Të zemëruara nga mënyra se si po harrohen viktimat e Jeffrey Epstein, më shumë se 80 shkrimtare gra dhe persona jobinarë janë bashkuar për të krijuar një dramë epike që ndërthur artin, aktivizmin dhe revoltën. Por si do të funksionojë kjo shfaqje?
Claire Armitstead
Ndërsa çështja Epstein po pushtonte vëmendjen e mediave në fillim të këtij viti, duke tronditur opinionin publik me rrëfime të rënda për korrupsion dhe abuzim seksual nga burra të fuqishëm dhe me ndikim, një grup i vogël dramaturgësh gra vendosi se mjaft ishte mjaft: historia duhej kthyer përmbys, duke vënë në qendër viktimat dhe jo autorët e krimeve.
Shkrimtaret ishin pjesë e një grupi WhatsApp. “Thjesht bëra një thirrje,” thotë Rebecca Lenkiewicz. “Pyeta: ‘A është dikush tjetër i zemëruar për dosjet Epstein dhe për faktin që gjithçka sillet rreth burrave dhe parave?’ Nuk ishte vetëm çështja e asaj që kishte ndodhur, por edhe mënyra si po trajtohej nga media më pas.”
Rreth 45 shkrimtare reaguan menjëherë. Nga një ide fillestare për një lexim të thjeshtë publik, projekti u shndërrua shpejt në një prodhim të madh teatror. Tre muaj më vonë, Lenkiewicz dhe një ekip regjisorësh e skenografësh janë pranë premierës së një shfaqjeje që përfshin mbi 80 shkrimtare gra dhe persona jobinarë, e cila do të zhvillohet në 15 hapësira brenda një ndërtese të ripërshtatur në Qytetin e Londrës.
Teatër “gueril”
“Është teatër gueril, ku arti takohet me aktivizmin,” thotë regjisorja Lucy Morrison. Sipas saj, hapësira do të shndërrohet gradualisht nga bosh në një rrjet instalacionesh, monologësh dhe performancash, ku artistët sjellin jo vetëm tekstin, por edhe trupin dhe praninë e tyre skenike.
Shfaqja “All the Rage” do të ndahet në dy pjesë: e para do të lejojë publikun të lëvizë lirshëm mes dhomave me tekste, imazhe dhe instalacione, duke lënë edhe vetë reagimet e tyre; e dyta do të bashkojë audiencën në një vepër teatrale 50-minutëshe të ndërtuar nga Lenkiewicz dhe e interpretuar nga aktorë, shumica gra.
Projekti funksionon mbi një filozofi kolektive: të gjithë kontribuojnë sipas mundësive, pa hierarki të forta artistike. Shumë nga pjesëmarrësit marrin role të shumëfishta, nga shkrimtarë deri te organizatorë dhe menaxherë skene.
Një reagim i shpejtë artistik
Shfaqja vendoset në traditën e teatrit “reaktiv”, të krijuar në përgjigje të ngjarjeve shoqërore. Një shembull i tillë është edhe drama “Maryland” e Lucy Kirkwood, e shkruar në vetëm dy ditë pas vrasjeve të Sarah Everard dhe Sabina Nessa në vitin 2021.
Shkrimtarët në “All the Rage” janë udhëzuar të krijojnë skena të shkurtra, por pa kufizime strikte, duke ruajtur një qasje të hapur dhe jo-hierarkike.
Zëri i grave dhe kujtesa e dhunës
Dramaturgë si Gurpreet Kaur Bhatti dhe Timberlake Wertenbaker sjellin reflektime mbi mënyrat e ndryshme të shikimit të dhunës ndaj grave, nga kultura popullore deri te realiteti i përditshëm.
Sipas Wertenbaker, zërat feministë të dekadave të mëparshme po zbehen nga kujtesa publike, ndërsa Bhatti e sheh teatrin si një hapësirë ku ndjeshmëria mund të shndërrohet në ndërgjegjësim dhe veprim.
Nga zemërimi te krijimi
Rebecca Lenkiewicz, e njohur edhe për skenarin e filmit “She Said”, e përshkruan projektin si një përpjekje kolektive për të transformuar zemërimin në art.
“Është një përgjigje kolektive. Nuk bëhet fjalë për pankarta apo britma. Bëhet fjalë për të marrë zemërimin dhe për ta kthyer në diçka të bukur dhe të thellë,” thotë ajo.