Në shkurt të vitit 1945, në fazën përmbyllëse të Luftës së Dytë Botërore në Paqësor, një ishull i vogël vullkanik u shndërrua në skenën e një prej betejave më të përgjakshme dhe simbolike të konfliktit. Bëhet fjalë për Iwo Jima, një territor strategjik nën kontrollin e Japonisë, i vendosur midis arkipelagut japonez dhe bazave amerikane në Paqësor.
Më 19 shkurt 1945, rreth 30 mijë trupa të Shteteve të Bashkuara, kryesisht marinsa, zbarkuan në brigjet e zeza vullkanike të ishullit. Komanda amerikane synonte të siguronte një bazë ajrore të afërt për bombarduesit që godisnin territorin japonez, si edhe një pikë emergjence për avionët e dëmtuar. Megjithatë, ajo që pritej të ishte një operacion relativisht i shpejtë u shndërrua në një përballje të egër dhe të zgjatur.
Forcat japoneze kishin ndërtuar një sistem të ndërlikuar mbrojtës me tunele nëntokësore, bunkerë të fortifikuar dhe pozicione të maskuara artilerie. Nën komandën e gjeneralit Tadamichi Kuribayashi, mbrojtësit shmangën sulmet frontale të menjëhershme dhe zgjodhën një strategji rezistence të thellë, duke shkaktuar humbje të mëdha në radhët amerikane. Luftimet trup më trup, shpesh në distanca shumë të afërta dhe në terren të thyer, e bënë betejën një nga më të vështirat e fushatës së Paqësorit.
Pas më shumë se një muaji përleshjesh të pandërprera, ishulli ra në duart e forcave amerikane. Humbjet ishin jashtëzakonisht të rënda për të dyja palët: dhjetëra mijëra ushtarë amerikanë u vranë ose u plagosën, ndërsa pothuajse e gjithë garnizoni japonez – rreth 20 mijë trupa – u shkatërrua, shumë prej tyre duke luftuar deri në fund pa u dorëzuar. Vetëm një numër i vogël mbijetoi për t’u kapur rob.
Beteja e Iwo Jimës mbeti në histori jo vetëm për koston njerëzore, por edhe për simbolikën e saj. Fotografia e ngritjes së flamurit amerikan në majën e malit Suribachi u bë një nga imazhet më të njohura të luftës, duke mishëruar sakrificën dhe vendosmërinë e ushtarëve në një konflikt që po i afrohej fundit.
Në planin strategjik, pushtimi i ishullit siguroi një avantazh të rëndësishëm për aviacionin amerikan dhe paralajmëroi fatin e pashmangshëm të Japonisë. Vetëm disa muaj më vonë, lufta në Paqësor do të përfundonte, por kujtesa e Iwo Jimës do të mbetej si një dëshmi e ashpërsisë së luftës moderne dhe e çmimit të rëndë që paguhet për fitore.
Përgatiti: L.Veizi