Në vitin 1971, në kulmin e Luftës së Vietnamit, Shtetet e Bashkuara u përfshinë nga një proces gjyqësor që tronditi opinionin publik dhe vuri përballë njëri-tjetrit ndërgjegjen morale dhe aparatin e sigurisë së shtetit. Historia hyri në kronikat politike dhe juridike si çështja e “Të gjashtëve të Harrisburg-ut”.
Në qendër të saj ishte Philip Berrigan, prift katolik dhe aktivist i njohur kundër luftës, i shoqëruar nga pesë aktivistë të tjerë, po ashtu priftërinj dhe murgesha katolike. Ata u akuzuan nga autoritetet federale për një sërë komplotesh të rënda: rrëmbimin e planifikuar të Henry Kissingerit – atëherë Këshilltar për Sigurinë Kombëtare i Presidentit Nixon – dhe tentativën për të hedhur në erë tunelet e ngrohjes së ndërtesave federale në Washington, D.C.
Akuzat ishin të rënda dhe tronditëse. Sipas prokurorisë, grupi kishte diskutuar plane sabotimi si formë proteste radikale kundër luftës në Vietnam, një konflikt që po merrte mijëra jetë dhe po polarizonte shoqërinë amerikane. Qeveria i paraqiti këto plane si kërcënim serioz ndaj sigurisë kombëtare, ndërsa mbrojtja i cilësoi ato si biseda teorike, të nxitura nga zemërimi moral dhe jo si veprime reale të afërta me realizimin.
Procesi gjyqësor u zhvillua në Harrisburg, Pensilvani, dhe u kthye shpejt në një arenë të madhe debati publik. Në bankën e të akuzuarve nuk qëndronin figura të zakonshme radikale, por njerëz të fesë: priftërinj dhe murgesha që kishin zgjedhur bindjen morale ndaj ungjillit të paqes, në vend të bindjes ndaj politikës shtetërore. Kjo e bëri çështjen edhe më të ndjeshme dhe simbolike.
Philip Berrigan ishte tashmë një figurë e njohur për veprimet e tij të mëparshme kundër luftës, përfshirë djegien simbolike të dokumenteve ushtarake dhe akte mosbindjeje civile. Për të dhe bashkëpunëtorët e tij, lufta në Vietnam nuk ishte thjesht një çështje politike, por një mëkat moral që kërkonte rezistencë të hapur.
Gjykimi zgjati disa muaj dhe u shoqërua me debate të ashpra mbi kufijtë e protestës, lirinë e fjalës dhe rolin e ndërgjegjes fetare në një shoqëri demokratike. Në fund, juria nuk arriti një vendim unanim për akuzat kryesore të komplotit, duke çuar në një proces të papërfunduar (mistrial) për disa nga pikat më të rënda.
Rasti i “Të gjashtëve të Harrisburg-ut” mbeti një simbol i fuqishëm i rezistencës morale kundër Luftës së Vietnamit dhe një shembull se si frika shtetërore dhe protesta civile u përplasën në një nga periudhat më të trazuara të historisë amerikane. Ai tregoi se, në vitet e luftës dhe përçarjes, edhe altari mund të kthehej në tribunë politike, dhe lutja në akt rebelimi.
Përgatiti: L.Veizi