Last Updated on 30/09/2025 by adminfjala
Mercedes-Benz dhe prodhuesit e tjerë të mëdhenj duan të anulojnë ndalimin e makinave me benzinë nga BE-ja, i cili hyn në fuqi në 2035. Kjo do të ishte katastrofike jo vetëm për ambientin, por edhe për vendet e punës.
Tania Roettger
Ka diçka të vjetëruar në mënyrën se si Gjermania e sheh industrinë e saj të makinave. Kur kryeministri i Bavarisë, Markus Söder, thotë se makina është fati i Gjermanisë dhe zemra e ekonomisë së saj, dhe shton se “pa makinën, kolapsi është i pashmangshëm”, ai duket se po përshkruan një makinë me motor me djegie, që përdor karburante fosile ose derivatet e tyre. Ky lidhje nostalgjike me industrinë e rëndë dhe ndotëse të shekullit XX po përplaset tani me realitetet urgjente të krizës klimatike.
Fillimisht këtë muaj, kreu i kompanive evropiane të automobilave u mblodhën në ndërtesën Berlaymont, selia e Komisionit Evropian në Bruksel, për një takim me presidenten Ursula von der Leyen. Prodhuesit gjermanë erdhën me dy kërkesa: të anulojnë ndalimin e BE-së për prodhimin e makinave të reja me motor me djegie që lëshon CO2 dhe që hyn në fuqi në 2035, dhe të lehtësojnë kuotat vjetore për shitjen e automjeteve elektrike deri në atë vit.
Rezultatet e takimit nuk u bënë menjëherë të qarta. Disa raporte mediatike sugjeruan se BE-ja mund të lejojë që makinat hibride të vazhdojnë të shiten pas 2035. Një vendim i vërtetë pritet deri në dhjetor, por duket se ndalimi mund të zbutet pak. Një zëdhënës i komisionit tha se do të “vlerësojë me kujdes të gjitha kontributet e marra”, duke përfshirë “përmirësime” të tilla si një rol i vazhdueshëm për disa automjete hibride me prizë.
Fushata e industrisë së automobilave kundër afatit të vitit 2035 është vetëm një shembull i reagimit ndaj iniciativave dhe ligjeve të gjelbra të BE-së. Sfida nga industria dhe bujqësia kanë çuar tashmë në heqjen e një ligji për reduktimin e pesticideve, shtyrjen e rregullave kundër shpyllëzimit dhe anulimin e kërkesave të caktuara për sektorët më të rrezikuar për dëmtimin e mjedisit.
Në fund, BE-ja nuk duhet të dorëzohet ndaj industrisë gjermane të makinave. Një kthim pas do të ishte katastrofik jo vetëm për klimën dhe mjedisin, por edhe për të gjithë palët e përfshira, përfshirë prodhuesit. Industria gjermane e makinave përbën rreth 5% të PBB-së së vendit, por tashmë po lufton kundër konkurrencës globale dhe është pothuajse një dekadë prapa në kalimin te automjetet elektrike. Shtyrja e kalimit te vozitja pa emisione do ta bëjë atë më pak konkurruese.
Prodhuesit kishin bërë lobim të fuqishëm përpara takimit në Bruksel. Ola Kallänius, kreu i Shoqatës Evropiane të Prodhuesve të Automjeteve dhe i Mercedes-Benz, shkroi një letër të hapur imponuese. Arritja e objektivave për CO2 deri në 2030 dhe 2035, shkruante ai, “nuk është më e mundur në botën e sotme”. Objektivat duhet të hiqen plotësisht, argumentoi ai.
Problemi real, megjithatë, është që industria gjermane e makinave u bë pasive ndërsa konkurrentët e saj në prodhimin e makinave elektrike, Tesla dhe kompanitë kineze, ndihmuar nga subvencione të mëdha shtetërore, ndërtuan ekspertizën dhe reputacionin që mungon ende në Gjermani.
