Last Updated on 11/08/2026 by EL
Një gjykatë federale amerikane i ka hapur rrugën vazhdimit të më shumë se 3 mijë padive kundër Meta, Google, TikTok dhe kompanive të tjera të rrjeteve sociale, të cilat akuzohen se kanë projektuar platformat e tyre në mënyrë që të krijojnë varësi, veçanërisht te përdoruesit e rinj.
Gjykata e Apelit për Qarkun e Nëntë, me seli në San Francisko, rrëzoi përpjekjen e kompanive për të bllokuar çështjet gjyqësore, duke argumentuar se ato e kishin apeluar vendimin e gjykatës më të ulët shumë herët. Sipas gjykatës, një apel i tillë zakonisht mund të bëhet vetëm pasi çështja të ketë përfunduar me një vendim përfundimtar ose një verdikt.
Paditë janë ngritur nga distrikte shkollore, bashki, shtete amerikane dhe individë, të cilët pretendojnë se platformat kanë përdorur qëllimisht mekanizma që i mbajnë përdoruesit e rinj të angazhuar dhe të varur nga rrjetet sociale. Sipas paditësve, kjo ka kontribuar në rritjen e ankthit, depresionit dhe problemeve me imazhin e trupit te të rinjtë.
Meta, Google, TikTok dhe Snapchat u mbështetën në nenin 230 të “Communications Decency Act” të vitit 1996, i cili në përgjithësi mbron kompanitë e internetit nga përgjegjësia për përmbajtjen që publikohet nga përdoruesit. Kompanitë argumentuan se kjo mbrojtje duhet të zbatohej edhe ndaj pretendimeve se ato nuk i kishin paralajmëruar në mënyrë të mjaftueshme përdoruesit për natyrën potencialisht varësuese të platformave.
Gjykata e Apelit nuk e pranoi këtë argument. Sipas saj, neni 230 ofron një mbrojtje ndaj përgjegjësisë ligjore, por nuk u jep kompanive një imunitet të plotë nga paditë. Për këtë arsye, gjykata vendosi se apeli i kompanive ishte i parakohshëm dhe çështjet mund të vazhdojnë në gjykatat federale.
Në qendër të padive janë funksione të tilla si lëvizja pa fund nëpër përmbajtje, videot që nisin automatikisht, njoftimet e vazhdueshme dhe sistemet e “streak”-ut. Aktivistët dhe paditësit pretendojnë se këto mekanizma janë krijuar për të nxitur përdorimin e vazhdueshëm dhe lidhen me probleme të shëndetit mendor te të rinjtë, përfshirë ankthin, depresionin, çrregullimet e të ushqyerit dhe problemet me perceptimin e trupit.
Një tjetër shqetësim lidhet me sigurinë e fëmijëve. Në padi të veçanta, kompanitë akuzohen se funksione si “Quick Add” i Snapchat kanë lehtësuar kontaktin mes të rriturve dhe përdoruesve të mitur.
Meta, kompania që zotëron Instagram dhe Facebook, është përballur ndërkohë me masa të tjera ligjore në New Mexico. Kompania është urdhëruar të paguajë qindra milionë dollarë pas vendimeve që e kanë lidhur përdorimin e platformave të saj me dëmet ndaj të rinjve.
Vendimi i fundit i Gjykatës së Apelit nuk përcakton nëse kompanitë janë përgjegjëse për dëmet e pretenduara. Ai thjesht lejon që paditë të vazhdojnë dhe që akuzat ndaj gjigantëve të teknologjisë të shqyrtohen më tej në gjykatë.