Në brigjet e mjegullta të San Franciscos, mbi një shkëmb të zhveshur që dukej i pakapërcyeshëm, ngrihej burgu federal i Alcatrazit. I quajtur “Shkëmbi”, ai ishte simboli absolut i ndëshkimit dhe i sigurisë së pathyeshme amerikane. Thuhej se prej andej nuk arratisej askush. Por vera e vitit 1937 do ta vinte këtë mit në dyshim.
Më 16 dhjetor të atij viti, dy të burgosur – Theodore Cole dhe Ralph Roe – morën një vendim që dukej i barabartë me vetëvrasjen. Ata u hodhën në ujërat e ftohta dhe të pabesë të Gjirit të San Franciscos, duke synuar lirinë përmes notit.
Cole ishte vetëm 19 vjeç, një nga të burgosurit më të rinj të Alcatrazit. Roe ishte më i rritur, por po aq i dëshpëruar. Të dy e dinin mirë se rrymat e forta, temperatura e ulët e ujit dhe distanca drejt bregut e kishin mposhtur çdo përpjekje të mëparshme. Megjithatë, ata zgjodhën të sfidonin detin në vend të mureve.
Sipas versionit zyrtar, trupat e tyre u përpinë nga ujërat e akullta. Administrata e burgut reagoi shpejt, duke deklaruar se dy të arratisurit ishin mbytur gjatë përpjekjes për t’u larguar. Dosja u mbyll dhe Alcatrazi ruajti, të paktën në letër, reputacionin e tij si burg i pakapërcyeshëm.
Por deti nuk i ktheu kurrë trupat.
Asnjë eshtër, asnjë provë përfundimtare e vdekjes së tyre nuk u gjet. Disa raporte flisnin për rryma që mund t’i kishin çuar drejt Oqeanit Paqësor; të tjera sugjeronin se, në kushte të caktuara, noti drejt bregut ishte i mundur. Heshtja e ujit la pas një pyetje që nuk u shua kurrë.
Arratisja e Theodore Cole dhe Ralph Roe u bë incidenti i parë që çau mitin e Alcatrazit si burg i sigurisë absolute. Për herë të parë, ideja se dikush mund të kishte mbijetuar dhe shpëtuar nga “Shkëmbi” nisi të përhapej si legjendë dhe dyshim njëkohësisht.
Që nga ajo ditë, Alcatrazi nuk ishte më vetëm një burg. Ai u kthye në një enigmë, ku kufiri mes vdekjes dhe lirisë mbeti i paqartë. Dhe diku, mes mjegullës së gjirit, emrat e Cole dhe Roe vazhdojnë të notojnë, të palidhur me asnjë varr, si sfidë e heshtur ndaj një sistemi që pretendonte se ishte i pamposhtur.
Përgatiti: L.Veizi