Ka mbështetje për industrinë në mediat gjermane. Janë shfaqur intervista me kreun e shoqatës gjermane të automobilave dhe opinione pozitive në gazetat e vendit. Megjithatë, kjo mbështetje nuk do t’i bëjë mirë industrisë apo vendit.
Sektori gjerman i automobilave punëson rreth 770,000 persona, pa llogaritur furnizuesit. Një argument kyç i lobimit është se rregullime të padëshiruara do të çojnë në humbje pune. Por prodhuesit tashmë po largojnë njerëz: 50,000 vende pune u zhdukën vitin e kaluar, më shumë se në çdo sektor tjetër në Gjermani. Vazhdimi i prodhimit të modeleve me motor djegie nuk do të ndalojë humbjet afatgjata të vendeve të punës. Arsyetimi është i qartë: këto janë biznese që kërkojnë fitim; ato nuk janë një pasuri publike. Familjet që zotërojnë pjesë të mëdha në Volkswagen dhe BMW – Piëch, Porsche, Klatten dhe Quandt – janë ndër më të pasurit në Gjermani.
Roli i madh i industrisë së makinave në ekonominë dhe identitetin kombëtar gjerman bën që këto kompani të kenë hapësirë të tepruar për të shfaqur kërkesat e tyre. Disa ditë para takimit në Bruksel, kancelari Friedrich Merz u shfaq në ekspozitën ndërkombëtare të automobilave në Mynih. Ai qëndroi përpara mikrofonit në një sallë të ndriçuar dhe përdori fjalorin e industrisë për t’u treguar shefave të kompanive se po i dëgjonte: “Ne nuk duam të kufizojmë një zgjidhje të vetme, duam konkurrencë të ideve dhe teknologjive më të mira.” Por ajo që Merz argumentonte do të pengonte evolucionin që kërkohet nëse industria gjermane e makinave do të ketë një të ardhme.
“E ardhmja është elektrike,” tha von der Leyen në fjalimin e saj të dy ditë para takimit me prodhuesit. Kjo nuk është thjesht një slogan bosh. Në gusht 2025, regjistrimi i makinave të reja elektrike në Gjermani u rrit me 46% krahasuar me vitin e kaluar. Vetë industria nuk është e bashkuar për këtë çështje. Në ditën e fjalimit të Merz-it, një letër e hapur nga 150 kompani në sektorin EV kërkoi nga presidentja e komisionit të “qëndrojë e vendosur” mbi ndalimin e makinave me motor djegie në 2035. Gernot Döllner, kreu i Audi-t gjerman, e quajti rishikimin e fazës së daljes “jo produktiv”.
Gjigantët e automobilave shpesh marrin atë që duan. Në maj, Komisioni Evropian lehtësoi rregullën për përqindjen e automjeteve klimatike-neutrale në çdo flotë të re, duke shtyrë afatet për dy vjet. Skandali i dizelit në 2015 – ku kompanitë si Volkswagen manipuluan softuerin për t’i bërë makinat të duken më të pastra – tregoi se çfarë është në gjendje të bëjë industria. Por edhe kur mashtronte qeverinë gjermane dhe dëmtonte markën “Made in Germany”, ajo nuk frikësohej nga reagime negative. Prodhuesit marrin çdo vit miliona euro subvencione për hulumtime, për shembull për makinat pa shofer: vetëm BMW raportoi të paktën 36 milionë euro nga Gjermania dhe BE në 2024.
Të qëndrosh tek plani i vitit 2035 dhe të kalosh te karburantet më të pastra është veçanërisht i rëndësishëm, duke marrë parasysh lëshimin e gjelbër më të gjerë. Qytetarët dhe bizneset kanë nevojë për stabilitet dhe parashikueshmëri në këto kohëra ekonomike të tronditura. Por kjo do të vijë vetëm duke njohur nevojën urgjente për modernizim – jo duke shfuqizuar rregullat dhe kthyer orën pas.
Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi