Më 16 mars 1978, Italia u përball me një nga episodet më dramatike të historisë së saj moderne. Në një atentat të organizuar në zemër të Romës, organizata terroriste e majtë Brigate Rosse (Brigadat e Kuqe) rrëmbeu ish-kryeministrin italian Aldo Moro, një nga figurat më të rëndësishme të politikës italiane të pasluftës.
Sulmi ndodhi në rrugën Via Fani, ndërsa Moro po udhëtonte drejt parlamentit. Aty do të zhvillohej një votim historik që mund të hapte rrugën për një aleancë të paprecedentë mes Democrazia Cristiana (Partisë Kristian Demokrate) dhe Partito Comunista Italiano (Partisë Komuniste Italiane). Ky projekt politik, i njohur si “kompromisi historik”, synonte stabilizimin e vendit në një periudhë të tensionuar politike dhe shoqërore.
Komandoja e Brigadave të Kuqe i zuri pritë autokolonës së Moros, duke vrarë pesë truprojat e tij dhe duke e marrë peng liderin politik. Italia u trondit nga lajmi. Rrëmbimi ndodhte në kulmin e të ashtuquajturve “Vitet e Plumbit”, një periudhë e karakterizuar nga terrorizmi politik, atentatet dhe përplasjet ideologjike.
Kriza e pengut zgjati 54 ditë dhe u kthye në një dramë kombëtare. Brigadat e Kuqe kërkuan lirimin e 13 anëtarëve të tyre që po gjykoheshin në Torino në këmbim të Moros. Por qeveria italiane refuzoi çdo negociatë, duke mbajtur një qëndrim të ashpër kundër terrorizmit.
Ndërkohë, vetë Moro, i mbajtur në një “burg popullor” të fshehtë, u përpoq të ndërhynte përmes letrave që i dërgonte familjes dhe kolegëve të tij politikë. Në to ai kërkonte që shteti të negocionte për shpëtimin e jetës së tij. Por apeli i tij nuk ndryshoi qëndrimin zyrtar të qeverisë.
Më 9 maj 1978, drama mori fund në mënyrën më tragjike. Trupi i pajetë i Aldo Moros u gjet në bagazhin e një makine Renault 4 të kuqe, të braktisur në qendër të Romës. Vendndodhja ishte simbolike: makina ishte lënë në një pikë pothuajse të baraslarguar nga selitë e Partisë Komuniste dhe asaj Kristian Demokrate.
Vrasja e Moros tronditi thellë shoqërinë italiane dhe shënoi një nga momentet më të errëta të historisë politike të vendit. Pas kësaj ngjarjeje pasuan një sërë gjyqesh dhe hetimesh parlamentare. Disa anëtarë të Brigadave të Kuqe u dënuan për përfshirjen në rrëmbim dhe vrasje.
Megjithatë, edhe pas dekadash, “Çështja Moro” vazhdon të mbetet e mbështjellë me mistere. Pyetjet mbi rolin e shërbimeve sekrete, ndikimet ndërkombëtare dhe vendimet politike të asaj kohe vazhdojnë të ngjallin debate mes historianëve dhe analistëve.
Historia e Aldo Moros mbetet një simbol i dramës së Italisë gjatë Luftës së Ftohtë – një kohë kur politika, ideologjia dhe terrorizmi u përplasën në mënyrën më tragjike në zemër të Evropës.
Përgatiti: L.Veizi