-Houthi.
Vëllai i tij, Abdul-Malik al-Houthi, është lideri de facto i organizatës që prej vitit 2004.
Në fillim të viteve 2000, Houthit nisën një kryengritje kundër presidentit të atëhershëm të Jemenit, Ali Abdullah Saleh, i cili kishte qeverisur vendin për një periudhë të gjatë.
Ata kërkonin më shumë autonomi për zonat e tyre në veri të Jemenit.
Pas protestave të “Pranverës Arabe” në vitin 2011, të cilat çuan në largimin e Saleh nga pushteti, Houthit vazhduan të forcoheshin dhe në vitin 2014 morën kontrollin e kryeqytetit, Sana.
Organizata ka zgjeruar ndjeshëm kapacitetet e saj ushtarake. Numri i luftëtarëve të saj është vlerësuar në rreth 350 mijë vitin e kaluar.
Houthit kontrollojnë rreth një të katërtën deri në një të tretën e territorit të Jemenit, por në këto zona jeton rreth 70-80% e popullsisë së vendit, e cila është rreth 30 milionë banorë.
Sipas BBC-së, ndër objektivat e Houthive janë përfundimi i bllokadës së vendosur nga Arabia Saudite, zgjerimi i kontrollit të tyre në të gjithë Jemenin dhe marrja e aksesit në të ardhurat nga nafta dhe gazi natyror i vendit.
Si janë përfshirë SHBA-ja dhe Arabia Saudite?
Arabia Saudite ka frikë prej vitesh se Houthit mund të marrin kontrollin e plotë të Jemenit dhe ta shndërrojnë vendin në një shtet aleat të Iranit, rivalit të saj kryesor rajonal.
Në vitin 2015, Arabia Saudite krijoi një koalicion me disa vende arabe, i cili ndërhyri ushtarakisht në mbështetje të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit.
Megjithatë, vite të tëra sulmesh ajrore dhe përleshjesh tokësore nuk arritën t’i largonin Houthit nga pjesa më e madhe e territoreve që kishin marrë nën kontroll.
Konflikti kontribuoi gjithashtu në një prej krizave më të rënda humanitare në botë.
Në vitin 2022 u arrit një armëpushim i përkohshëm.
Pas nisjes së luftës në Gaza, në tetor 2023, Houthit filluan të lëshonin dronë dhe raketa drejt Izraelit, si dhe të sulmonin anije tregtare në Detin e Kuq dhe Gjirin e Adenit. Ata deklaruan se sulmet ishin në mbështetje të palestinezëve.
Vendet perëndimore dërguan anije luftarake në rajon, ndërsa SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuar dhe Izraeli kryen sulme ajrore kundër objektivave të Houthive.
Një sulm izraelit vrau disa figura të larta të organizatës, mes tyre edhe kryeministrin e qeverisë së vetëshpallur të Houthive.
Në vitin 2025, SHBA-ja dhe Houthit arritën një marrëveshje për të ndaluar sulmet ndaj njëri-tjetrit.
Megjithatë, Houthit i rifilluan sulmet me raketa ndaj Izraelit pasi SHBA-ja dhe Izraeli sulmuan Iranin në shkurt 2026. Sulmet e tyre ishin pezulluar pas armëpushimit të arritur në Gaza në tetor 2025.
Si u arrit deri te përshkallëzimi i fundit?
Armëpushimi jozyrtar mes Houthive dhe Arabisë Saudite filloi të shpërbëhej në korrik.
Houthit shpallën një “embargo detare” ndaj Arabisë Saudite dhe nisën sulme me raketa dhe dronë ndaj aeroporteve saudite, objekteve të naftës dhe tankerëve në Detin e Kuq.
Ata deklaruan se sulmet ishin kundërpërgjigje ndaj bllokadës së vendosur prej vitesh nga Arabia Saudite, si dhe ndaj një sulmi ajror kundër aeroportit të Sanas.
Në shtator, Houthit ndërmorën një avancim të shpejtë, duke marrë nën kontroll deri në 130 kilometra vijë bregdetare përgjatë Detit të Kuq, si dhe ishullin Perim, i njohur gjithashtu si Mayyun.
Kjo u dha Houthive kontroll të rëndësishëm mbi ngushticën strategjike Bab al-Mandab.
Megjithatë, Houthit këmbëngulin se nuk përbëjnë kërcënim për transportin ndërkombëtar detar, me përjashtim të anijeve që, sipas tyre, kanë lidhje me Arabinë Saudite.
Veprimet e Houthive kanë rritur shqetësimet për sigurinë e furnizimit global me naftë.
Ngushtica Bab al-Mandab është bërë një rrugë gjithnjë e më e rëndësishme për eksportet e naftës saudite, pasi transporti përmes ngushticës së Hormuzit, në anën tjetër të Gadishullit Arabik, është përballur me probleme serioze për shkak të luftës mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit.
Situata është rënduar edhe nga sulmet e Houthive ndaj objekteve të naftës në Arabinë Saudite, si dhe nga një sulm ndaj tubacionit East-West, për të cilin janë fajësuar milici irakiane të mbështetura nga Irani.
Përshkallëzimi i konfliktit ka rritur gjithashtu shqetësimet për një përfshirje të re të fuqive perëndimore.
Sipas raportimeve, qeveria e Jemenit dhe princi i kurorës saudite, Mohammed bin Salman, i kanë kërkuar presidentit amerikan Donald Trump të godasë Houthit pas sulmeve të tyre.
Trump nuk e ndërmori një sulm të tillë, duke deklaruar se Houthit kishin rënë dakord të mos sulmonin objektivat amerikane.
Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar pranoi kërkesën e Arabisë Saudite për të dërguar një avion ushtarak për të ndihmuar në furnizimin me karburant të avionëve luftarakë sauditë, për atë që u përshkrua si “misione thjesht mbrojtëse”.
Kush i financon dhe furnizon rebelët jemenas?
Arabia Saudite dhe vendet perëndimore kanë akuzuar Iranin se ka kontrabanduar armë drejt Houthive, përfshirë dronë, raketa lundruese dhe raketa balistike, gjatë luftës civile në Jemen, në kundërshtim me embargon e armëve të vendosur nga OKB-ja.
Një grup ekspertësh të Kombeve të Bashkuara arriti në përfundimin në vitin 2024 se Houthit ishin shndërruar në një organizatë të fuqishme ushtarake falë transferimit të pajisjeve, ndihmës dhe trajnimit nga Garda Revolucionare e Iranit, Hezbollahut në Liban dhe ekspertëve irakianë.
Ndërkohë, një raport i majit 2026 i organizatës Conflict Armament Research (CAR), i publikuar pas nisjes së luftës me Iranin, konstatoi se, ndërsa në të kaluarën Teherani u siguronte Houthive armë të gatshme, tashmë po dërgonte gjithnjë e më shumë pjesë dhe komponentë që aleatët e tij mund t’i montonin vetë.
Sipas raportit, Irani po ndante gjithashtu teknologji gjithnjë e më të avancuar për prodhimin e raketave.
Irani i mohon akuzat se furnizon Houthit me armë dhe deklaron se mbështet grupin vetëm në aspektin politik./.in.gr