Tetor 1945 – Historia e Juan dhe Eva Perón
Nga Leonard Veizi
Në sfondin e Argjentinës së trazuar të mesit të shekullit XX, u shpalos një histori dashurie, pushteti dhe ndikimi popullor që do të shndërrohej në mit. Ishte saga e Juan Domingo Perón dhe Eva Duarte, një çift që e ridimensionoi politikën, duke e kthyer atë në spektakël dhe besim, dhe duke lënë pas një trashëgimi të ndezur e të pandarë.
…Historia e tyre nuk vdiq bashkë me Evën; ajo u kristalizua si histori, teatër dhe së fundmi, si kinema. Kur legjenda e Evitës — “flamurit të të varfërve” — kërkoi një formë të re për t’u treguar brezit të ri, ajo gjeti shpirtin e saj modern te një ikonë tjetër, mbretëresha e popit: Madonna. Portretizimi i Evës nga Madonna në ekranin e madh ishte më shumë se një performancë; ishte një homazh i yllit ndaj yllit, një shkrirje e mitit politik argjentinas me mitin global të pop-kulturës, duke e bërë sagën e Juan dhe Evës të pavdekshme dhe universale.
Ushtaraku dhe aktorja
Juan Domingo Perón, i lindur në Lobos më 8 tetor 1895, e kishte gdhendur fatin e tij fillimisht në uniformën e ushtarakut, duke u ngjitur në gradën e kolonelit. Megjithatë, ishte aftësia e tij për të ndjerë pulsin e popullit, veçanërisht të klasës punëtore — të cilën e fitoi me reforma thelbësore si Ministër i Punës e Zëvendëspresident në vitet ’40 — ajo që e transformoi nga ushtar në idhull politik.
Përballë tij, por destinacionin e ndërthurur, ishte Eva Duarte. E lindur më 7 maj 1919 në varfërinë e Los Toldos, ajo ishte mishërimi i ëndrrës argjentinase: një vajzë që braktisi shtëpinë për dritat e Buenos Aires, duke shfrytëzuar pamjen dhe karizmën e saj për t’u bërë aktore dhe radioprezantuese e njohur. Takimi i tyre, në vitin 1944, ishte përplasja mes forcës së ushtarit dhe shkëlqimit të yllit.
Njohja dhe martesa
Në vitin 1944, gjatë një fushate për ndihmat e viktimave të një tërmeti në San Juan, Eva dhe Juan Perón u njohën në një mbrëmje bamirësie. Lidhja e tyre u bë e menjëhershme. Ajo u bë shoqëruese e pandashme e Perónit dhe një mbështetëse e zjarrtë e politikave të tij sociale. Më 22 tetor 1945, ata u martuan në një ceremoni modeste, duke u bërë çifti më i famshëm në Argjentinë.
Ngjitja në pushtet
Në vitin 1946, Juan Perón u zgjodh President i Argjentinës me një shumicë dërrmuese, kryesisht falë mbështetjes së punëtorëve (“descamisados”) që Evita i frymëzonte. Ajo nuk kishte një rol zyrtar në qeveri, por ndikimi i saj ishte i jashtëzakonshëm. Për shumë njerëz, ajo ishte zëri dhe zemra e popullit.
Evita themeloi Fondacionin “Eva Perón”, që ndërtoi spitale, shkolla, strehimore për të varfrit dhe shpërndante ndihma sociale në të gjithë vendin. Njëkohësisht, ajo u bë një figurë politike më vete, duke përfaqësuar fuqinë dhe dinjitetin e grave të thjeshta argjentinase.
Në vitin 1947, ajo ndërmori një turne në Evropë të quajtur “Turi i Fitores”, ku u prit me nderime në Spanjë, Itali dhe Francë. Ishte hera e parë që një figurë nga Amerika e Jugut merrte një vëmendje të tillë ndërkombëtare.
Sëmundja dhe vdekja tragjike
Në vitin 1951, Evita u diagnostikua me kancer të mitrës. Edhe pse e sëmurë rëndë, ajo mori pjesë në fushatën për rizgjedhjen e bashkëshortit të saj, e cila përfundoi me fitoren e Perónit. Megjithatë, Evita nuk arriti ta shijojë gjatë këtë sukses. Ajo vdiq më 26 korrik 1952, në moshën vetëm 33-vjeçare. Vdekja e saj tronditi gjithë Argjentinën; mijëra njerëz dolën në rrugë për ta nderuar, dhe trupi i saj u balsamos për t’u ekspozuar si simbol kombëtar.
Pas Evitës
Pas vdekjes së Evitës, ndikimi i Perónit filloi të zbehej. Në vitin 1955, një grusht shteti ushtarak e rrëzoi nga pushteti dhe e detyroi të emigronte në Spanjë. Ai jetoi atje deri në vitin 1973, kur u kthye dhe fitoi sërish zgjedhjet presidenciale. Megjithatë, Juan Perón vdiq në vitin 1974, duke lënë pas një trashëgimi të ndarë midis adhurimit dhe kritikave për regjimin e tij autoritar.
Pas vdekjes së tij, vendin e mori gruaja e tretë e tij, Isabel Perón, por regjimi i saj u rrëzua shpejt nga Junta Ushtarake në vitin 1976, e cila solli një periudhë të errët diktature.
Filmi “Evita”
Në vitin 1996, regjisori Alan Parker solli në ekran filmin “Evita”, bazuar në muzikën e famshme të Andrew Lloyd Webber dhe tekstin e Tim Rice.
-Madonna interpreton rolin e Eva Perón, në një nga rolet më të suksesshme të karrierës së saj filmike.
-Antonio Banderas luan Che Guevara-n, si narrator simbolik.
-Jonathan Pryce luan Juan Perón.
Filmi është një muzikal biografik që ndjek jetën e Evitës nga fëmijëria e varfër deri te ngjitja në pushtet dhe vdekja tragjike. Muzika e tij, sidomos kënga “Don’t Cry for Me Argentina”, u bë një himn global dhe solli një Çmim Oscar për këngën më të mirë origjinale.
Epilogu
Sot, Eva Perón mbetet një nga figurat më të dashura dhe kontradiktore në historinë e Argjentinës. Për të varfrit, ajo është shenjtorja e popullit; për kundërshtarët, simbol i populizmit.
Por pavarësisht debateve, ndikimi i saj si ikonë e femrës që sfidoi sistemin është i pamatshëm — një histori që vazhdon të frymëzojë breza të tërë në mbarë botën.