A e dinit se dy golat më të famshëm në historinë e futbollit u shënuan me fanella të improvizuara, të blera me nxitim në një treg të Mexico City? Historia pas Angli–Argjentinë 1986 është po aq e pabesueshme sa vetndeshja.
Roberto Graziosi
Tridhjetë e tetë fanella blu, të blera në momentet e fundit, stema të qepura me dorë gjatë natës dhe numra të hekurosur si në uniformat e futbollit amerikan. Kjo është historia e fshehur pas çerekfinales legjendare të Kupës së Botës 1986, ndeshjes ku Diego Armando Maradona shënoi “Dorën e Zotit” dhe golin e quajtur më vonë “Goli i Shekullit”.
Kur fanellat u bënë problem
Qershor 1986. Argjentina sapo kishte eliminuar Uruguain në një ndeshje të luajtur nën shi të rrëmbyeshëm. Por trajneri Carlos Bilardo ishte i zemëruar.
Fanellat zyrtare blu të prodhuara nga Le Coq Sportif ishin prej pambuku të trashë. Sipas lojtarëve, ato thithnin djersën dhe lagështinë, duke u bërë tepër të rënda gjatë lojës.
Problemi bëhej edhe më serioz për ndeshjen e ardhshme kundër Anglisë, e planifikuar në mesditë, nën diellin përvëlues të Mexico City, mbi 2.200 metra mbi nivelin e detit.
Bilardo kërkoi fanella më të lehta dhe më të përshtatshme për vapën. Përgjigjja e sponsorit ishte e prerë: ishte e pamundur të prodhoheshin brenda tri ditësh.
Misioni sekret në Tepito
Me vetëm 72 orë në dispozicion, drejtuesi i ekipit, Rubén Moschella, u nis në kërkim të një zgjidhjeje.
Sipas librit El Partido të Andrés Burgos, ai përfundoi në Tepito, një lagje e njohur e Mexico City për tregjet e saj popullore.
Atje gjeti dy modele fanellash blu prej materiali sintetik, shumë më të lehta se ato zyrtare. Problemi ishte se ato nuk kishin asnjë simbol të federatës argjentinase.
Vendimi final i takoi Maradonës.
Kur iu paraqitën dy modelet, ai tregoi njërën me gisht dhe tha:
“Është e bukur, Carlos. Me këtë do ta mundim Anglinë.”
U blenë menjëherë 38 copë.
Një natë pune artizanale
Mbrëmjen para ndeshjes, kampi stërvitor argjentinas u kthye në një punishte improvizuar.
Punonjësit e kompleksit qepën me dorë stemat e Federatës Argjentinase të Futbollit. Ato nuk ishin identike me stemat origjinale: mungonin disa elemente dekorative, përfshirë degët e dafinës.
Më pas erdhi radha e numrave. Për këtë u përdorën numra ngjitës me ngjyrë gri argjendi, të ngjashëm me ata që përdoren në uniformat e futbollit amerikan. Ata u hekurosën me kujdes, me frikën se mos shkëputeshin gjatë ndeshjes.
Por asgjë nuk ndodhi.
Fanellat rezistuan, numrat qëndruan në vend dhe askush nga qindra milionë shikuesit në mbarë botën nuk vuri re se Argjentina po luante me një uniformë të improvizuar.
Si u zbulua e vërteta
Për vite me radhë u debatua nëse fanella e veshur nga Maradona në atë ndeshje ishte vërtet jozyrtare.
Përgjigjja përfundimtare erdhi në vitin 2022, kur fanella historike e Maradonës doli në ankand te Sotheby’s dhe u shit për 9.3 milionë dollarë.
Ekspertët përdorën teknikën e njohur si “Photo Matching”, duke krahasuar fotografi me rezolucion shumë të lartë nga ndeshja e vitit 1986.
Rezultati ishte i qartë: fanellat e përdorura kundër Anglisë nuk ishin ato zyrtare të Argjentinës.
Madje analizat treguan se secila fanellë kishte veçoritë e veta – qepje të ndryshme, pozicionime të ndryshme të stemave dhe numrave – duke i kthyer ato në objekte unike koleksionistësh.
Kështu, një nga ndeshjet më të famshme në historinë e futbollit nuk u fitua vetëm me talentin e Maradonës. Ajo u luajt edhe me pak improvizim, pak mjeshtëri artizanale dhe shumë guxim. Dhe ndoshta kjo e bën historinë edhe më të bukur.