Shpenzimet ushtarake globale u rritën me pothuajse 3% në vitin 2025, të nxitura kryesisht nga rritja e madhe e shpenzimeve të mbrojtjes në Europë dhe Azi.
Shpenzimet e mbrojtjes në Europë u rritën me 14% nga viti 2024, duke arritur në 864 miliardë dollarë, ndërsa në Azi-Oqeani rritja ishte 8.1%, duke arritur në 681 miliardë dollarë, tha Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI).
Në total, pothuajse 2.9 trilionë dollarë u shpenzuan për programe ushtarake në mbarë botën në vitin 2025, një rritje prej 2.9% krahasuar me një vit më parë. Kjo shifër përfaqëson 2.5% të produktit të brendshëm bruto (PBB) global, përqindja më e lartë që nga viti 2009.
Shtetet e Bashkuara, Kina, Rusia, Gjermania dhe India ishin shpenzuesit më të mëdhenj, duke përbërë së bashku 58% të totalit global.
Ndërsa raporti thekson se rritja vjetore e shpenzimeve totale është më e ulët se rritja prej 9.7% e regjistruar në vitin 2024, ai shpjegon se kjo ndodhi kryesisht sepse Shtetet e Bashkuara nuk miratuan shpenzime të reja për të ndihmuar armatosjen e Ukrainës në vitin 2025. SIPRI përfshin ndihmën ushtarake të huaj në llogaritë e vendit dhurues.
SHBA-të mbeten shpenzuesit numër një në botë për ushtrinë, 954 miliardë dollarë në vitin 2025, të ndjekura nga Kina me rreth 336 miliardë dollarë dhe Rusia me rreth 190 miliardë dollarë.
Megjithatë, ishin aleatët e SHBA-ve në mbarë botën që udhëhoqën rritjen e shpenzimeve, duke treguar disa ndryshime të rëndësishme afatgjata.
Vendet e NATO-s me rritje të mëdha përfshijnë Belgjikën (59%), Spanjën (50%), Norvegjinë (49%), Danimarkën (46%), Gjermaninë (24%), Poloninë (23%) dhe Kanadanë (23%).
Shpenzimet totale ushtarake të Gjermanisë prej 114 miliardë dollarësh e rendisin atë në vendin e katërt në botë.
Në Azi, Japonia rriti shpenzimet ushtarake me 9.7% duke arritur në 62.2 miliardë dollarë, sipas raportit. Si përqindje e PBB-së së Japonisë, 1.4% e shpenzuar për mbrojtje ishte niveli më i lartë për vendin që nga viti 1958.
Shpenzimet e mbrojtjes së Kinës u rritën me 7.4%, rritja më e madhe vjetore në dekadën e fundit dhe viti i 31-të radhazi që ato rriten, ndërsa Pekini synon të arrijë objektivin e vitit 2035 për modernizimin e forcave të tij.
Si përqindje e PBB-së, Ukraina është blerësi më i madh ushtarak në botë, me rreth 40%. Kievi është në vitin e katërt të luftës kundër pushtimit rus dhe renditet i shtati globalisht.
Rusia i kushtoi 7.5% të PBB-së së saj ushtrisë, duke shpenzuar 5.9% më shumë se në vitin 2024.
Arabia Saudite ishte vendi i Lindjes së Mesme që shpenzoi më shumë, me 83.2 miliardë dollarë, një rritje prej 1.4% nga viti në vit.
Izraeli pasoi Arabinë Saudite në rajon, duke shpenzuar 48.3 miliardë dollarë. Kjo ishte një rënie prej 4.9% krahasuar me një vit më parë, për shkak të uljes së sulmeve në Gaza pas armëpushimit të arritur mes Izraelit dhe Hamasit në janar 2025, sipas SIPRI.
Irani pësoi një rënie prej 5.6% të shpenzimeve, por inflacioni i lartë prej 42% dhe financimi nga shitjet e naftës jashtë bilancit nënkuptojnë se shpenzimet ushtarake të Teheranit ka të ngjarë të jenë rritur, thuhet në raport.
Në Azinë Jugore, shpenzimet ushtarake të Indisë, të nxitura nga konflikti me Pakistanin fqinj, u rritën me 8.9% duke arritur në 92.1 miliardë dollarë. Nju Delhi renditet i pesti në botë dhe shpenzoi 80 miliardë dollarë më shumë se Islamabadi.
Në Afrikë, shpenzimet ushtarake u rritën me 8.5% në total, duke arritur në 58.2 miliardë dollarë. Kjo shifër do ta rendiste kontinentin në vendin e 11-të nëse do të ishte një vend i vetëm, pas Japonisë dhe para Izraelit
Shtetet e Bashkuara pritet të jenë një faktor kryesor në këtë rritje. Kongresi tashmë ka miratuar më shumë se 1 trilion dollarë shpenzime për mbrojtjen në vitin 2026, ndërsa lufta kundër Iranit, që tani po hyn në muajin e tretë, po i kushton Uashingtonit rreth një miliard dollarë në ditë.
Për vitin 2027, administrata Trump ka propozuar një buxhet prej 1.5 trilionë dollarësh për mbrojtjen./CNN