27 maj1703
Përgatiti: Leonard Veizi
Më 27 maj 1703, cari rus Pjetri i Madh hodhi themelet e një qyteti të ri në deltën kënetore të lumit Neva, pranë Detit Baltik. Ai do të quhej Shën Petersburg dhe shumë shpejt do të shndërrohej në një nga qytetet më të rëndësishme të Europës Veriore, simbol i ambicies perandorake ruse dhe i përpjekjes së Rusisë për t’u afruar me Perëndimin.
Pjetri i Madh kishte udhëtuar në Europë dhe ishte mahnitur nga qytete si Amsterdami dhe Londra. Ai besonte se Rusia e kohës së tij ishte tepër e izoluar dhe e prapambetur krahasuar me fuqitë europiane. Për këtë arsye ai vendosi të ndërtonte një kryeqytet të ri, larg Moskës tradicionale dhe aristokracisë konservatore, një qytet modern që do të ishte porta e Rusisë drejt Europës.
Vendndodhja nuk ishte rastësore. Zona ku u ndërtua Shën Petersburgu ishte sapo pushtuar nga suedezët gjatë Luftës së Madhe Veriore. Territori ishte i lagësht, plot këneta dhe i përmbytur shpesh nga ujërat e Nevas. Megjithatë, cari urdhëroi ngritjen e qytetit me çdo kusht. Mijëra punëtorë, ushtarë dhe bujkrobër u detyruan të punonin në kushte ekstreme. Historianët vlerësojnë se dhjetëra mijëra njerëz humbën jetën nga uria, sëmundjet dhe lodhja gjatë ndërtimit të tij.
Qendra e parë e qytetit ishte Kalaja e Pjetrit dhe Palit, e ngritur për të mbrojtur hyrjen detare. Gradualisht, mbi kënetat filluan të ngriheshin pallate madhështore, katedrale, ura dhe kanale, duke i dhënë qytetit pamjen europiane që cari dëshironte. Në vitin 1712, Shën Petersburgu u shpall kryeqytet i Perandorisë Ruse, rol që do ta mbante për më shumë se dy shekuj.
Gjatë shekujve XVIII dhe XIX, qyteti u bë zemra kulturore dhe intelektuale e Rusisë. Këtu jetuan dhe krijuan figura të mëdha të letërsisë dhe artit rus si Aleksandër Pushkin, Fjodor Dostojevski, Nikolai Gogol dhe Pjotër Çajkovski. Pallatet perandorake, Teatri Mariinsky dhe muzeu Hermitage e kthyen qytetin në një nga qendrat më të rëndësishme artistike të kontinentit.
Pas Revolucionit Bolshevik të vitit 1917, qyteti humbi statusin e kryeqytetit, pasi pushteti sovjetik e riktheu qendrën politike në Moskë. Në vitin 1924, pas vdekjes së Vladimir Lenin, qyteti mori emrin Leningrad në nder të tij.
Një nga kapitujt më tragjikë të historisë së qytetit ishte Rrethimi i Leningradit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Midis viteve 1941–1944, ushtria naziste e mbajti qytetin të izoluar për afro 900 ditë. Uria, bombardimet dhe i ftohti shkaktuan vdekjen e më shumë se një milion civilëve, por qyteti nuk u dorëzua kurrë. Ky rezistencë u bë simbol i qëndresës sovjetike gjatë luftës.
Pas shpërbërjes së Bashkimi Sovjetik, në vitin 1991 qyteti rifitoi emrin historik Shën Petersburg pas një referendumi popullor.
Sot, Shën Petersburgu konsiderohet shpesh “kryeqyteti kulturor i Rusisë”. Ai është qyteti më verior në botë me mbi pesë milionë banorë dhe një nga destinacionet më të famshme turistike europiane. I ndërtuar mbi dhjetëra ishuj dhe i përshkuar nga lumenj e kanale, qyteti ruan ende madhështinë perandorake të epokës së carëve, ndërsa netët e bardha të verës dhe arkitektura monumentale vazhdojnë ta bëjnë një nga qytetet më magjepsëse të botës.