Të ankohesh herë pas here është një reagim normal. Problemi lind kur ankesat, shqetësimet dhe mendimet negative bëhen të vazhdueshme dhe shndërrohen në një mënyrë të përhershme të të menduarit. Studimet shkencore nuk tregojnë se një ankesë e vetme mund ta dëmtojë trurin. Megjithatë, ato sugjerojnë se stresi kronik dhe përqendrimi i vazhdueshëm te mendimet negative mund të ndikojnë në funksionimin e trurit, në kontrollin e emocioneve dhe në shëndetin mendor.
Stresi i vazhdueshëm dhe ndryshimet në tru
Një studim i realizuar nga studiues të Universitetit Yale, nën drejtimin e Rajita Sinha, analizoi ndikimin e ngjarjeve stresuese te më shumë se 100 persona të shëndetshëm. Rezultatet, të publikuara në revistën shkencore “Biological Psychiatry”, treguan se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj stresit lidhej me ndryshime në lëndën gri në disa zona të trurit. Këto zona kanë rol të rëndësishëm në rregullimin e emocioneve, në vetëkontroll, në vendimmarrje dhe në mënyrën se si organizmi reagon ndaj stresit.
Kjo nuk do të thotë se çdo periudhë stresuese shkakton dëmtim të menjëhershëm. Studimi tregon se përjetimi i përsëritur dhe afatgjatë i stresit mund të ndikojë gradualisht në mënyrën se si funksionojnë disa pjesë të trurit.
Kur mendimet negative përsëriten
Në psikologji përdoret termi “ruminim” për të përshkruar gjendjen kur një person rikthehet vazhdimisht te të njëjtat shqetësime, gabime, pakënaqësi ose probleme, pa arritur domosdoshmërisht në një zgjidhje. Një analizë shkencore e publikuar në revistën “Behaviour Research and Therapy”, nga studiuesit Edward Watkins dhe Henrietta Roberts, tregoi se ruminimi mund të zgjasë emocionet negative, të vështirësojë zgjidhjen e problemeve dhe të mbajë aktiv për më shumë kohë reagimin e trupit ndaj stresit. Ky model i përsëritur i të menduarit lidhet gjithashtu me një rrezik më të lartë për ankth dhe depresion. Pra, ndikimi nuk vjen thjesht nga të shprehurit e një ankese, por nga qëndrimi i vazhdueshëm brenda të njëjtit cikël mendimesh negative.
Truri përshtatet me përvojat
Truri ka aftësinë të ndryshojë dhe të përshtatet gjatë gjithë jetës. Ky proces njihet si neuroplasticitet. Përvojat, zakonet dhe mënyrat e përsëritura të të menduarit mund të ndikojnë në lidhjet mes qelizave nervore. Në këtë kuptim, modelet e vazhdueshme të stresit dhe negativitetit mund të përforcojnë mënyrën se si një person reagon ndaj situatave të vështira. Megjithatë, neuroplasticiteti nuk është vetëm negativ. Ashtu si truri përshtatet me stresin, ai mund të përshtatet edhe me zakone më të shëndetshme, me mënyra më të balancuara të të menduarit dhe me strategji më të mira për menaxhimin e emocioneve.
Çfarë thotë shkenca?
Shkenca nuk mbështet pretendimin e thjeshtuar se “ankesat e tkurrin trurin”. Një ankesë e rastësishme apo një mendim negativ nuk shkakton dëmtim të trurit. Ajo që mund të ketë ndikim është stresi kronik, përqendrimi i zgjatur te problemet dhe përsëritja e vazhdueshme e mendimeve negative. Me kalimin e kohës, këto modele mund të ndikojnë në rregullimin emocional, në aftësinë për të zgjidhur probleme dhe në mirëqenien psikologjike. Pra, nuk është vetë ankesa ajo që e dëmton trurin, por mënyra se si negativiteti dhe stresi mund të kthehen në një gjendje të përhershme mendore./ad