Last Updated on 30/10/2026 by EL
Ekonomia franceze nuk ka shënuar rritje që prej fillimit të vitit, ndërsa Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) ra me 0.1% gjatë periudhës korrik-shtator. Pasiguria politike dhe vonesat në miratimin e buxhetit për vitin 2027 po shtojnë shqetësimet për stabilitetin financiar të vendit dhe rrezikun e një recesioni.
Një performancë e dobët për ekonominë e dytë më të madhe të Eurozonës. Instituti Kombëtar i Statistikave dhe Studimeve Ekonomike (Insee) njoftoi të premten se PBB-ja e Francës u tkurr me 0.1% në tremujorin e tretë, pas stanjacionit në tremujorin e dytë dhe rënies me 0.2% në tremujorin e parë.
Kjo përbën një tjetër goditje për qeverinë, në një kohë kur kostot e huamarrjes së Francës në tregjet financiare kaluan javën e kaluar nivelin 5%, ndërsa tensionet sociale mbeten të larta. Situata vjen në prag të një tjetër dite mobilizimi mbarëkombëtar kundër rritjes së kostos së jetesës dhe në mbështetje të kërkesave të të rinjve.
Rënia e aktivitetit ekonomik e vendos Francën në prag të recesionit. Në të njëjtën kohë, inflacioni u përshpejtua në 3.4% në bazë vjetore në tetor, nga 3.1% që ishte në shtator. Ky është niveli më i lartë që prej janarit 2024, sipas Insee.
Këto rezultate të dobëta nuk përbëjnë surprizë për ekspertët, duke pasur parasysh situatën veçanërisht të pafavorshme makroekonomike.
“Franca ka shumë gjasa të përjetojë një recesion teknik në tremujorët e ardhshëm”, deklaroi për Euronews Jérémie Peloso, strateg kryesor për Evropën në BCA Research.
Sipas tij, ky skenar ishte i mundshëm edhe përpara trazirave të fundit rreth buxhetit dhe rënies së tregut të obligacioneve.
“Do të përplasemi me murin”
Qeveria po përballet me këto zhvillime duke këmbëngulur në domosdoshmërinë e miratimit në kohë të buxhetit për vitin 2027, në një parlament ku nuk disponon shumicën.
Në një intervistë për Franceinfo, ministri i Ekonomisë dhe Financave, Roland Lescure, e përshkroi ekonominë franceze si “të bllokuar”. Ai paralajmëroi gjithashtu se vendi “do të përplaset me murin” nëse nuk miratohet buxheti i propozuar për rimëkëmbjen e financave publike.
Në rast se debatet parlamentare dështojnë, qeveria nuk përjashton përdorimin e nenit 49.3 të Kushtetutës, i cili lejon miratimin e një projektligji pa votim parlamentar, përveç rastit kur miratohet një mocion mosbesimi.
Një tjetër mundësi është përdorimi i dekreteve, një procedurë që nuk është përdorur asnjëherë për miratimin e një buxheti që nga krijimi i Republikës së Pestë në vitin 1958.
“Rreziku kryesor për ekonominë nuk është mungesa e buxhetit”
Sipas Jérôme Mathis, profesor i ekonomisë në Universitetin Paris-Dauphine dhe autor i blogut “Financat në qendër të jetës sonë”, miratimi i buxhetit nuk është një faktor vendimtar që mund të ringjallë menjëherë aktivitetin ekonomik.
Përkundrazi, sipas tij, një plan për rregullimin e financave publike zakonisht ushtron presion mbi rritjen ekonomike në periudhën afatshkurtër.
Profesori thekson se çështja nuk kufizohet vetëm te miratimi i projektbuxhetit në parlament, por te nevoja për t’u dhënë investitorëve një perspektivë të qartë për ecurinë e financave publike franceze në periudhën afatmesme dhe afatgjatë.
Franca po merr hua gjithnjë e më shtrenjtë në tregjet financiare.
“Çdo rritje e normave të interesit reflektohet gradualisht në buxhetin e shtetit, zvogëlon hapësirën e ardhshme për manovrim dhe, në fund, rëndon mbi investimet private”, shpjegon Mathis.
Ai paralajmëron se pasiguria buxhetore mund të kthehet gjithashtu në një pengesë për aktivitetin ekonomik. Kompanitë shtyjnë disa investime, familjet vonojnë shpenzime të caktuara dhe tregjet kërkojnë një prim më të lartë rreziku për financimin e Francës.
Të premten, yield-i i obligacioneve 10-vjeçare të qeverisë franceze ishte 4.9%, rreth 0.17 pikë përqindjeje më i ulët se niveli maksimal i regjistruar më 22 tetor. Diferenca mes kostos së huamarrjes së Francës dhe Gjermanisë, e njohur si spread-i franko-gjerman, ishte rreth 1.55 pikë përqindjeje.
Sipas një analize strategjike të Jérémie Peloso për klientët e BCA Research, të cilën e ka parë Euronews, lehtësimi i presionit në tregje lidhet pjesërisht me mbledhjen e fundit të Bankës Qendrore Evropiane, e cila nuk solli surpriza të rëndësishme. Megjithatë, presidentja e saj, Christine Lagarde, refuzoi të komentonte situatën në Francë.
“Rreziku kryesor për ekonominë franceze nuk është mungesa e një buxheti, por mungesa e qartësisë për ecurinë e financave publike”, thekson Mathis.
Sipas tij, kostoja kryesore ekonomike e bllokimit aktual politik nuk lidhet aq shumë me masat që mund të mos miratohen, sesa me zgjatjen e pasigurisë.
Sa i përket mundësisë së miratimit të buxhetit përmes dekreteve, profesori nuk e konsideron këtë një zgjidhje të qartë ekonomike.
Ai shpjegon se tregjet i kushtojnë rëndësi shpejtësisë së vendimmarrjes politike, por edhe legjitimitetit dhe qëndrueshmërisë së vendimeve. Një buxhet i miratuar me dekrete mund të ulë pasigurinë në afat të shkurtër, por nuk mjafton për të rikthyer besueshmërinë financiare të vendit në planin afatgjatë.
“Tregjet përgjithësisht preferojnë një vendim të kundërshtuar sesa mungesën e zgjatur të një vendimi. Por, nëse një buxhet i miratuar me dekrete shihet si i brishtë, i rrezikuar të vihet në diskutim pas zgjedhjeve presidenciale ose si dëshmi e paaftësisë së vazhdueshme të sistemit politik për të krijuar shumica, ndikimi pozitiv në besimin e investitorëve mund të jetë i kufizuar”, shpjegon Mathis.
Sipas tij, kjo është ajo që e dallon krizën aktuale nga krizat më të zakonshme buxhetore. Tregjet nuk dyshojnë në aftësinë teknike të Francës për të rritur taksat apo për të shlyer borxhin publik, por në aftësinë e saj për të frenuar rritjen e tij.
“Për sa kohë që kjo çështje mbetet e pazgjidhur, presioni mbi normat e interesit ka gjasa të vazhdojë, pavarësisht mekanizmit institucional që do të zgjidhet për miratimin e buxhetit”, përfundon ai.