Ishte një mëngjes i zymtë pranvere, kur qyteti i Amsterdamit u zgjua nën një heshtje të çuditshme. Kanaleve të tij të qeta u mungonte zhurma e zakonshme e tregtarëve dhe karrocave, sikur vetë uji të priste diçka që nuk kishte ndodhur kurrë më parë.
Dhe pastaj, papritur, nëpër rrugët me kalldrëm u shfaqën ato: dyzet murgesha anabaptiste, trupat e zhveshur, këmbët e zbathura, sytë të ndezur nga një vendosmëri që nuk kërkonte armë.
Nuk bërtisnin. Nuk kërcënonin. Nuk mbanin asgjë përveç trupit të tyre të pambrojtur – dëshminë më të pastër të varfërisë kundër së cilës protestonin.
Kaluan mes dyqaneve të mbyllura, pranë shtëpive të pasura dhe hijes së kishave që predikonin bindje. Zhveshja e tyre nuk ishte turp, por gjuhë. Ishte një thirrje e heshtur kundër pasurisë së grumbulluar, kundër pushtetit që ushqehej me nënshtrim, kundër një bote ku të varfrit mbeteshin të padukshëm. Gjithçka ishte në shenjë proteste pa-dhunë kundër varfërisë
Banorët i panë të tronditur, disa me frikë, disa me përbuzje, disa me një ndjesi të paqartë admirimi që nuk guxonte të shndërrohej në zë. Sepse në atë kohë, mëkati më i madh nuk ishte lakuriqësia – ishte sfida ndaj rendit.
Të nesërmen, rendi u përgjigj. Zyrtarët e qytetit i shpallën murgeshat heretike. Nuk pati mëshirë, as gjyq që të kërkonte të kuptonte. Vetëm ndëshkim, i shpejtë dhe i pamëshirshëm, që të shërbente si shembull. Trupat që kishin vrapuar të lirë në rrugë u shuan në gjak, dhe kokat e tyre u ngritën mbi shtylla në hyrje të qytetit – një horizont makabër që priste këdo që do të hynte në Amsterdam.
Mesazhi ishte i qartë, i gdhendur jo në gur, por në frikë: Ngrihu, po deshe, kundër institucionit.
Dhe megjithatë, historia nuk i ruan vetëm si viktima. Ajo i mban mend si një çast kur dobësia u bë guxim, kur trupi u kthye në fjalë, dhe kur heshtja e dhunshme e pushtetit nuk arriti ta shuante plotësisht jehonën e një proteste pa armë. Sepse ka çaste kur edhe një vrapim i zhveshur nëpër rrugë bëhet më i fortë se çdo kështjellë.
Përgatiti: L.Veizi