Teksa filmi i turneut të tij “American Utopia” vjen në kinema, muzikanti u përgjigjet pyetjeve tuaja mbi sensin e tij skocez të humorit, bashkëpunimin me Brian Eno dhe dëshirën e tij për të regjizuar një tjetër film.
Dave Simpson
Në maj të vitit 1977, “Talking Heads” bashkë me “Ramones” bënë një turne në Mbretërinë e Bashkuar që nisi në klubin “Eric’s” në Liverpul. A pati ndikim te ju ky turne në kohën kur muzika punk po shpërtente?
Ky turne kishte diçka vërtet madhështore sepse, me përjashtim të ndonjë kënge të vetme (singles), audienca nuk na kishte parë kurrë më parë. Kështu që kishte shumë kuriozitet dhe hapje ndaj nesh dhe “Ramones”, pavarësisht se sa të ndryshëm ishim. Më vonë, fansat sikur u ndanë dhe vendosën nëse u pëlqente apo jo ky apo ai grup, por në atë kohë çdo gjë ndodhi shumë shpejt. Më kujtohet një koncert që bëmë në “Roundhouse” [në Londër] ku dikush nga publiku po pështynte mbi grupet dhe, natyrisht, anëtarëve të “Ramones” nuk u pëlqeu aspak kjo gjë. Siç kuptohet fare mirë, ata nuk e shihnin këtë si shenjë — ha! — respekti, të tipit: “Ne jemi me ju, prandaj po ju pështyjmë”. “Ramones” e hëngrën këtë gjë më shumë se ne, por të paktën ata kishin xhaketa lëkure. Ne nuk kishim.
Që nga turneu i “Stop Making Sense”, më duket se koncertet tuaja live kanë qenë një përpjekje për ta çliruar grupin nga kufizimet fizike të një koncerti tipik rock. Nëse është kështu, ku do të shkoni që këtej e tutje?
Nga turnetë e ndryshëm e kisha kuptuar që kitara ime mund të ishte pa kabllo (wireless). Më pas bëra një turne me St Vincent, ku muzikantët e instrumenteve të frymës prej tunxhi e kishin nisur karrierën në banda marshimi, ndaj ishin mësuar të lëviznin. Mendova: “Ok, po me baterinë si i bëhet?” Pashë formacionet e daulleve në futbollin amerikan dhe shkollat e sambës në Rio. E pyeta perkusionistin tim prej shumë vitesh, Mauro [Refosco], se sa muzikantë do të na duheshin për ta ndarë kompletin e baterisë në pjesë të veçanta dhe ai tha gjashtë. Mbylla sytë, u menda pak dhe thashë: “Mendoj se mund t’ia lejojmë vetes financiarisht”. Më pas zbulova një kompani hungareze që kishte shpikur një tastierë Midi mbi një mbajtëse që ushqehej vetë me energji. Papritur, i gjithë grupi u çlirua për të lëvizur lirshëm, gjë që e demokratizoi përvojën e koncertit si për muzikantët, ashtu edhe për publikun, i cili arrin të kuptojë se çfarë bën secili prej nesh.
Megjithëse tingulli i gjashtë muzikantëve që performojnë si një bateri e vetme është identik me atë të një personi të vetëm që i bie asaj, efekti i gjashtë njerëzve që punojnë në sinkron të plotë është inkurajues: njerëzit nuk janë aq jofunksionalë sa mendojmë, ne mund të punojmë bashkë për të prodhuar diçka të gëzueshme. Në turneun tim aktual kemi katër bateristë, por më shumë kërcimtarë, të cilët luajnë në instrumente si klarineta. Vendosa një ekran video të harkuar që mund të na zhvendosë në vende të ndryshme, si në hënë, në pyll, në një rrugë të Nju Jorkut… Secila këngë ka një vendndodhje të ndryshme. Nuk e di se ku do të shkojmë më pas, por nuk do të mund të kthehesha kurrë pas tek gjërat me kabllo.
Në shfaqjen tuaj të mrekullueshme ju i thoni publikut se: “Lumturia dhe shpresa janë një formë rezistence”. Më falni nëse po ju citoj gabim. Çfarë ju bën të lumtur?
