Last Updated on 26/10/2026 by Monika
Nga Monada Mehmetaj, Strasbourg
Pjesëmarrja e lartë qytetare në zgjedhjet e parakohshme parlamentare u shoqërua me keqpërdorim të burimeve publike, çekuilibër mediatik dhe shqetësime serioze për lirinë e zgjedhjes, sipas deklaratës paraprake të vëzhguesve ndërkombëtarë.
Strasburg, 26 tetor 2026 — Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit në Serbi u karakterizuan nga pjesëmarrje e lartë dhe konkurrencë e fortë, por u zhvilluan në një atmosferë polarizimi të thellë dhe me mundësi të pabarabarta për garuesit. Ky është vlerësimi i vëzhguesve ndërkombëtarë në deklaratën paraprake mbi procesin zgjedhor.
Sipas deklaratës, avantazhet e rrënjosura të partisë në pushtet, përfshirë keqpërdorimin e rëndë të burimeve publike, frikësimin dhe presionin mbi votuesit, dëmtuan mjedisin zgjedhor. Ndërprerjet e aktiviteteve të fushatës dhe rastet e konfrontimit ngritën shqetësime të mëtejshme për zhvillimin e lirë të garës.
“Pjesëmarrja e lartë që pamë më 25 tetor dërgon një mesazh të rëndësishëm: pavarësisht shqetësimeve në lidhje me procesin zgjedhor dhe mosbesimit të gjerë publik, qytetarët në Serbi vazhdojnë të dalin për të bërë që zëri i tyre të dëgjohet”, deklaroi Gilles Baum, Koordinator Special dhe drejtues i misionit vëzhgues afatshkurtër të OSBE-së.
Ai theksoi se ky angazhim duhet të shoqërohet me masa për forcimin e besimit publik, garantimin e konkurrencës së barabartë dhe mbrojtjen e së drejtës së çdo votuesi për të zgjedhur lirisht.
Burimet publike dhe presioni mbi votuesit
Vëzhguesit evidentuan se keqpërdorimi i burimeve publike dhe njoftimet për përfitime të konsiderueshme financiare zbehën dallimin ndërmjet shtetit dhe partisë.
Akuzat për presion mbi punonjësit e sektorit publik dhe blerje votash, së bashku me rastet e frikësimit dhe reagimet jokonsistente të policisë, ngritën shqetësime për lirinë e votuesve dhe mundësinë e garuesve për të zhvilluar fushatë pa pengesa.
Deklarata evidenton gjithashtu mangësi në mbikëqyrjen e financimit të fushatës dhe mungesë transparence në trajtimin e ankesave për keqpërdorimin e detyrës publike.
Çekuilibër i theksuar në media
Monitorimi i medias nga ODIHR-i konstatoi se transmetuesit publikë dhe privatë favorizuan “Serbinë e Bashkuar”, ndërsa “Lista e Studentëve” u paraqit kryesisht në mënyrë negative.
Sipas vëzhguesve, shumica e transmetuesve të monitoruar nuk u ofruan qytetarëve informacionin thelbësor dhe të paanshëm të nevojshëm për një zgjedhje të informuar. Presioni politik dhe ekonomik, kërcënimet dhe sulmet ndaj gazetarëve cenuan pavarësinë editoriale dhe kontribuuan në vetëcensurë.
Fushata online mbeti kryesisht e parregulluar, me mbrojtje të pamjaftueshme ndaj manipulimit të informacionit. Deklarata përmend dezinformim, kërcënime dhe aktivitet të koordinuar joautentik.
Vlerësim pozitiv për administrimin, shqetësime për dhunën
Përgatitjet zgjedhore u vlerësuan si efikase dhe regjistrimi i kandidatëve si gjithëpërfshirës. Në shumicën dërrmuese të qendrave të vëzhguara, fazat e ditës së votimit morën vlerësim pozitiv.
Megjithatë, u evidentuan mangësi procedurale dhe probleme transparence gjatë nxjerrjes së rezultateve. Incidentet e raportuara të dhunës fizike ndaj personelit zgjedhor, vëzhguesve qytetarë dhe gazetarëve ngritën shqetësime serioze.
Në 60 për qind të 1 485 qendrave të votimit të vëzhguara nuk u sigurua akses i pavarur për personat me aftësi të kufizuara fizike.
Thirrje për transparencë dhe rikthim të besimit
Vëzhguesit njohën përmirësimet në kuadrin ligjor, por theksuan se rekomandime të rëndësishme të ODIHR-it dhe Komisionit të Venedikut mbeten të pazbatuara. Mosbesimi ndaj regjistrit të votuesve dhe pengesat në aksesin ndaj mjeteve efektive ligjore mbetën çështje shqetësuese.
Piero Fassino, drejtues i delegacionit të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, e interpretoi pjesëmarrjen qytetare si shprehje të një dëshire të qartë për ndryshim dhe u bëri thirrje autoriteteve të sapozgjedhura t’i përgjigjen besimit të dhënë.
Vlerësimi paraprak vendos në qendër nevojën për konkurrencë të barabartë, media të pavarura dhe institucione transparente, në mënyrë që pjesëmarrja qytetare të shoqërohet me garanci të plota për lirinë e votës.