Më 11 mars 2011, Japan përjetoi një nga katastrofat më të mëdha natyrore të historisë moderne. Një tërmet me magnitudë rreth 8.9 ballë goditi brigjet verilindore të vendit, duke shkaktuar menjëherë një cunam shkatërrues që përfshiu qytete të tëra përgjatë bregdetit të Paqësorit.
Brenda pak minutash, një nga vendet më të zhvilluara dhe më të përgatitura për fatkeqësi natyrore u përball me një tragjedi që do të linte pas mijëra viktima, qytete të shkatërruara dhe një krizë bërthamore.
Një nga tërmetet më të fuqishme në histori
Tërmeti goditi në orën 14:46 sipas kohës lokale dhe kishte epiqendrën në Oqeanin Paqësor, pranë rajonit Tōhoku region në veri të ishullit kryesor japonez.
Sipas të dhënave të sizmologëve, ai ishte një nga tërmetet më të fuqishme të regjistruara ndonjëherë në botë dhe më i forti i matur ndonjëherë në Japoni.
Dridhjet e tokës zgjatën disa minuta dhe u ndjenë në një territor të gjerë të vendit, përfshirë edhe kryeqytetin Tokyo, ku ndërtesat u lëkundën fort dhe njerëzit dolën në rrugë të alarmuar.
Por katastrofa e vërtetë do të vinte pak minuta më vonë.
Vala gjigante që përpiu qytetet
Menjëherë pas tërmetit, autoritetet japoneze dhanë alarmin për cunam. Valët e para arritën në bregdet pas rreth 30–40 minutash, por në disa zona ato arritën lartësi mbi 10 metra, duke përfshirë qytete dhe fshatra bregdetare.
Në rajone të tëra, uji përparoi kilometra në brendësi të tokës.
Qytete si Sendai dhe zona të tjera të rajonit Tōhoku u përmbytën nga ujërat që tërhiqnin pas vetes makina, shtëpi, anije dhe çdo gjë që gjenin përpara.
Pamjet e transmetuara nga televizionet dhe helikopterët tregonin një mur të errët uji që lëvizte ngadalë, por me forcë të pandalshme, duke përpirë rrugë, fusha dhe ndërtesa.
Një katastrofë me mijëra viktima
Bilanci i tragjedisë ishte shkatërrues. Mbi 15 mijë njerëz humbën jetën, ndërsa mijëra të tjerë mbetën të zhdukur.
Dhjetëra mijëra shtëpi u shkatërruan ose u përmbytën, ndërsa qindra mijëra njerëz mbetën pa strehë.
Rrugët, hekurudhat, portet dhe infrastruktura energjetike u dëmtuan rëndë. Në disa zona, qytete të tëra u zhdukën pothuajse nga harta.
Kriza bërthamore në Fukushima
Pas tërmetit dhe cunamit, një tjetër krizë e rëndë u shfaq në horizont. Valët e mëdha dëmtuan rëndë centralin bërthamor Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant.
Sistemet e ftohjes së reaktorëve dështuan dhe ndodhën shkrirje të pjesshme të bërthamave të reaktorëve, duke shkaktuar një nga aksidentet bërthamore më të rënda në histori, që shpesh krahasohet me katastrofën e Chernobyl disaster të vitit 1986.
Mijëra banorë u detyruan të evakuoheshin nga zonat përreth për shkak të rrezikut të ndotjes radioaktive.
Reagimi i Japonisë dhe i botës
Pavarësisht përmasave të katastrofës, reagimi i Japonisë u vlerësua në mbarë botën për disiplinën dhe organizimin e jashtëzakonshëm.
Ekipet e shpëtimit, ushtria dhe vullnetarët filluan menjëherë operacionet për kërkimin e të mbijetuarve dhe për ndihmën ndaj të prekurve.
Ndihma ndërkombëtare erdhi nga shumë vende të botës, ndërsa komuniteti ndërkombëtar u mobilizua për të ndihmuar Japoninë në përballimin e krizës.
Një nga katastrofat më të mëdha të shekullit XXI
Tërmeti dhe cunami i 11 marsit 2011 mbeten një nga fatkeqësitë natyrore më të rënda të kohëve moderne.
Ngjarja ndryshoi përfundimisht debatin global mbi sigurinë bërthamore, menaxhimin e fatkeqësive dhe mbrojtjen e qyteteve bregdetare nga cunamet.
Për Japoninë, ajo ditë mbetet një plagë e thellë në kujtesën kombëtare – një moment kur forcat e natyrës treguan fuqinë e tyre të pakontrollueshme, por edhe kur shoqëria japoneze tregoi qëndrueshmëri dhe solidaritet për t’u ringritur përsëri.
Përgatiti: L.Veizi