Last Updated on 09/06/2026 by EL
Një ilaç eksperimental ka sjellë rezultate që po konsiderohen historike në luftën kundër kancerit të pankreasit. Daraxonrasib, një trajtim oral që synon një proteinë të konsideruar prej vitesh pothuajse “e paprekshme”, ka arritur të dyfishojë mbijetesën e pacientëve me kancer të avancuar të pankreasit. Rezultatet e studimit u prezantuan më 31 maj në Kongresin Vjetor të Shoqatës Amerikane të Onkologjisë Klinike (ASCO) dhe u publikuan njëkohësisht në revistën prestigjioze mjekësore New England Journal of Medicine, duke shkaktuar reagime të forta emocionale dhe duartrokitje në këmbë nga komuniteti shkencor.
Studimi përfshiu 500 pacientë me adenokarcinomë duktale pankreatike metastatike, forma më e zakonshme dhe më agresive e kancerit të pankreasit. Të gjithë pacientët kishin ndaluar së reaguari ndaj kimioterapisë. Pjesëmarrësit u ndanë në dy grupe: 248 morën daraxonrasib, ndërsa 252 vazhduan trajtimin me kimioterapi. Rezultatet treguan se pacientët që morën ilaçin e ri jetuan mesatarisht 13.2 muaj të tjerë, krahasuar me 6.7 muaj tek grupi që mori kimioterapi. Megjithëse nuk bëhet fjalë për një kurë përfundimtare, pasi me kalimin e kohës ilaçi humbet efektin dhe jo të gjithë pacientët reagojnë njësoj, ekspertët e konsiderojnë këtë një hap të madh përpara. Për herë të parë pas dekadash, një trajtim po arrin të zgjasë në mënyrë të ndjeshme jetën e pacientëve me kancer të avancuar të pankreasit.
Më pak efekte anësore se kimioterapia
Një tjetër avantazh i rëndësishëm i daraxonrasib është tolerueshmëria më e mirë. Vetëm 1% e pacientëve ndërprenë trajtimin për shkak të efekteve anësore, krahasuar me 11% të pacientëve që morën kimioterapi. Efektet më të zakonshme përfshijnë skuqje të lëkurës, të përziera, çarje në majat e gishtave dhe lodhje, por në përgjithësi trajtimi rezultoi më i lehtë për t’u përballuar. Për më tepër, ilaçi merret në formë tablete dhe mund të përdoret në shtëpi, pa nevojën e shtrimeve në spital.
Si funksionon daraxonrasib?
Mbi 90% e rasteve të adenokarcinomës pankreatike lidhen me mutacione të familjes së gjeneve RAS, veçanërisht me gjenin KRAS, i cili luan rol kyç në zhvillimin dhe përparimin e tumorit. Kur KRAS pëson mutacione, ai mbetet vazhdimisht aktiv, duke dërguar sinjale që nxisin shumimin e pakontrolluar të qelizave kancerogjene. Për dekada me radhë, shkencëtarët janë përpjekur të bllokojnë këtë proteinë, por pa sukses të madh, pasi struktura e saj është shumë e vështirë për t’u sulmuar nga ilaçet tradicionale. Daraxonrasib përdor një mekanizëm të ri. Ai vepron si një “ngjitës molekular”, duke u lidhur me proteinën KRAS kur ajo është aktive dhe duke e kthyer në gjendje joaktive, duke ndërprerë sinjalet që ushqejnë rritjen e tumorit. “Arritja e bllokimit të KRAS në një gamë të gjerë pacientësh ka qenë një objektiv madhor i kërkimit onkologjik. Tani duket se jemi në rrugën e duhur”, ka deklaruar onkologja italiane Chiara Cremolini, një nga studiueset që morën pjesë në projekt. Aktualisht, daraxonrasib është në pritje të miratimit nga administrata amerikane e barnave (FDA) dhe nga Agjencia Evropiane e Barnave (EMA). EMA i ka dhënë ilaçit statusin e “barit jetim”, një kategori që përdoret për trajtimet e sëmundjeve të rënda dhe relativisht të rralla, duke përshpejtuar procedurat e vlerësimit. Ekspertët po kërkojnë që ilaçi të mund të përdoret sa më shpejt edhe në kuadër të programeve të përdorimit humanitar për pacientët që nuk kanë alternativa të tjera terapeutike. Shkencëtarët planifikojnë të testojnë daraxonrasib edhe në fazat më të hershme të sëmundjes, me synimin afatgjatë për të rritur ndjeshëm shanset e shërimit. Për më tepër, mutacionet e gjeneve RAS janë të pranishme edhe në tumore të tjera, si kanceri i mushkërive dhe ai i zorrës së trashë. Për këtë arsye, rezultatet e arritura me daraxonrasib mund të hapin rrugën për trajtime të reja edhe kundër këtyre formave të kancerit. Nëse studimet e ardhshme konfirmojnë këto rezultate, daraxonrasib mund të shënojë një nga përparimet më të rëndësishme në onkologji gjatë viteve të fundit.