Last Updated on 12/10/2026 by EL
Liderët evropianë kanë forcuar qëndrimin e tyre në mbështetje të Ukrainës, pasi marrëveshja mes Donald Trump dhe Vladimir Putin për lirimin e mijëra tonëve naftë dizel ruse, të cilat deri tani ishin nën sanksione, ka shkaktuar shqetësim në të gjithë aleancën perëndimore.
Evropa po përpiqet edhe një herë të kapërcejë një goditje diplomatike nga presidenti amerikan, i cili arriti një marrëveshje me homologun rus pa koordinim paraprak me aleatët evropianë. Zhvillimi ka alarmuar Kievin dhe partnerët e tij, të cilët prej kohësh shprehin shqetësime për paparashikueshmërinë e diplomacisë së Trump dhe për mënyrën se si ai e koncepton një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme.
Tensionet mes dy brigjeve të Atlantikut nuk janë shuar që nga shkurti i vitit të kaluar, kur Trump telefonoi papritur Putinin dhe nisi negociatat për përfundimin e luftës, pa u konsultuar paraprakisht me asnjë lider evropian.
Që atëherë, një sërë zhvillimesh të papritura kanë tronditur Evropën dhe kanë vënë në pikëpyetje bindjet e saj të hershme për rendin ndërkombëtar të pasluftës. Mes tyre janë samiti i organizuar me nxitim mes Trump dhe Putinit në Alaskë, një plan prej 28 pikash i rrjedhur në media, që favorizonte ndjeshëm Moskën, si dhe një përjashtim nga sanksionet për naftën bruto ruse.
Marrëveshja për naftën dizel, e njoftuar të premten nga Trump në platformën Truth Social, i shtoi një tjetër kapitull kësaj serie zhvillimesh.
Më pas, presidenti amerikan riktheu kritikat publike ndaj legjitimitetit të presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy, duke kërkuar zgjedhje të reja në Ukrainë. Kushtetuta ukrainase nuk lejon zhvillimin e zgjedhjeve gjatë gjendjes së luftës, një argument që Zelenskyy ia ka rikujtuar vazhdimisht homologut amerikan.
“Unë sugjeroj që ata të gjejnë një lider të ri, i cili mund të arrijë një marrëveshje, sepse ai ka pasur mundësi të bëjë shumë marrëveshje dhe, për disa arsye, nuk e bën kurrë”, deklaroi Trump, duke shkaktuar reagime pozitive në Moskë.
Përballë këtyre zhvillimeve, Evropa po përpiqet të ruajë unitetin dhe të konfirmojë se, pavarësisht qëndrimeve të Shtëpisë së Bardhë, do të vazhdojë të mbështesë Ukrainën.
“Besoj se duhet ta trajtojmë këtë çështje kolektivisht dhe me seriozitet. Sot nuk kemi asnjë arsye konkrete për të ndryshuar qëndrimin tonë”, deklaroi të hënën presidenti francez Emmanuel Macron.
Kancelari gjerman Friedrich Merz e përjashtoi mundësinë që Evropa të ndiqte shembullin e marrëveshjes Trump-Putin për naftën dizel, pavarësisht rritjes së çmimeve të energjisë.
“Rusia do të negociojë seriozisht vetëm nën presion dhe për këtë arsye ne do të vazhdojmë të zbatojmë sanksionet tona ndaj saj”, tha Merz.
I njëjti mesazh u përcoll edhe në Luksemburg, ku ministrat e Jashtëm të BE-së u zotuan të vazhdojnë presionin ndaj Moskës. Disa prej tyre e cilësuan marrëveshjen për naftën dizel si një zhvillim shqetësues dhe për të ardhur keq.
Ministrat miratuan gjithashtu përfshirjen e 1.600 emrave të rinj në listën e sanksioneve, numri më i madh i shtesave të këtij lloji deri më tani. Gjysma e personave dhe subjekteve të përfshira lidhen me prodhimin e raketave balistike që përdoren në sulmet kundër Ukrainës.
Kontrasti mes qëndrimit të BE-së dhe atij të Shteteve të Bashkuara u bë edhe më i dukshëm.
“Sot treguam unitet me këto 1.600 përfshirje në listën e sanksioneve”, deklaroi shefja e diplomacisë evropiane, Kaja Kallas.
Ajo shtoi se veprimi do të kishte më shumë peshë nëse do të ishte ndërmarrë në bashkëpunim me Uashingtonin, duke theksuar se mesazhi i Evropës për SHBA-në mbetet i qartë: vetëm presioni mund ta detyrojë Rusinë të ndryshojë qëndrim.
