Last Updated on 24/03/2026 by Leonard
Mbrëmjen e 24 marsit 1999, qielli mbi Beograd dhe qytete të tjera të Jugosllavisë u ndriçua nga shpërthimet e para. Ishte fillimi i një fushate ajrore që do të zgjaste 78 ditë dhe që do të ndryshonte rrjedhën e historisë në Ballkan. Aleanca e Atlantikut të Veriut – NATO – kishte marrë vendimin për të ndërhyrë ushtarakisht kundër regjimit të Slobodan Milosheviç.
Objektivi ishte i deklaruar qartë: ndalimi i dhunës sistematike, vrasjeve dhe spastrimit etnik që po kryhej ndaj shqiptarëve të Kosovës nga forcat ushtarake dhe policore serbe.
Në muajt që i paraprinë ndërhyrjes, Kosova ishte shndërruar në një zonë konflikti të hapur. Operacionet e forcave serbe kishin përshkallëzuar dhunën ndaj popullsisë civile shqiptare, duke djegur fshatra, duke dëbuar familje të tëra dhe duke krijuar një valë të madhe refugjatësh që përshkoi kufijtë drejt Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe më tej në Evropë.
Diplomacia kishte dështuar. Marrëveshja e Rambujesë nuk u pranua nga pala serbe. Dhe kështu, për herë të parë në historinë e saj, NATO vendosi të ndërmarrë një operacion të gjerë ushtarak pa një mandat të drejtpërdrejtë nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së.
Operacioni, i njohur si “Allied Force”, u zhvillua ekskluzivisht nga ajri. Objektivat përfshinin infrastrukturën ushtarake, bazat ajrore, depot e armëve, por edhe ura, rrugë dhe objekte strategjike në të gjithë territorin e Jugosllavisë, përfshirë kryeqytetin Beograd.
Por bombardimet nuk kaluan pa pasoja të rënda njerëzore. Përveç dëmeve të mëdha materiale, mijëra civilë humbën jetën – si në Kosovë, ashtu edhe në Serbi. Disa nga goditjet, të konsideruara “gabime tragjike”, si bombardimi i kolonave të refugjatëve apo i ndërtesave civile, mbeten ende sot plagë të hapura dhe objekt debatesh të forta historike dhe morale.
Ndërkohë, në terren, situata për shqiptarët e Kosovës mbetej dramatike. Spastrimi etnik vazhdoi për javë të tëra edhe gjatë bombardimeve, duke çuar në dëbimin e qindra mijëra njerëzve nga shtëpitë e tyre.
Megjithatë, presioni i vazhdueshëm ajror dhe izolimi ndërkombëtar filluan të japin efekt. Pas 78 ditësh bombardimesh, më 10 qershor 1999, regjimi i Milosheviç
-it pranoi marrëveshjen që parashikonte tërheqjen e plotë të forcave serbe nga Kosova dhe vendosjen e një administrate ndërkombëtare nën kujdesin e OKB-së.
Kosova doli nga lufta e shkatërruar, por me një realitet të ri politik. Për shumë shqiptarë, ndërhyrja e NATO-s u pa si shpëtim nga një katastrofë humanitare. Për të tjerë, ajo mbetet një precedent i diskutueshëm në të drejtën ndërkombëtare.
Ajo që mbetet e padiskutueshme është se 24 marsi 1999 shënoi një kthesë të fortë historike: momentin kur lufta në Kosovë kaloi nga një konflikt rajonal në një çështje ndërkombëtare, dhe kur qielli i Ballkanit u bë skena e një ndërhyrjeje që ende sot vazhdon të debatohet – midis nevojës për të ndalur një tragjedi dhe kostos së lartë të saj.
Përgatiti: L.Veizi