Përgatiti: Leonard Veizi
Më 23 korrik 1952, Egjipti përjetoi një nga kthesat më të mëdha politike të historisë së tij moderne. Një grup oficerësh të rinj të ushtrisë, të udhëhequr nga Muhamed Naguib dhe Gamal Abdel Naser, organizuan një grusht shteti që do të rrëzonte monarkinë dhe do t’i jepte fund sundimit të mbretit Faruk I, i fundit mbret i dinastisë së themeluar nga shqiptari Muhamed Ali Pasha në fillim të shekullit XIX.
Faruku kishte hipur në fron në vitin 1936, në moshën vetëm 16-vjeçare, pas vdekjes së të atit, mbretit Fuad I. Fillimisht ai u prit me shpresë nga populli egjiptian, i cili shpresonte për një epokë reformash dhe më shumë pavarësi nga ndikimi britanik. Por me kalimin e viteve, figura e tij u shndërrua në simbol të një monarkie të dobësuar, të lidhur me privilegjet e oborrit, luksin dhe korrupsionin.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, pozicioni i Farukut u bë veçanërisht i ndërlikuar. Egjipti ishte zyrtarisht aleat i Britanisë së Madhe, por mbreti dhe një pjesë e rrethit të tij shfaqnin simpati ndaj fuqive të Boshtit, sidomos ndaj Italisë fashiste dhe Gjermanisë naziste. Për Britaninë, Egjipti kishte një rëndësi strategjike të jashtëzakonshme për shkak të Kanalit të Suezit, rrugës kryesore që lidhte Evropën me kolonitë britanike në Azi.
Në vitin 1942, gjatë luftës, britanikët ushtruan presion të drejtpërdrejtë mbi mbretin Faruk. Ushtria britanike rrethoi pallatin mbretëror në Kajro dhe e detyroi atë të pranonte emërimin e një kryeministri pro-britanik, Mustafa el-Nahas Pashës, në mënyrë që të garantonte mbështetjen e Egjiptit për Aleatët. Edhe pse Faruku mbeti në fron, kjo ngjarje dëmtoi rëndë prestigjin e tij dhe e bëri monarkinë të dukej si një institucion nën ndikimin e huaj.
Pas luftës, pakënaqësia ndaj mbretit u rrit. Egjiptianët kundërshtonin praninë britanike, pabarazitë sociale, korrupsionin në oborrin mbretëror dhe varfërinë e pjesës më të madhe të popullsisë. Goditja më e rëndë politike erdhi pas luftës arabo-izraelite të vitit 1948, ku ushtria egjiptiane pësoi humbje kundër shtetit të ri të Izraelit. Shumë oficerë fajësuan udhëheqjen politike dhe korrupsionin e sistemit për dështimin ushtarak.
Në këtë klimë pakënaqësie u krijua grupi i njohur si “Oficerët e Lirë”, një organizatë nacionaliste brenda ushtrisë egjiptiane. Ata kërkonin eliminimin e korrupsionit, largimin e ndikimit britanik dhe krijimin e një shteti më të pavarur.
Në orët e para të 23 korrikut 1952, Oficerët e Lirë morën kontrollin e institucioneve kryesore në Kajro. Grushti i shtetit u krye pothuajse pa gjakderdhje dhe shpejt u bë e qartë se monarkia nuk kishte më fuqi reale.
Mbreti Faruk u detyrua të abdikonte më 26 korrik 1952, në favor të djalit të tij të mitur, Fuadit II, i cili u shpall mbret nominal. Por ky ishte vetëm një hap kalimtar. Një vit më vonë, më 1953, monarkia u shfuqizua përfundimisht dhe Egjipti u shpall republikë.
Faruku u largua nga vendi në bordin e jahtit mbretëror “Mahroussa”, duke lënë pas një epokë më shumë se njëqindvjeçare të dinastisë së Muhamed Aliut. Ai jetoi më pas në mërgim, kryesisht në Itali, ku vazhdoi një jetë të qetë larg politikës. Vdiq në 1965, në Romë, në moshën 45-vjeçare.
Rrëzimi i Farukut nuk ishte vetëm fundi i një mbreti. Ai shënoi fundin e një modeli të vjetër pushteti në botën arabe dhe ngritjen e një epoke të re nacionaliste. Nën drejtimin e Gamal Abdel Naserit, Egjipti do të bëhej një nga qendrat kryesore të politikës arabe dhe të lëvizjeve antikoloniale të shekullit XX.
Megjithatë, historia e Farukut mbeti një paradoks: një mbret i lindur në një dinasti me origjinë shqiptare, që trashëgoi një fron të fuqishëm, por u rrëzua nga një ushtri e re që premtonte t’i kthente Egjiptit dinjitetin dhe pavarësinë.