Evropa mes presionit rus dhe pasigurisë amerikane
Marrëveshja për naftën dizel vjen në një moment veçanërisht të vështirë për Ukrainën. Rusia ka shtuar sulmet, duke shkaktuar viktima civile dhe duke shkatërruar infrastrukturën që mban në funksion ekonominë e vendit, përfshirë termocentralet, qendrat e të dhënave, magazinat dhe hekurudhat.
Bllokada ruse në Detin e Zi ka penguar gjithashtu fermerët ukrainas të eksportojnë sasi të mëdha drithi drejt tregjeve ndërkombëtare, duke i hequr shtetit një burim jetik të ardhurash.
Ndërsa aktiviteti ekonomik po ngadalësohet dhe kostot e luftës po rriten, Bashkimi Evropian po përballet me rrezikun që fondet prej miliarda eurosh për mbështetjen e Ukrainës të mos mjaftojnë gjatë vitit të ardhshëm. Nëse Shtetet e Bashkuara tërhiqen nga mbështetja, barra financiare do të bjerë gjithnjë e më shumë mbi Evropën.
Mundësia që Rusia të shesë naftë dizel, e cila deri tani ishte objekt sanksionesh, dhe të sigurojë të ardhura shtesë për financimin e luftës, është veçanërisht e vështirë për t’u pranuar nga Kievi dhe aleatët e tij.
Kjo marrëveshje ngre gjithashtu pikëpyetje serioze për besueshmërinë e garancive të sigurisë që Uashingtoni mund të ofrojë për Ukrainën në periudhën pas përfundimit të luftës.
Megjithatë, liderët evropianë vlerësojnë se një shkëputje nga Shtetet e Bashkuara do të sillte më shumë humbje sesa përfitime.
“Ajo që duhet të bëjmë është të përqendrohemi sërish dhe të dyfishojmë përpjekjet për të mbajtur presionin mbi Rusinë”, deklaroi ministrja e Jashtme e Irlandës, Helen McEntee.
“Përparësia jonë duhet të jetë ruajtja e këtij presioni, por edhe e kanaleve tona të komunikimit me SHBA-në, sepse kjo nuk mund të arrihet pa mbështetjen amerikane”, shtoi ajo.
Bisedimet në Miami, përpjekje për të ruajtur unitetin transatlantik
Në të njëjtën kohë kur u bë publike marrëveshja për naftën dizel, zyrtarë të lartë nga Ukraina, Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Komisioni Evropian dhe NATO u takuan në Miami të Floridës, në bisedime të organizuara nga të dërguarit e posaçëm të Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
Takimi ishte i pari i këtij lloji që nga shpërthimi i luftës mes SHBA-së dhe Iranit, e cila ka përqendruar vëmendjen e politikës së jashtme amerikane dhe e ka shtyrë çështjen e Ukrainës në plan të dytë.
Komisioni Evropian e cilësoi takimin një hap pozitiv, duke theksuar se do të vazhdojë të angazhohet me partnerët dhe Shtetet e Bashkuara për t’i dhënë fund luftës.
Fillimisht, Evropa pati vështirësi të siguronte një vend në tryezën e negociatave, ndërsa Trump dhe Putin zhvillonin bisedime të drejtpërdrejta. U deshën muaj përpjekjesh dhe krijimi i të ashtuquajturit “Koalicioni i të Gatshmëve” përpara se vendet evropiane të përfshiheshin në procesin negociator të udhëhequr nga SHBA-ja.
Qëndrimet e përsëritura të Brukselit tregojnë se ruajtja e një vendi në tryezën ku do të vendoset e ardhmja e Ukrainës si shtet sovran dhe arkitektura e sigurisë evropiane mbetet përparësi, pavarësisht mospërfilljes diplomatike nga Uashingtoni.
Edhe Zelenskyy këmbëngul se aleanca transatlantike duhet të mbijetojë, pavarësisht marrëveshjeve që mund të arrihen pa dijeninë e Ukrainës.
Vendi po përballet tashmë me ndërprerje të energjisë elektrike, përpara një dimri që pritet të jetë ndër më të vështirët që nga fillimi i luftës.
“Një armëpushim në sektorin energjetik dhe hapa të tjerë për të ulur përshkallëzimin dhe për të garantuar sigurinë janë vërtet të nevojshëm, në realitet dhe jo vetëm në Truth Social”, deklaroi presidenti ukrainas.
“Duhet t’i japim fund luftës së Rusisë. Duhet të garantojmë sigurinë. Duhet të qëndrojmë të bashkuar. Evropa dhe Shtetet e Bashkuara”, përfundoi Zelenskyy.