Citati është pothuajse i saktë. Kam lexuar një thënie nga aktori dhe regjisori John Cameron Mitchell. Ai tha: “Dashuria dhe mirësia janë gjërat më punk që mund të bësh tani”. Është e kundërta e asaj që lidhet me punk-un, si kitarat e bërtiturat apo vokalet me ulërima. Ajo gjë që mendon se mund të jetë më pak punk nga të gjitha, është pikërisht vendi ku jemi tani: gjërat që mund të dukeshin tepër sentimentale, tani përbëjnë një lloj rezistence.
“True Stories” është një film i mrekullueshëm – pse nuk keni regjizuar më një film artistik që atëherë? A nuk ishte artistikisht përmbushës?
Ishte shumë përmbushës artistikisht dhe kam kaluar një kohë të mrekullueshme duke e bërë atë. Një pjesë e problemit është krijuar nga vetë unë. Unë kisha paguar për shkrimin e skenarit, kërkimin, shikimin e lokacioneve dhe të gjitha ato gjëra, por pas kësaj, njerëzit në Los Anxheles thanë: “Tani që ke bërë një film, mund të gjesh dikë tjetër që të paguajë për to”. Këtë gjë e bëra, madje më shumë se një herë, por nëse dikush jep para, ai dëshiron të ketë fjalën e tij në atë që bën ti. Ndonjëherë ata mund të jenë ndihmues. Herë të tjera, të nxjerrin pengesa e të shpërndajnë vëmendjen. Përfundova duke menduar: “Dreqin, në këtë moment mund të isha duke shkruar një album dhe duke bërë një shfaqje”. Kështu që iu riktheva asaj. Do të dëshiroja shumë të bëja një film me kamera dixhitale, duke e montuar në kompjuter. Tani nuk ke më nevojë për makineri të mëdha montazhi. Sidoqoftë, prapë të duhen aktorë, lokacione, skenari, sheshxhirimet dhe çdo gjë tjetër, por ke më shumë kontroll mbi të sesa dikur. Kështu që, po, shpresoj që përfundimisht të bëj një film tjetër.
A mendoni se lindja në Skoci [dhe nga prindër skocezë]ndoshta ju bëri një vëzhgues të jashtëm që e shihte kulturën amerikane nga jashtë?
Kur isha shumë i vogël u shpërngulëm fillimisht në Kanada dhe më pas në SHBA. Kjo nuk më bëri plotësisht të huaj, por ndieja sikur amerikanët nuk e dinin se njerëzit e tjerë i bëjnë gjërat pak më ndryshe. Ata nuk e dinin se ka lloje të ndryshme humori e kështu me radhë. Dua të thëm, humori skocez është shumë specifik. Mua më duket shumë qesharak dhe mund të jetë shumë i zi (dark humor). Çdo vend jeton në flluskën e vet deri në një farë mase, por nëse je paksa jashtë saj, ke një këndvështrim ndryshe. Nuk po them se kjo të bën më të zgjuar, thjesht i sheh gjërat ndryshe.
A e keni gjetur ndonjëherë veten duke jetuar në një “shotgun shack” (shtëpi e ngushtë dhe e gjatë)?
Këtë shprehje [të përdorur në këngën Once in a Lifetime] ndoshta e kam dëgjuar nga ndonjë predikues në radio apo diçka e tillë, por një “shotgun shack” gjendet përgjithësisht në jugun amerikan. Ato janë të projektuara për t’u përshtatur në një rrip të ngushtë toke dhe quhen kështu sepse nëse qëllon me një çifte (shotgun) përmes derës së parme, fishekët kalojnë tejpërtej në çdo dhomë. Në fakt, e kam gjetur veten duke qëndruar në një të tillë një herë, bashkë me vajzën time, në një Airbnb në Nju Orleans.
Si ishte të punoje me Brian Eno? A i përdorët kartat e tij të strategjive të tërthorta (oblique strategy cards) në ndonjë vendim për muzikën?
