Last Updated on 24/09/2026 by EL
Taktikat e dizajnit në internet mund të ndikojnë te konsumatorët dhe investitorët individualë, përfshirë të miturit, duke i shtyrë drejt vendimeve që mund të mos jenë në interesin e tyre, ndërsa informacioni mbi rreziqet e mundshme shpesh bëhet më pak i dukshëm.
Këtë paralajmërim e ka bërë organizata jofitimprurëse Finance Watch, në një raport mbi praktikat online të dizajnit që mund të krijojnë varësi ose të mashtrojnë përdoruesit. Ndër taktikat e identifikuara janë këshillat për investime nga influencues që nuk kanë njohuri të mjaftueshme financiare, listat e investimeve në modë, shumat e paracaktuara për investim, numërimet mbrapsht që krijojnë ndjesinë e urgjencës dhe butonat e mëdhenj “Bli” që shfaqen në ekran.
Me investimet individuale që po bëhen gjithnjë e më të aksesueshme përmes platformave të rrjeteve sociale, organizatat e shoqërisë civile dhe politikëbërësit po shqyrtojnë mënyra për të mbrojtur përdoruesit online, veçanërisht grupet më të cenueshme, si të miturit.
Finance Watch analizoi faqet e internetit dhe aplikacionet e 24 bankave, bankave digjitale dhe platformave të tregtimit, si dhe aktivitetin e 59 influencuesve financiarë, të njohur si “finfluencers”, në rrjetet sociale në Gjermani, Spanjë, Çeki dhe Hungari.
Raporti, i publikuar të martën, identifikoi modele të përsëritura dizajni që, sipas Finance Watch, mund të ndikojnë në zgjedhjet e investitorëve ose të fshehin informacionin mbi rreziqet e produkteve financiare.
“SHPESH theksoheshin fitimet e mundshme, ndërsa informacioni mbi rreziqet vendosej në seksione më pak të dukshme ose që mund të mbylleshin”, thuhet në raport. Organizata i bën thirrje politikëbërësve të BE-së të miratojnë legjislacion të ri për kufizimin ose ndalimin e këtyre praktikave.
“Digital Fairness Act është një mundësi për ta pastruar këtë hapësirë, në mënyrë që zgjedhjet e konsumatorëve të pasqyrojnë nevojat dhe tolerancën e tyre ndaj rrezikut, dhe jo interesat e fitimit të platformave dhe influencuesve”, deklaroi Peter Norwood, zyrtar i lartë i Finance Watch.
Komisioni Evropian pritet të paraqesë Digital Fairness Act përpara fundit të vitit. Legjislacioni synon të forcojë mbrojtjen e konsumatorëve nga praktikat online potencialisht të padrejta ose manipuluese.
Finance Watch kërkon gjithashtu rregulla më të forta për aktivitetin e “finfluencers” dhe propozon ndalimin e promovimit të produkteve të investimeve individuale prej tyre.
“On social media, finance influencers broadcast to vast audiences without credentials or demonstrable competence”, shkruan organizata në raport, duke paralajmëruar se edukimi financiar nuk duhet të përdoret si mbulesë për reklama apo këshilla nga persona të pakualifikuar.
BE-ja po fokusohet gjithashtu në rritjen e edukimit financiar. Sipas një sondazhi të Eurobarometrit të vitit 2023, vetëm 18% e qytetarëve të BE-së deklaruan se kishin një nivel të lartë të njohurive financiare, çka mund t’i lërë disa konsumatorë më pak të përgatitur për të kuptuar produktet financiare dhe për të identifikuar rreziqet, përfshirë ato që shfaqen online.