Më 12 gusht 1977, një mjet kozmik që ende nuk kishte parë hapësirën bëri një hap vendimtar drejt saj. Quhej Enterprise dhe atë ditë realizoi fluturimin e parë të lirë në atmosferë, duke u shkëputur nga një avion Boeing 747 i modifikuar dhe duke fluturuar vetë drejt pistës së uljes.
Ishte një pamje e pazakontë edhe për epokën e eksplorimit hapësinor: një avion gjigant transportues ngrihej me një tjetër avion të lidhur mbi shpinë. Në lartësinë e përcaktuar, Enterprise do të shkëputej dhe do të vazhdonte fluturimin e vetëm, pa ndihmën e motorëve.
Ky nuk ishte një udhëtim drejt orbitës. Përkundrazi, ishte një eksperiment i kontrolluar në atmosferë, por me rëndësi të jashtëzakonshme për atë që NASA po përgatitej të bënte.
Enterprise ishte ndërtuar si mjet prove për programin Space Shuttle. Ajo do të shërbente për të provuar një nga problemet më të ndërlikuara të konceptit të ri: nëse një anije kozmike mund të kthehej nga hapësira dhe të sillej në mënyrë të kontrollueshme si një avion gjatë zbritjes dhe uljes.
Për këtë arsye, Enterprise nuk ishte një anije orbitale e kompletuar. Ajo nuk kishte motorët e Neosho për fluturim në hapësirë dhe nuk ishte pajisur me një sistem funksional mbrojtjeje termike për rikthimin nga orbita. Në vend të kësaj, ajo ishte projektuar kryesisht për testet atmosferike.
Më 12 gusht, ajo u ngrit e bashkangjitur me avionin transportues Boeing 747. Në një lartësi prej rreth 7.5 kilometrash, astronautët Fred Haise dhe Gordon Fullerton morën komandën e Enterprise. Anija u shkëput nga 747-ja dhe për rreth pesë minuta e gjysmë fluturoi e lirë, përpara se të ulej në bazën Edwards në Kaliforni.
Ishte vetëm një fluturim atmosferik, por për NASA-n ai ishte shumë më tepër se një provë.
Deri atëherë, anijet kozmike amerikane kishin qenë kryesisht kapsula që përfundonin misionin e tyre duke u kthyer në Tokë me parashutë. Koncepti Shuttle kërkonte diçka krejt tjetër: një mjet që të ngrihej drejt hapësirës, të kryente misionin orbital dhe më pas të kthehej për t’u ulur në një pistë, pak a shumë si një avion.
Kjo do të ndryshonte vetë idenë e fluturimit hapësinor.
Enterprise, e emërtuar fillimisht Constitution gjatë fazës së projektimit, u pagëzua më pas me emrin e anijes imagjinare të serialit televiziv Star Trek, pas një fushate të gjerë nga admiruesit e serialit. Por ajo që ndodhi në Edwards nuk kishte asgjë fantastike. Ishte inxhinieri, matematikë dhe një provë e rrezikshme.
Fluturimi i 12 gushtit ishte vetëm i pari nga një seri testesh. NASA duhej të mësonte se si sillej një Shuttle gjatë ndarjes nga avioni transportues, si reagonte në fluturim pa motorë dhe, mbi të gjitha, nëse mund të drejtohej me saktësinë e nevojshme për t’u kthyer në pistë.
Përgjigjja ishte po.
Enterprise nuk do të shkonte kurrë në orbitë. Ajo nuk do të transportonte astronautë drejt stacioneve hapësinore dhe nuk do të hapte krahët mbi Tokë nga lartësia e orbitës. Roli i saj ishte më modest, por themelor: të provonte se një Shuttle mund të fluturonte dhe të ulej si një avion.
Katër vjet më vonë, më 12 prill 1981, Columbia do të realizonte atë që Enterprise kishte ndihmuar të bëhej e mundur: misionin STS-1, fluturimin e parë orbital të programit Space Shuttle.
Në këtë kuptim, 12 gushti i vitit 1977 ishte një nga ato ditë kur historia e hapësirës nuk shkruhet me një nisje drejt yjeve, por me një shkëputje të shkurtër nga një Boeing 747.
Një anije pa motorë orbitalë, pa mburojë termike funksionale dhe pa mundësi për të shkuar në hapësirë, po provonte pikërisht atë që do t’i duhej një dite një anijeje tjetër për të bërë: të binte nga qielli dhe të kthehej në Tokë si një avion.