Kjo gjë ndryshoi përgjatë viteve. Ndieja se ai ishte dikush që kishte një ndjesi dhe një kuptueshmëri për atë që ne po përpiqeshim të bënim. Në fillim, qëllimi i tij ishte të kapte atë që grupi po bënte. Pasi u arrit kjo, ai solli ide të tilla si shtimi i tingujve të çuditshëm, mosshkrimi i plotë i këngëve — në mënyrë që të mund të improvizonim — dhe siç e quan ai, “përdorimi i studios si një instrument”. Ishte argëtuese dhe arritëm në gjëra që nuk do t’i kishim arritur kurrë nëse do t’i përmbaheshim vetëm një mënyre pune. Si producent, ai është kryesisht një nxitës (cheerleader). Në vend që të kruajë mjekrën dhe të thotë: “Nuk e di nëse kjo funksionon ende”, ai thotë: “Kjo mund të jetë fillimi i diçkaje të jashtëzakonshme, le të vazhdojmë të shtyjmë në këtë drejtim”. Kutia e kartave ishte e pranishme. Nuk e di nëse janë përdorur ndonjëherë vërtet, por ato përmbajnë ide të zgjuara për t’ju ndihmuar të dilni nga çdo bllokim apo mendim i ngulitur.
Kënga “Our Lips Are Sealed” nga “Fun Boy Three” është një gjë e bukur dhe një burim gëzimi. Si përfunduat duke e prodhuar atë dhe albumin e saj prind, “Waiting”, dhe si ishte të punoje me ata djem dhe vajza?
Dyshoj se Terry Hall-it duhet t’i ketë pëlqyer ajo që po bënim dhe mendonte se unë mund ta kuptoja mënyrën e tij të shkrimit të këngëve. Unë e dëshiroja shumë mënyrën e tij të krijimit, por ata ishin të gjithë vërtet krijues. Ashtu si me Brian, roli im ishte të isha një nxitës, por kur nuk kisha diçka konstruktive për të bërë, më duhej të bëja një hap pas dhe t’i liha idetë e tyre të dilnin në plan të parë. Terry e kishte shkruar Our Lips Are Sealed me Jane Wiedlin për grupin “Go-Go’s”, por donte të bënte versionin e tij. Unë fillova të ngacmoja me “loops” (përsëritje të tingujve), ritme, tinguj të ndryshëm e kështu me radhë, duke thënë: “Duhet të nxjerrim diçka që nuk tingëllon si versioni i tyre, por që mbetet e njëjta këngë”.
Më bën përshtypje se kënga “Life During Wartime” mund të përshtatet me situatën e të qenit në turne me një grup – “Një furgon i mbushur me armë, flemë ditën, punojmë natën”, etj. A jam në rrugën e duhur?
Një grup i ri që sapo ka filluar turneun, ku kitarat janë armët e tyre? Nuk mund të them se e ke gabim, por nuk më kishte shkuar ndërmend. Mendoj se kënga në tërësi duket në një farë mënyre më aktuale se kurrë, veçanërisht në SHBA, me bastisjet e ICE-së (agjencia e imigracionit) e të gjitha ato.
Lou na kishte parë në klubin e muzikës “CBGB” [në Nju Jork] nja dy herë dhe tha: “Ejani te shtëpia ime pas kësaj dhe do të flasim për këngët tuaja”. Ishim vërtet të emocionuar, por edhe nervozë dhe plot adhurim, sepse ishim fansa të mëdhenj të punës së tij solo dhe të “Velvet Underground”. Ai vazhdoi të hante dy kile nga akullorja që kishte në frigoriferin e tij, por ishte gjithashtu shumë krijues. Filloi të luante në kitarë këngën tonë Tentative Decisions dhe sugjeroi që ajo mund të ngadalësohej, madje të ngadalësohej deri në shpejtësinë e një kënge të “Velvet Underground”. Kjo ishte mjaft interesante, por ne nuk e ngadalësuam aq shumë sa sugjeroi ai. Në atë kohë, krahët e mi ishin të mbuluar me qime të zeza. Pak si majmun. Dhe ai më tha: “Nuk duhet të veshësh kurrë një këmishë me mëngë të shkurtra në skenë”.