Uashington – Historia kushtetuese e Shteteve të Bashkuara shënon dy momente kyçe në të njëjtën datë kalendarike, por të ndara nga 43 vite, që do të transformonin rrënjësisht marrëdhënien midis shtetit dhe qytetarit.
Më 1870, SHBA ratifikuan Amendamentin e 15-të të Kushtetutës, duke sanksionuar parimin se e drejta e votës nuk mund të mohohet apo kufizohet për shkak të racës, ngjyrës së lëkurës apo statusit të mëparshëm të skllavërisë. Ky amendament ishte një nga shtyllat e periudhës së Rindërtimit pas Luftës Civile dhe synonte të integronte miliona afrikano-amerikanë në jetën politike të vendit, duke u dhënë atyre një të drejtë themelore qytetare: votën.
Megjithatë, edhe pse në letër përfaqësonte një hap historik drejt barazisë, zbatimi i Amendamentit të 15-të u përball për dekada me rezistencë të fortë, sidomos në shtetet jugore, ku ligje diskriminuese dhe praktika përjashtuese e zbehën fuqinë reale të tij deri në lëvizjet për të drejtat civile të shekullit XX.
Në të njëjtën datë, por më 1913, u ratifikua Amendamenti i 16-të, i cili i dha qeverisë federale autoritetin kushtetues për të vendosur dhe mbledhur taksë mbi të ardhurat. Ky ndryshim shënoi një kthesë të rëndësishme në strukturën fiskale të shtetit amerikan, duke i mundësuar qeverisë burime të qëndrueshme financiare për funksionimin e saj, investimet publike dhe politikat sociale.
Amendamenti i 16-të hapi rrugën për zgjerimin e rolit të shtetit federal në ekonomi dhe shoqëri, duke ndikuar drejtpërdrejt në ndërtimin e institucioneve moderne amerikane gjatë shekullit XX.
Së bashku, këto dy amendamente – njëri që synonte zgjerimin e demokracisë politike dhe tjetri konsolidimin e kapacitetit financiar të shtetit – përfaqësojnë dy shtylla themelore të Amerikës moderne, ku vota dhe taksa u bënë instrumente kyçe të marrëdhënies midis qytetarit dhe republikës.
Përgatiti: L.Veizi