Last Updated on 28/10/2026 by Anisa
Nga Monada Mehmetaj, Strasburg
Këshilli i Evropës kritikoi Shqipërinë për konsultimin e kufizuar me komunitetet gjatë reformës territoriale dhe kërkoi forcimin e decentralizimit. Në seancën e Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale, raportuesit Anders Knape dhe Søren Schumacher vunë në fokus respektimin e Nenit 5 të Kartës Evropiane të Vetëqeverisjes Vendore, ndërsa përfaqësuesit e bashkive kërkuan kompetenca, burime dhe përgjegjësi më të qarta.
Kritika kryesore: konsultimi nuk ishte i mjaftueshëm
Neni 5 i Kartës Evropiane të Vetëqeverisjes Vendore përcakton se kufijtë e njësive të qeverisjes vendore nuk duhet të ndryshohen pa u konsultuar paraprakisht me komunitetet përkatëse. Kur parashikohet nga ligji, konsultimi mund të zhvillohet edhe përmes referendumit.
Mbi këtë standard u shqyrtua reforma territoriale në Shqipëri nga Kongresi i Autoriteteve Lokale dhe Rajonale të Këshillit të Evropës. Raportuesit Anders Knape dhe Søren Schumacher trajtuan mënyrën e zhvillimit të konsultimeve, përfshirjen e autoriteteve vendore dhe nevojën për forcimin e decentralizimit.
Sipas raportit, konsultimi për ndryshimet territoriale ishte vetëm pjesërisht në përputhje me kërkesat e Nenit 5. Autoriteteve vendore dhe komuniteteve të prekura iu dhanë kohë dhe mundësi të kufizuara për të shprehur qëndrimet e tyre përpara vendimit përfundimtar.
Kritika nuk lidhet drejtpërdrejt me numrin e bashkive që duhet të ketë Shqipëria. Përcaktimi i hartës territoriale u takon institucioneve shqiptare. Shqetësimi i Këshillit të Evropës është nëse komunitetet janë konsultuar realisht dhe nëse mendimet e tyre janë marrë në konsideratë.
Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme në zonat ku ndryshimi i kufijve administrativë ndikon në përfaqësimin e qytetarëve, aksesin në shërbime dhe marrëdhënien me institucionet vendore.
Reforma nuk është vetëm çështje harte
Reforma territoriale ka rikthyer në qendër të debatit ndryshimin e numrit të bashkive nga 61 në 46, sipas ndarjes së përmendur në materialin e reformës.
Por debati nuk përfundon te harta administrative. Pyetja kryesore është nëse modeli i ri do të garantojë përfaqësim më të mirë, shërbime më cilësore dhe administratë më të aftë.
Ndryshimi i hartës duhet të shoqërohet me vlerësim të ndikimit mbi komunitetet, kapacitetet e bashkive dhe organizimin e shërbimeve publike.
Decentralizimi mbetet sfida kryesore
Raporti vë në dukje ndarjen jo gjithmonë të qartë të përgjegjësive mes pushtetit qendror dhe atij vendor, si dhe nevojën për kompetenca dhe financim të përshtatshëm.
Transferimi i përgjegjësive nuk mjafton nëse bashkitë nuk kanë autoritetin dhe burimet për t’i përmbushur ato. Për këtë arsye, faza e ardhshme e reformës duhet të garantojë:
* kompetenca të përcaktuara qartë;
* autoritet real vendimmarrës;
* financim në përputhje me detyrat e bashkive;
* ndarje të qartë të përgjegjësive mes qeverisë dhe pushtetit vendor.
Vetëm në këtë mënyrë decentralizimi mund të funksionojë në praktikë dhe jo të mbetet një parim formal.
Pjerin Ndreu: bashkitë përballen me sfida konkrete
Në seancën e Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale të Këshillit të Evropës mori pjesë edhe Pjerin Ndreu, kryetar i Bashkisë Lezhë.
Pjesëmarrja e tij solli në debat sfidat konkrete të bashkive: burimet financiare, ndarjen e kompetencave, ofrimin e shërbimeve dhe përfaqësimin e komuniteteve.
Prania e përfaqësuesve të bashkive në këtë forum evropian e lidh debatin institucional me problemet e përditshme të pushtetit vendor. Reforma territoriale nuk mund të vlerësohet vetëm nga vendimet e marra në nivel qendror, por edhe nga mënyra se si ato zbatohen në bashki dhe si ndikojnë te qytetarët.
Teksti i plotë i fjalës së Pjerin Ndreut nuk është përfshirë, pasi deklarata e tij nuk është përcjellë në materialin e disponueshëm. Për të shmangur atribuimin e pasaktë, ky seksion përmbledh vetëm kontekstin e pjesëmarrjes së tij.
