Përgatiti: Leonard Veizi
Në orët e para të 16 janarit 1991, pas javësh tensionesh dhe ultimatumesh diplomatike, bota hyri në një epokë të re të luftës moderne. Në mesnatë skadoi afati i fundit i vendosur nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara për tërheqjen e forcave irakiane nga Kuvajti, të cilin Iraku e kishte pushtuar që prej gushtit të vitit 1990. Refuzimi i Bagdadit për t’u tërhequr i hapi rrugën ndërhyrjes ushtarake.
Në orën 4:30 të mëngjesit, sipas orës lokale, avionët e parë luftarakë u ngritën nga bazat në Arabia Saudite dhe nga aeroplanmbajtëset amerikane dhe britanike të dislokuara në Gjirin Persik. Objektivi ishte i qartë: shkatërrimi i kapaciteteve ushtarake të Irakut dhe detyrimi i tij për t’u larguar nga Kuvajti me forcë.
Lufta e parë e transmetuar drejtpërdrejt
Gjatë gjithë natës dhe mëngjesit, avionët e koalicionit ndërkombëtar goditën objektiva strategjike në Bagdad dhe në qytete të tjera irakiane. Radarë, baza ajrore, qendra komande, ura, depo armësh dhe infrastruktura ushtarake u vunë në shënjestër. Për herë të parë në histori, miliona njerëz në mbarë botën ndoqën zhvillimin e luftës drejtpërdrejt në televizion, përmes transmetimeve satelitore, duke e kthyer Luftën e Gjirit në konfliktin e parë “mediatik global”.
Në orën 7:00 të mëngjesit, Shtëpia e Bardhë shpalli zyrtarisht fillimin e Operacionit “Stuhia e Shkretëtirës”, duke e bërë të qartë se diplomacia kishte dështuar dhe se fjalën e fundit do ta thoshte forca ushtarake.
Koalicioni ndërkombëtar
Operacioni u zhvillua nga një koalicion prej 32 shtetesh, nën komandën e gjeneralit amerikan Norman Shvarckopf, një nga operacionet më të mëdha ushtarake që nga Lufta e Dytë Botërore. Përveç Shteteve të Bashkuara, në koalicion bënin pjesë Britania e Madhe, Franca, Egjipti, Arabia Saudite, Kuvajti dhe shumë vende të tjera evropiane dhe arabe.
Gjatë gjashtë javëve të para, lufta u përqendrua pothuajse ekskluzivisht në ajër. Forcat aleate ndërmorën një fushatë intensive bombardimesh që shkatërroi sistematikisht ushtrinë irakiane, ndërsa aviacioni dhe mbrojtja ajrore e Irakut ofruan rezistencë minimale.
Hakmarrja e Sadam Huseinit
Forcat tokësore irakiane, të vendosura kryesisht në Kuvajt, mbetën të paralizuara nga bombardimet ajrore. I paaftë për të ndalur ofensivën, Sadam Huseini zgjodhi një strategji politike dhe psikologjike: lëshimin e raketave SCUD kundër Izraelit dhe Arabisë Saudite.
Qëllimi ishte i qartë: të provokonte Izraelin të hynte në luftë, duke prishur unitetin e vendeve arabe brenda koalicionit. Por, nën presionin e drejtpërdrejtë të Shteteve të Bashkuara, Izraeli u përmbajt dhe nuk reagoi ushtarakisht, duke i mohuar Sadamit një fitore politike.
Ofensiva tokësore dhe çlirimi i Kuvajtit
Më 24 shkurt 1991, pas një muaji e gjysmë bombardimesh intensive, koalicioni nisi një ofensivë tokësore masive. Ushtria irakiane, e dobët, e demoralizuar dhe keq e pajisur, u thye pothuajse menjëherë. Brenda më pak se katër ditësh, Kuvajti u çlirua dhe forcat irakiane ose u dorëzuan masivisht, ose u tërhoqën në territorin e Irakut, ose u shkatërruan gjatë tërheqjes.
Më 28 shkurt, presidenti amerikan Xhorxh H. W. Bush shpalli armëpushimin, ndërsa Iraku pranoi të respektonte kushtet e paqes të vendosura nga Kombet e Bashkuara, përfshirë njohjen e sovranitetit të Kuvajtit.
Pasojat dhe lufta e dytë
Lufta e Gjirit Persik pati kosto relativisht të ulëta për koalicionin: 125 ushtarë amerikanë u vranë, ndërsa 21 të tjerë u shpallën të zhdukur. Humbjet irakiane ishin shumëfish më të mëdha, si në njerëz ashtu edhe në infrastrukturë.
Megjithatë, konflikti nuk e zgjidhi përfundimisht çështjen irakiane. Më 20 mars 2003, Shtetet e Bashkuara dhe një koalicion i ri nisën një luftë të dytë kundër Irakut, këtë herë me synimin e deklaruar për rrëzimin e Sadam Huseinit dhe eliminimin e armëve të shkatërrimit në masë, që pretendohej se regjimi i tij zotëronte.
Sadam Huseini u kap më 13 dhjetor 2003 nga një njësi amerikane. Armë të shkatërrimit në masë nuk u gjetën kurrë. Edhe pse presidenti Xhorxh W. Bush shpalli fundin e operacioneve të mëdha luftarake më 1 maj 2003, Iraku u zhyt në një luftë guerile dhe kryengritje të armatosur, e cila solli mijëra viktima mes forcave të koalicionit, kryengritësve dhe popullsisë civile, duke e shndërruar vendin në një nga plagët më të gjata dhe më të dhimbshme të politikës ndërkombëtare të shekullit XXI.