Lufta e vitit 2024, e përqendruar në Gaza dhe me përfshirjen e Hezbollahut në Liban, ka sjellë pasoja të thella gjeostrategjike në rajon, përfshirë edhe rënien e regjimit të Bashar al-Asadit. Ndërkohë, zhvillimet e vitit 2026, veçanërisht përballja me Iranin dhe Hezbollahun, pritet të sjellin transformime të mëtejshme në ekuilibrat rajonalë.
Sipas vlerësimeve diplomatike dhe analizave të qarkulluara në qarqe politike, negociatat mes SHBA-ve dhe Iranit, si dhe ato mes Izraelit dhe Libanit, nuk kanë prodhuar deri tani rezultate konkrete në terren dhe nuk kanë ndryshuar pozicionet e palëve. Në Liban, Uashingtoni dhe Tel Avivi po përpiqen të forcojnë marrëdhëniet me shtetin libanez me synim distancimin e tij nga Hezbollahu, një qasje që synon të krijojë presion të brendshëm politik ndaj grupit.
Në këtë kontekst, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu po ndjek një strategji të bazuar në rritjen e presionit diplomatik dhe ushtarak, duke lënë të hapur mundësinë e zgjerimit të operacioneve ndaj Hezbollahut, ndërsa paralelisht sinjalizon mungesë besimi te procesi negociues me Libanin. Kjo qasje shihet nga analistët si e ngjashme me atë të përdorur në raport me Iranin, ku retorika luhatet mes kërcënimit dhe sinjaleve për marrëveshje.
Në zhvillimet më të gjera rajonale, i dërguari amerikan Tom Barrack ka intensifikuar lëvizjet diplomatike në disa vende të Lindjes së Mesme, përfshirë Libanin, vendet e Gjirit, Turqinë, Sirinë, Irakun, Arabinë Saudite dhe Jordaninë. Burime diplomatike bëjnë të ditur se qëllimi i këtyre vizitave është përgatitja e terrenit për një fazë të re stabilizimi rajonal dhe rikonfigurimi të ekuilibrave politikë.
Sipas të njëjtave burime, fokusi i kësaj nisme është krijimi i një kuadri bashkëpunimi mes Turqisë, vendeve arabe dhe Izraelit, me synim frenimin e ndikimit iranian dhe riorganizimin e aleancave në rajon. Në qendër të këtij vizioni qëndron edhe Siria, ku SHBA-ja po promovon konceptin e “stabilitetit të qëndrueshëm”, në përpjekje për të shmangur përshkallëzime të mëtejshme të konfliktit.
Paralelisht, raportohet se po diskutohen edhe propozime për marrëveshje sigurie mes Sirisë dhe Izraelit, përfshirë çështje territoriale dhe zona të mundshme të çmilitarizuara në jug të vendit. Damasku, nga ana e tij, ka përsëritur qëndrimin për ruajtjen e unitetit territorial dhe sovranitetit të plotë të Sirisë.
Në planin më të gjerë rajonal, Shtetet e Bashkuara synojnë të parandalojnë një përplasje të drejtpërdrejtë mes Izraelit dhe Turqisë në territorin sirian, ndërsa njëkohësisht po forcojnë praninë e tyre politike dhe ushtarake në rajon, përfshirë edhe Libanin, ku po vijojnë projektet strategjike diplomatike dhe infrastrukturore.
Analistët vlerësojnë se këto zhvillime tregojnë një përpjekje të Uashingtonit për të riformatuar ekuilibrat në Lindjen e Mesme, duke synuar dobësimin e rrjeteve të ndikimit iranian dhe krijimin e një arkitekture të re sigurie rajonale. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse këto përpjekje do të sjellin stabilitet afatgjatë apo një cikël të ri tensionesh në rajon./mxh