Last Updated on 21/10/2026 by EL
Në muzeun Guggenheim të Bilbaos, vizitorët përballen me një përvojë të pazakontë artistike: një dhomë në errësirë, pa imazhe, ku vetëm zëri i dy legjendave të muzikës, Nina Simone dhe David Bowie, krijon një dialog emocional që nuk ndodhi kurrë në të vërtetë.
Instalacioni zanor “66–76–26”, i artistit dhe regjisorit fitues të çmimit Oscar, Steve McQueen, bashkon dy interpretime të këngës “Wild Is the Wind”, duke krijuar përshtypjen e një dueti mes dy artistëve që ndajnë të njëjtin emocion: dashurinë.
Kur hyn në sallë, gjithçka është e errët. Vetëm disa pika drite, një tapet i butë dhe një tingull që mbush hapësirën. Në njërin cep dëgjohet Nina Simone, e cila këndon pa shoqërim instrumental. Nga një cep tjetër, David Bowie i përgjigjet me të njëjtat fjalë të së njëjtës këngë.
Përvoja krijon një ndjesi të veçantë intimiteti, sikur dëgjuesi të ishte pjesë e një bisede familjare. Dy zëra, një emocion. Një bashkëpunim që nuk ndodhi kurrë, por që përmes artit bëhet i prekshëm.
Steve McQueen e dëgjoi për herë të parë këngën “Wild Is the Wind” rreth 30 vjet më parë. E kompozuar nga Dmitri Tiomkin me tekst të Ned Washington për filmin me të njëjtin emër të vitit 1957, kënga mori një dimension të ri përmes interpretimit të Nina Simone në vitin 1966. Një dekadë më vonë, David Bowie i bëri homazh versionit të saj.
Ajo që e tërhoqi më shumë McQueen te të dy interpretimet ishte ndjenja e thellë e dëshirës, nevoja për diçka dhe përpjekja për ta arritur atë.
Sipas kuratores së ekspozitës, Lekha Hileman, vizitorët nuk kanë nevojë ta njohin më parë këngën, artistët apo krijimtarinë e McQueen për ta përjetuar veprën.
“Kjo është një ekspozitë që përjetohet përmes ndjesive. Ka të bëjë me emocionin, me të qenit i pranishëm. Ka të bëjë me ngadalësimin e ritmit dhe thjesht me pranimin e asaj që të ofrohet. Në këtë kuptim, është diçka universale”, shpjegoi ajo për Euronews Culture.
Vetë McQueen e përshkruan vizitorin si zërin tjetër të veprës, duke e bërë përvojën jo vetëm një dëgjim muzikor, por edhe një takim personal me artin.
Ideja e McQueen u frymëzua jo vetëm nga kënga, por edhe nga mënyra se si ajo mori jetë të re përmes brezave të ndryshëm të artistëve.
Artisti tregon se i pëlqen historia e takimit mes Bowie dhe Simone në vitin 1975. Vajza e Nina Simone dëshironte të ndiqte koncertin e David Bowie dhe e bindi të ëmën ta shoqëronte. Pas koncertit, të dy artistët u takuan.
“Versioni i Bowie-t është pothuajse një homazh për Nina Simone. Ka një lloj imitimi të zërit të saj, por më pas ai shkon drejt një drejtimi tjetër”, tregon McQueen.
Versioni origjinal i këngës ishte interpretuar nga Johnny Mathis në vitin 1957 dhe ndryshonte ndjeshëm nga ai i Nina Simone.
“Ajo e mori këngën dhe e çoi në një dimension krejt tjetër. Duke vendosur së bashku këto dy versione, ato plotësojnë njëri-tjetrin. Të dy këndojnë në tonalitetin La maxhor. Është një nga ato raste kur ndjeva se, duke bashkuar këta dy gurë, krijohet zjarr”, shpjegon artisti.
McQueen shprehet i bindur se të dy muzikantët do të ishin të lumtur me këtë bashkëpunim dhe me këtë duet të krijuar përmes artit.
Titulli “66–76–26” u referohet viteve kur Nina Simone dhe David Bowie regjistruan përkatësisht versionet e tyre të këngës, si dhe vitit 2026, kur u hap ekspozita në muzeun Guggenheim të Bilbaos.
Të dy regjistrimet u publikuan në periudha të shënuara nga tensione politike dhe shoqërore. Vepra fton publikun të reflektojë mbi fuqinë e qëndrueshme të muzikës, por edhe mbi rrethanat historike që shoqëruan interpretimet e saj.
Lëvizja për të drejtat civile në SHBA, lufta e Vietnamit dhe skandali Watergate ishin pjesë e një klime të trazuar, të karakterizuar nga pasiguria dhe ndryshimet e thella.
Për McQueen, këto lidhje historike e bëjnë veprën veçanërisht aktuale.
“Sidomos tani, gjithçka duket shumë e trazuar. Dhe mendoj se, kur gjërat janë të trazuara, ne mbahemi fort pas asaj që është e çmuar për ne, dhe kjo është dashuria”, thotë ai.
Artisti pranon se ideja mund të tingëllojë e thjeshtë, por këmbëngul se dashuria mbetet themeli i përbashkët i njerëzve.
“Është ajo që dëshirojmë dhe ajo për të cilën kemi nevojë. Prandaj, të rikthehemi te një lloj mirëkuptimi për dashurinë është e rëndësishme, të paktën për mua”, shprehet McQueen.
Projekti për ekspozitën në muzeun Guggenheim të Bilbaos nisi gjashtë vjet më parë dhe u hap më 9 tetor, në ditëlindjen e 57-të të Steve McQueen.
Ai njihet gjerësisht për punën e tij në kinema. Filmi “12 Years a Slave” i solli çmimin Oscar, Golden Globe dhe BAFTA, ndërsa filmi “Hunger” u vlerësua me disa çmime, përfshirë Caméra d’Or në Festivalin e Filmit në Kanë.
Megjithatë, përpara këtyre arritjeve, McQueen kishte krijuar emrin e tij si një prej artistëve novatorë të artit bashkëkohor. Ai përfaqësoi Britaninë e Madhe në Bienalen e Venecias dhe ka ekspozuar në institucione të rëndësishme, përfshirë muzetë Tate në Londër.
Paralelisht me instalacionin zanor, Guggenheim Bilbao do të organizojë edhe një program filmash kushtuar krijimtarisë së tij kinematografike, duke u dhënë vizitorëve mundësinë të zbulojnë lidhjet mes filmit dhe artit pamor.
Ekspozita “66–76–26” përmbledh disa nga temat që kanë shoqëruar prej kohësh krijimtarinë e McQueen: perceptimin, përjetimin fizik, kujtesën, kohëzgjatjen dhe aftësinë e artit për të krijuar hapësira reflektimi dhe takimi mes njerëzve.
Instalacioni zanor do të qëndrojë i hapur në muzeun Guggenheim të Bilbaos deri më 13 shkurt 2027.