Emiriana Sako: prioriteti është forcimi i bashkive
Gjatë seancës, kryetarja e Bashkisë Durrës, Emiriana Sako, theksoi qëndrimin e Shoqatës Kombëtare të Bashkive të Shqipërisë dhe nevojën që reforma të pasohet nga masa konkrete për forcimin e pushtetit vendor.
Sako nënvizoi se diskutimet për reformën janë zhvilluar në qytete dhe në Parlament, ku kanë qenë të pranishëm edhe përfaqësues të bashkive. Sipas saj, gjetjet e raportit pasqyrojnë shqetësime të ngritura vazhdimisht nga shoqata.
Më poshtë, qëndrimi i saj i plotë:
Do të doja të përmendja se diskutimi në qytete është zhvilluar, diskutimi në Parlament është zhvilluar dhe ne kemi qenë të pranishëm si kryetarë bashkish, por edhe si pjesë e shoqatës kombëtare të autoriteteve vendore.
Prandaj, gjetjet e këtij raporti pasqyrojnë shumë nga sfidat që shoqata jonë i ka evidentuar vazhdimisht. Ato janë veçanërisht të rëndësishme në këtë moment, ndërsa Shqipëria ecën përpara me këtë kuadër të ri territorial dhe përballet me detyrën thelbësore të thellimit të decentralizimit.
Për ne është e rëndësishme të theksojmë se Shoqata Kombëtare e Bashkive të Shqipërisë e mbështet reformën territoriale. Ne besojmë se kjo reformë duhet t’i shërbejë një qëllimi të qartë: një pushtet vendor më të fortë, shërbime publike më efikase dhe rezultate më të mira për qytetarët.
Siç u përmend, Shqipëria ka miratuar ndarjen e re territoriale, duke ulur numrin e bashkive nga 61 në 46. Përcaktimi i hartës territoriale është çështje që u takon ekspertëve dhe institucioneve përkatëse. Vetëm Parlamenti është përgjegjës për marrjen e vendimit përfundimtar.
Si kryetar bashkie dhe përfaqësues i pushtetit vendor, ne e respektojmë këtë institucion dhe përgjegjësitë e tij. Roli ynë është të sigurohemi që reforma të pasohet nga masat e nevojshme për të forcuar funksionimin e bashkive.
Prandaj, prioriteti ynë nuk është vetë harta territoriale, por kompetencat, burimet dhe përgjegjësitë që bashkitë do të kenë në kuadër të sistemit të ri.
Bashkitë tona vazhdojnë të përballen me një ndarje të paqartë të përgjegjësive ndërmjet qeverisjes qendrore dhe asaj vendore, me financim të pamjaftueshëm dhe me paqartësi në lidhje me disa funksione.
Këto janë çështjet që tani duhet t’i trajtojmë së bashku. Faza e ardhshme e reformës duhet të jetë një fazë e thellimit të decentralizimit.
Bashkitë kanë nevojë për kompetenca të përcaktuara qartë, autoritet real vendimmarrës dhe burime financiare që përputhen me përgjegjësitë që u janë caktuar.
Sipas Sakos, reforma duhet të vlerësohet nga aftësia për të sjellë pushtet vendor më të fortë, shërbime më efikase dhe rezultate më të mira për qytetarët, jo vetëm nga ndryshimi i hartës administrative.
Çfarë duhet të ndryshojë?
Vërejtjet e Këshillit të Evropës kërkojnë dy hapa kryesorë: konsultim real për ndryshimet territoriale dhe forcim të kapaciteteve të bashkive.
Qytetarët dhe autoritetet vendore duhet të kenë mundësi të shprehen përpara vendimit përfundimtar. Ndryshimet duhet të shoqërohen edhe me plane të qarta për shërbimet, burimet dhe përfaqësimin e komuniteteve.
Në të njëjtën kohë, qeveria qendrore dhe bashkitë duhet të përcaktojnë qartë përgjegjësitë dhe financimin. Vetëm kështu parimi i subsidiaritetit, sipas të cilit vendimet merren sa më pranë qytetarëve, mund të zbatohet në praktikë.
Përfundim
Raporti i Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale e vendos reformën territoriale shqiptare përballë një standardi të qartë: ndryshimet administrative duhet të respektojnë konsultimin me komunitetet dhe të forcojnë vetëqeverisjen vendore.
Kritika për konsultimin e pamjaftueshëm nuk është thjesht procedurale. Ajo lidhet me mënyrën se si qytetarët përfshihen në vendimet që ndikojnë jetën e tyre.
Ndërsa qëndrimet e Pjerin Ndreut dhe Emiriana Sakos e zhvendosin vëmendjen te sfidat konkrete të bashkive: kompetencat, financimi, shërbimet dhe decentralizimi.
Një reformë territoriale nuk matet vetëm me numrin e bashkive, por me cilësinë e konsultimit, fuqinë e vetëqeverisjes vendore dhe aftësinë e institucioneve për t’iu përgjigjur nevojave të komuniteteve.