Përgatiti: Leonard Veizi
Dhjetor 1982. E ftohta depërtonte deri në kocka, por më e ftohtë se ajri ishte frika që mbulonte botën. Një frikë e padukshme, por e ndjeshme, e shkaktuar nga hija e errët e raketave bërthamore. Në Angli, pranë bazës së Greenham Common, heshtja dimërore u prish jo nga armët, por nga zëri i butë dhe i vendosur i grave…
…Nuk ishin ushtarë, as diplomatë. Ishin gra – motra, bija dhe mbi të gjitha nëna – që kuptojnë instinktivisht vlerën e jetës dhe të krijimit. Ato nuk erdhën me armë, por me fjalë; jo me dhunë, por me dashuri. Dorë për dore, ato formuan një zinxhir njerëzor prej 14.5 kilometrash, një simbol mbrojtjeje për Tokën. Ishte një pëshpërimë paqeje që u shndërrua në një klithmë aq të fuqishme sa tronditi themelet e politikës së Fuqive të Mëdha.
Ky është rrëfimi i grave që, duke lënë pas shtëpitë e tyre, na mësuan se asnjë armë nuk është më e fuqishme se uniteti, dhe se shpresa për të ardhmen i takon atyre që guxojnë ta mbrojnë atë.
Vizioni i nënave
Në dhjetor të vitit 1982, bota dëshmoi një prej akteve më të fuqishme dhe më paqësore të protestës civile. Rreth 30 mijë gra, të mbledhura nga e gjithë Britania dhe vende të tjera të Evropës, u bashkuan dorë për dore, duke formuar një zinxhir njerëzor prej 14.5 kilometrash rreth bazës ushtarake Greenham Common. Aty, Shtetet e Bashkuara mbanin raketa nukleare të llojit Cruise, duke e kthyer një pjesë të qetë të Anglisë në një pikë kyçe të Luftës së Ftohtë.
Ishte kulmi i një lëvizjeje që kishte nisur një vit më parë, kur një grup nënash kishte marshuar nga Cardiff-i drejt bazës, të shqetësuara thellësisht për rrezikun që armët bërthamore paraqisnin për fëmijët dhe të ardhmen e njerëzimit. Brenda pak muajsh, protesta u kthye në një kamp të përhershëm paqeje, i drejtuar vetëm nga gra — një simbol i guximit, pacifizmit dhe këmbënguljes femërore.
Etika mbi strategjinë
Lëvizja e Greenham Common nuk ishte thjesht një protestë kundër raketave; ishte një sfidë ndaj mentalitetit luftarak dhe një manifest i ri i aktivizmit feminist paqësor.
Gratë e Greenham Common kërkuan të zhvendosnin debatin nga fusha e “strategjisë dhe sigurisë” ushtarake (e dominuar nga burrat) në fushën e etikës, shëndetit dhe mbijetesës së planetit. Ato përdorën simbole thellësisht femërore dhe paqësore: endje rrjetash, këngë dhe lënë dhurata të vogla, si lule apo foto familjare, në gardhin me tela me gjemba. Ky ishte një kontrast i fortë mes jetës dhe kërcënimit të vdekjes bërthamore, duke sfiduar normat e protestës politike të kohës.
Dëshmi e unitetit ndërkombëtar
Aksioni i vitit 1982 ishte i paprecedentë, duke dëshmuar se rreziku nuk ishte lokal, por global. Gra të të gjitha moshave, profesioneve dhe bindjeve politike u bashkuan në një kauzë të vetme: kundërshtimin e garës së armëve bërthamore.
Zinxhiri i gjallë, 14.5 km i gjatë, simbolizonte se baza ushtarake, e krijuar gjoja për të mbrojtur, ishte kthyer në qendër të rrezikut. Kjo rriti ndjeshëm ndërgjegjësimin politik në mbarë Evropën Perëndimore, sidomos në Gjermani dhe Itali, ku po vendoseshin gjithashtu raketa bërthamore. Lëvizja ishte një mur paqeje kundër murit ushtarak të Luftës së Ftohtë.
Laboratori i rezistencës qytetare
Vlera e vërtetë e lëvizjes ishte këmbëngulja dhe qëndrueshmëria e saj. Kampi i paqes u shndërrua në një vendbanim të përhershëm vetëm për gra për gati dy dekada.
Kjo bëri që Greenham Common të ishte unik, duke treguar një angazhim që shkonte përtej një proteste momentale. Kampi u bë një laborator për jetën alternative, duke treguar se një shoqëri (e vogël qoftë ajo) mund të funksionojë bazuar në parimet e paqes dhe bashkëpunimit, në kontrast të plotë me institucionin ushtarak që e rrethonte.
Kurajo kolektive
Ndonëse qeveria e Margaret Thatcher e sfidoi ashpër lëvizjen, Greenham Common luajti një rol kyç në rritjen e ndërgjegjësimit global. Presioni publik i gjeneruar nga këto gra kontribuoi në krijimin e klimës që çoi në nënshkrimin e Traktatit INF (1987) ndërmjet SHBA-së dhe Bashkimit Sovjetik, i cili përfundimisht çmontoi raketat e Greenham Common.
Aksioni i tyre mbetet sot një nga shembujt më të fuqishëm të rezistencës civile paqësore. Ato gra, të qëndruara dorë për dore në të ftohtin e dhjetorit, dëshmuan se fuqia e bashkimit dhe pacifizmit mund të sfidojë edhe arsenalet më të rrezikshme të botës. Ato na kujtojnë se kur shpirti njerëzor është i bashkuar në mbrojtje të jetës, ai mund të ndryshojë kursin e historisë.