Përgatiti: Leonard Veizi
Më 4 tetor 1940, në një ditë me mot të ftohtë në Alpet e Tirolit, dy diktatorët që tashmë kishin lidhur fatet e Gjermanisë dhe Italisë u takuan në Qafën e Brennerit, kalimi malor që lidh Austrinë me Italinë.
Adolf Hitleri kishte mbërritur nga Gjermania me trenin e tij special. Benito Musolini erdhi nga Italia. Takimi nuk ishte thjesht një takim ceremonial mes dy aleatëve. Evropa ishte tashmë në luftë dhe, vetëm pak javë më parë, Gjermania kishte mposhtur Francën. Britania vazhdonte rezistencën. Në këtë klimë, boshti Berlin–Romë po përpiqej të përcaktonte hapin e ardhshëm.
Por një hollësi është e rëndësishme: takimi i Brennerit i 4 tetorit 1940 nuk ishte takimi i parë Hitler–Musolini në atë vend. Dy udhëheqësit ishin takuar në Brenner edhe më 18 mars 1940. Në të dyja rastet, hekurudha dhe trenat specialë u shndërruan në një lloj skene politike ku dy regjimet demonstronin aleancën e tyre.
Një aleancë që nuk ishte aq e barabartë sa dukej
Në fotografitë e kohës, Hitleri dhe Musolini shfaqen krah për krah, me uniformat e tyre, ndërsa oficerët dhe funksionarët rreth tyre përpiqen të ruajnë ceremoninë e rastit.
Por pas pamjes së propagandës fshihej një marrëdhënie gjithnjë e më e pabarabartë.
Gjermania kishte dalë nga fushata polake e vitit 1939 dhe ofensiva në Perëndim me një pozitë shumë më të fortë ushtarake. Italia, ndërkohë, kishte hyrë në luftë vetëm në qershor 1940, pasi dukej se Franca ishte pranë humbjes. Musolini shpresonte të përfitonte nga fitorja gjermane pa paguar koston e një lufte të gjatë.
Hitleri kishte arsye të tjera për të ruajtur aleancën.
Ai donte që Italia të qëndronte aktive në Mesdhe dhe të kërcënonte interesat britanike në Afrikën e Veriut dhe Lindjen e Mesme. Për Berlinin, çdo front që i detyronte britanikët të shpërndanin forcat e tyre ishte i dobishëm.
Problemi i Musolinit
Italia po përpiqej të zhvillonte luftën e saj.
Më 10 qershor 1940, Musolini kishte shpallur hyrjen e Italisë në Luftën e Dytë Botërore. Pak muaj më vonë, më 28 tetor 1940, trupat italiane do të sulmonin Greqinë nga territori shqiptar.
Kjo ishte pikërisht ajo që Hitleri nuk dëshironte në atë moment.
Në takimin e 4 tetorit, çështja greke dhe situata në Ballkan ishin pjesë e rëndësishme e diskutimeve. Musolini nuk i kishte treguar Hitlerit të gjithë planin e tij për sulmin ndaj Greqisë. Pak ditë më vonë, Italia do ta ndërmerrte aventurën ushtarake që do të rezultonte në një nga dështimet më të mëdha të saj gjatë luftës.
Hitleri dhe Musolini: dy strategji, një aleancë
Në dukje, të dy flisnin për të njëjtën gjë: fitoren e Boshtit.
Në realitet, objektivat e tyre nuk përputheshin gjithmonë.
Hitleri kërkonte të shmangte hapjen e fronteve të reja të panevojshme dhe ta mbante Britaninë të izoluar. Musolini dëshironte që Italia të krijonte perandorinë e vet mesdhetare dhe të mos mbetej thjesht një partner i vogël i Gjermanisë.
Kjo ishte një nga kontradiktat themelore të Boshtit.
Italia kërkonte prestigj dhe territore. Gjermania kërkonte një rend të ri evropian të dominuar prej saj.
Dhe shpesh Musolini ndërmerrte hapa ushtarakë pa koordinimin që Hitleri do të kishte dashur.
Pak javë më vonë: Greqia
Më 28 tetor 1940, Roma i paraqiti Athinës ultimatumin që kërkonte lejimin e trupave italiane të hynin dhe të pushtonin pika strategjike greke.
Qeveria greke e refuzoi.
Italia sulmoi nga Shqipëria.
Por ofensiva nuk shkoi sipas planit. Ushtria greke u kundërpërgjigj dhe, në javët e mëvonshme, forcat greke depërtuan në territoret e kontrolluara nga Italia në Shqipëri.
Kështu, ajo që Musolini e kishte menduar si një luftë të shpejtë për prestigjin italian u shndërrua në një krizë serioze.
Hitleri u detyrua të ndërhynte.
Në prill 1941, Gjermania sulmoi Jugosllavinë dhe Greqinë. Fushata gjermane në Ballkan përfundoi me pushtimin e të dy vendeve dhe shpëtimin e pozitës së Boshtit në rajon, por solli edhe pasoja të mëdha strategjike.
Brenneri si simbol
Prandaj, takimi i Brennerit nuk duhet parë thjesht si një fotografi e dy diktatorëve në një stacion malor.
Aty shihet një aleancë që në atë moment dukej e fuqishme, por që brenda saj kishte interesa të ndryshme.
Hitleri kishte nevojë për Musolinin, por gjithnjë e më shumë duhej të korrigjonte pasojat e vendimeve italiane. Musolini donte të sillej si partner i barabartë, por fuqia ushtarake dhe ekonomike e Gjermanisë e vendoste Romën në një pozitë gjithnjë e më të varur nga Berlini.
Brenneri ishte, pra, më shumë se një pikë në hartën e Alpeve. Ishte një prej stacioneve politike të një Evrope që po shkonte drejt katastrofës.
Dhe vetëm pak javë pas atij takimi, me sulmin italian ndaj Greqisë, çarja mes ambicieve të Musolinit dhe strategjisë së Hitlerit do të bëhej e dukshme në fushën e betejës.
